Մանկավարժության և կրթության զարգացման կենտրոն
Pedagogy and Education Development Center
:
>
Ռոբերտ Նիկոլայի Ազարյան

Պրոֆեսոր | Մանկավարժության ամբիոն
Կրթություն
1973-1974թթ. – Ասպիրանտուրա «Москва НИИ Дефектология АПН СССР»
1960-1964թթ. - Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտի ուսանող

Գիտական աստիճան
1974թ. - Մանկավարժական գիտությունների թեկնածու «Մարմնամարզության դասի շտկողադաստիարակչական աշխատանքների բովանդակությունը թույլ տեսնող երեխաների դպրոցում», ԺԳ.00.03 (Մոսկվա, արձ. N19)
1990թ. - Մանկավարժական գիտությունների դոկտոր «Կույր և թույլ տեսնող դպրոցականների ֆիզիկական դաստիարակության արտադասարանական պարապմունքների համակարգը և տեսական հիմունքները », ԺԳ.00.03 (Մոսկվա, արձ. N 29/25)

Աշխատանքային փորձ
1980-1996թթ. - Հայկական գյուղատնտեսական ակադեմիա ֆիզիկական կուլտուրայի ամբիոնի վարիչ
1996-2007թթ. - Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտ Հ. Շահինյանի անվան մարմնամարզության ամբիոնի վարիչ
2007-2011 Խ.Աբովյանի անվան Հայկական պետական մանկավարժական համալսարան
Հատուկ մանկավարժության ամբիոնի պրոֆեսոր
2011-2017թթ.՝ Խ.Աբովյանի անվան Հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի Հատուկ մանկավարժության և հոգեբանության ամբիոնի վարիչ
2011-2016թթ.«Մանկավարժական միտք» ամսագրի խմբագրական խորհրդի անդամ (ք. Երևան):
2012թ. – Նշանակվել է Խ. Աբովյանի անվան ՀՊՄՀ-ի հատուկ մանկավարժության և հոգեբանության ամբիոնի վարիչ:
2012թ. - Իմ ղեկավարությամբ և խմբագրությամբ հրատարակ¬վել եմ «Հատուկ կրթության հանրագիտարան» (ք. երևան):
2012թ. - մշակվել է պատմաժամա¬նակագրական ձեռնարկ «Հատուկ կրթության ֆակուլտետ» խորագրով, հայերեն, ռուսերեն, անգլերեն լեզուներով:
2013-2017թթ. - «Հատուկ կրթության հիմնախնդիրները» գիտա-մեթոդական ամսագրի գլխավոր խմբագիր(ք. Երևան):
2013թ.-Մշակվել է «Թույլ տեսնող երեխաների տեսողական ընկալման զարգացում» վերնագրով մենագրությունը:
2014թ.-Մասնակցել եմ «Կրթություն հանուն կույրուխուլերի. փորձ, հիմնախնդիրներ, հեռանկարներ» խորագրով միջազգային գիտաժողովի աշխատանքներին (ք. Մոսկվա):
2014-2021թթ.-«Դեֆեկտոլոգիա» գիտամեթոդական ամսագրի խմբագրական կազմի անդամ (Մոսկվա):
2014-2016 թթ. - «Հատուկ կրթության հիմնախնդիրները» ամսագրի պատասխանատու խմբագիր եմ (ք. Երևան):
2015թ. - Մասնակցել եմ «Կրթության որակի հիմնախնդիրները չափում, գնահատում» միջազգային գիտաժողովին (ք. Երևան):
2015թ. - Մասնակցել եմ «Ներառական կրթություն, ժամանակակից խնդիրներն ու հեռանկարները» միջազգային գիտաժողովին (ք. Երևան):
2016թ - Իմ ղեկավարությամբ և խմբագրությամբ հրատարակվել եմ «Հատուկ մանկավարժություն» ուսումնական ձեռնարկը՝ նախատեսված մանկավարժական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ուսանողների համար:
2016-2021թթ. – Մանկական հիմնադրամների միջազգային ասոցիացիայի հոգաբարձուների խորհրդի անդամ:
2017թ. – պատրաստվել եմ հատուկ կրթության մանկավարժների վերապատրաստման համար նախատեսված գործնական դասընթացի փաթեթ՝ «Հոգեֆիզիկական զարգացման խանգարումներ ունեցող երեխաների մանկավարժական աջակցություն»:
2018թ. – առ այսօր – Խարբերդի մասնագիտացված մանկատան խորհրդատու:
2018թ. - առ այսօր- «Կրթությունը 21-րդ դարում» գիտա-մեթոդական միջազգային գրախոսվող հանդեսի խմբագրական խորհրդի անդամ (ք. Երևան):
2019թ. – պատրաստել եմ ուսումնական ձեռնարկ մանկավարժական բուհերի ուսանողների համար «Տեսողական օրգանի անատոմիա, ֆիզիոլոգիա և պաթոլոգիա» (ք. Երևան):
2021թ. – պատրաստել եմ «Հատուկ մանկավարժության տերիմինների բացատրական բառարան» (ք. Երևան):

Կարդացվող դասընթացներ
Բակալավրիատ
Տեսողության խանգարումով երեխաների առողջության ամրապնդման և ֆիզիկական դաստիարակության մեթոդիկա
Տեսողության խանգարում ունեցող երեխաների մանրաժարժնության և շոշափելիքի զարգացում
ԶՍԿ երեխաների ֆիզիկական դաստիարակության մեթոդիկա
Մագիստրատուրա
Գիտական հետազոտությունների կազմակերպումը և անցկացումը հատուկ մանկավարժության և հոգեբանության ոլորտում
Տեսողության խանգարում ունեցող երեխաների վերականգման հիմնախնդրի աշխատանքները ֆիզիկական դաստիարակության միջոցով
Տեխնիկական միջոցները և սարքավորումները որպես սոցիալիզացիայի կարևոր միջոց

Գիտական հետաքրքրությունների շրջանակը
Տիֆլոմանկավարժություն, ադապտիվ ֆիզիկական կուլտուրա(ավել քան 185 գիտական հոդվածներ), տիֆլոհոգեբանություն, հատուկ մանկավարժություն և հատուկ հոգեբանություն. ուսումնական եվ ուսումնամեթոդական ձեռնարկներ, գրքեր (ավելի քան 25 ), մենագրություններ, դասագրքեր (8), ուսումնական ծրագրեր (8),

Լեզուներ
ռուսերեն, գերմաներեն

Մասնագիտական անդամակցություն
1992թ առ այսօր Խ. Աբովյանի անվան ՀՊՄՀ-ում գործող ԲՈՀ-ի «Մանկավարժություն>> 020 մասնագիտական խորհրդի անդամ
1993-2003 Գիտական խորհրդական Խարբերդի մասնագիտացված մանկատուն
1996թ. - Ինֆորմատիզացիայի միջազգային ակադեմիայի իսկական անդամ N 10-7832
2004-2009 Գիտական խորհրդական “World Vision Armenia” միջազգային բարեգործական կազմակերպության «Երեխաների պաշտպանության ծրագիր»
2008- առ այսօր Գիտական խորհրդական Երևանի բժշկահոգեբանամանկավարժական գնահատման կենտրոն
2002-2009թթ. Հատուկ մանկավարժություն և հոգեբանություն ամսագրի պատասխանատու խմբագիր
2008թ. առ այսօր Մանկավարժական միտք ամսագրի խմբագրական կոլեգիայի անդամ
2013թ. - Մշակվել է «Թույլ տեսնող երեխաների տեսողական ընկալման զարգացում» վերնագրով մենագրությունը:
2014թ. - Մասնակցել եմ «Կրթություն հանուն կույրուխուլերի. փորձ, հիմնախնդիրներ, հեռանկարներ» խորագրով միջազգային գիտաժողովի աշխատանքներին (ք. Մոսկվա):
2014-2021թթ. - «Դեֆեկտոլոգիա» գիտամեթոդական ամսագրի խմբագրական կազմի անդամ (Մոսկվա):
2014-2016 թթ. - «Հատուկ կրթության հիմնախնդիրները» ամսագրի պատասխանատու խմբագիր եմ (ք. Երևան):
2015թ. - Մասնակցել եմ «Կրթության որակի հիմնախնդիրները չափում, գնահատում» միջազգային գիտաժողովին (ք. Երևան):
2015թ. - Մասնակցել եմ «Ներառական կրթություն, ժամանակակից խնդիրներն ու հեռանկարները» միջազգային գիտաժողովին (ք. Երևան):
2016-2021թթ. – Մանկական հիմնադրամների միջազգային ասոցիացիայի հոգաբարձուների խորհրդի անդամ:
2017թ. – պատրաստվել եմ հատուկ կրթության մանկավարժների վերապատրաստման համար նախատեսված գործնական դասընթացի փաթեթ՝ «Հոգեֆիզիկական զարգացման խանգարումներ ունեցող երեխաների մանկավարժական աջակցություն»:
2018թ. – առ այսօր – Խարբերդի մասնագիտացված մանկատան խորհրդատու:
2018թ. - առ այսօր- «Կրթությունը 21-րդ դարում» գիտա-մեթոդական միջազգային գրախոսվող հանդեսի խմբագրական խորհրդի անդամ (ք. Երևան):

Պարգևներ
Համամիութենական մրցույթների թեթև մարմնամարզության ոլորտում տեսողության խանգարում ունեցող հայ մարզիկների հոյակապ պատրաստման համար «Մինսկ-88» շքանշանով (ք. Մինսկ, 1988թ.)
«ԽՍՀՄ բարձրագույն դպրոցի գերազանցիկ» շքանշանով (1991թ.)
«Աշխատանքի վետերան» շքանշանով (1992թ.)
ՀՀ կրթության և գիտության նախարարության պատվոգրով (2006թ.)
ՀՀ կրթության և գիտության նախարարության կողմից ոսկե մեդալով (2011թ.)
Խ. Աբովյանի անվան ՀՊՄՀ-ի 90-ամյակի մեդալով (2012թ.)
«Նիկողայոս Տիգրանյանի» անվան մեդալով (2014թ.)
«Կրթություն հանուն խուլ-կույրերի: Փորձ, հիմնախնդիրներ, հեռանկարներ» միջազգային սեմինարի խոսնակի դիպլոմով, (Մոսկվա, 2014)
Կրթության ոլորտում մեծ ներդրման և բեղմնավոր գիտամանկավարժական գործունեության համար ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից պատվոգրով (2015թ.)
«Մանկական հիմնահարցի միջազգային ասոցիացիայի» շնորհակալագրով՝ մանկության պաշտպանության բարեգործական աշխատանքներին, Հայաստանի չտեսնող և թույլ տեսնող երեխաների գործին երկար տարիների անձնազոհ ծառայության, այդ երեխաների կրթության, դաստիարակության և ֆիզիկական պատրաստության բարելավման համար (ք. Մոսկվա, 2016թ.):

Հատուկ մանկավարժության տերմինների բացատրական բառարան
2021 | Գիրք/Book
Երևան, «Զանգակ-97», հրատարակություն, 2021-397 էջ
Ընտանեական պայմաններումերեխաների կարճատեսության կանխարգելումը
2020 | Հոդված/Article
Միջազգային գիտամեթոդական գրախոսական ժողովածու: «Կրթությունը XXI-րդ դարում», Երևան 2020, N1(3), էջ 79-85
Р. Н. Азарян , Г. Б. Лалазарян
Неуспеваемость учащихся начальных классов и подходы к ее преодолению
2020 | Հոդված/Article
В сборнике научных статей Всероссийской научной конференции (с международным участием “Проблемы и перспективы развития образования.”). Орехово-зуево. 2020 30 ноября, С. 68-72
Գրելու գործընթացի տեսագրաֆիկական խանգարումների շտկման և կանխարգելման տեսանկյունից թույլ տեսնող դպրոցականների տեսողական ընկալման ուսումնասիրություն
2019 | Հոդված/Article
Միջազգային գիտամեթոդական գրախոսվող ժողովածու «Կրթությունը 21-րդ դարում», Երևան, 2019, N 2(2), էջ 109-114
Տարրական դասարաններում սովորողների ուսումնական նյութի յուրացման դժվարությունները և դրանց հաղթահարման ուղիները
2019 | Հոդված/Article
«Կրթության զարգացման հիմնախնդիրներն ու հեռանկարները» գիտա-գործնական գիտաժողովի հոդվածների ձեռնակ: Օրեխովո-Զունո, 2019, էջ 64-69
Թույլ տեսնող կրտսեր դպրոցականների մանր մոտորիկայի (շարժողականության) զարգացման մակարդակի հետազոտումը
2019 | Հոդված/Article
«Զարգացման սահմանափակ հնարավորություններ ունեցող անձանց սոցիալ-մանկավարժական աջակցություն»: Տեսություն և պրակտիկա: Մաս 1, Յալթա, 2019, էջ 3-6
Կրտսեր դպրոցական աշակերտների կարճատեսության կանխարգելումը ներառական կրթության համակարգում
2019 | Հոդված/Article
«Ներառական կրթություն՝ հիմնախնդիրները և առաջընթացը» IV-րդ Համամիութենական կրթության ֆորումի միջազգային մասնագիտությամբ: Ռոստով նա Դոնու, Տագանրոգ, 2019, էջ 32-35
Աշակերտների կարճատեսության կանխարգելման հարցերում ուսուցիչների իրազեկվածության մակարդակը
2019 | Հոդված/Article
Միջազգային գիտամեթոդական գրախոսվող ժողովածու «Կրթությունը 21-րդ դարում», Երևան, 2019, N 1(1), էջ 46-51
Տեսողական օրգանի անատոմիա «ֆիզիոլոգիա և պաթոլոգիա
2019 | Գիրք/Book
Ուսումնական ձեռնարկ մանկավարժական բուհերի ուսանողների համար.-Երևան, 2019., 310էջ
Հանրակրթական դպրոցի աշակերտների կարճատեսության կանխարգելման հիմնահարցերի վերաբերյալ
2018 | Հոդված/Article
«Խ. Աբովյանի անվան ԱՊՀ–ի գիտական գրառումների հավաքածու», Երևան, 2018, էջ35-39
Չհասցնելու կամ ուսումնական նյութի դժվարությունների հիմնական բաղադրիչները և դրսևորման պատճառները
2018 | Հոդված/Article
Համառուսական «Կրթության զարգացման հիմնախնդիրներն ու հեռանկարները» գիտա-գործնական գիտաժողովի հոդվածների ձեռնարկում: Օրեխովո-Զունո, 2018, էջ 77-81
Խաղային գործունեության դերը տեսողության խանգարում ունեցող երեխաների դպրոցական ուսուցման նախապատրաստման գործընթացում
2018 | Հոդված/Article
«Մխիթար Գոշ», Երևան, 2018, էջ 18-22
Դպրոցական կարճատեսության կանխարգելումը ներառական կրթության համակարգում
2018 | Հոդված/Article
«Ներառական կրթության ժամանակակից խնդիրներն ու մարտահրավ երները», միջազգային գիտա-գործնական գիտաժողովի հոդվածների ժողովածու, Երևան, 2018, էջ119-122
Ներառական կրթության համակարգում դպրոցական կարճատեսության կանխարգելում
2017 | Հոդված/Article
Միջազգային գիտագործնական գիտաժողովի ժողովածու «Կրթությունը XXI-րդ դարում», Երևան 2017, էջ 19-23
Հատուկ կրթության հաստատություններում մտավոր հետամնաց երեխաների ինքնասպասարկման ձևավորում
2017 | Հոդված/Article
Ժողովածու «Հատուկ կրթության հիմնախնդիրները», Երևան, 2017, N 4, էջ 166-171
Տեսողության խանգարումներով կրտսեր դպրոցականների մանր մոտորիկայի զարգացման աստիճանի ուսումնասիրում
2017 | Հոդված/Article
Գիտամեթոդական ամսագիր «Դեֆեկտոլոգիա», Մոսկվա, 2017, էջ 46-51
Թեթև և չափավոր աստիճանի մտավոր հետամնաց կրտսեր դպրոցականների ինքնասպասարկման հարցերում ուսուցիչների իրազեկվածության մակարդակի ուսումնասիրություն
2017 | Հոդված/Article
Գիտական հոդվածների ժողովածու «Մխիթար Գոշ», Վանաձոր, 2017, N2(47), էջ18-22
Հոգեֆիզիկական զարգացման խանգարումներ ունեցող երեխաների մանկավարժական աջակցության
2017 | Ուսումնական ձեռնարկ
Հատուկ կրթության մանկավարժների համար նախատեսված վերապատրաստման գործնական դասընթացի փաթեթ.-Երևան, 2017-91էջ
Լսողության խանգարումներով երեխաների ճիշտ արտաբերության ձևավորման և զարգացման սուրդոմանկավարժական աշխատանքների կառուցման և անցկացման հիմնական սկզբունքները և դրույթները
2016 | Հոդված/Article
The global partnership on development of seientifie cooperation limited liability company seience and innovations in the globalized word the collection of scholarly papers published in the United States of America Santiago. Co 2016, p. 57-62
Ներառական կրթության կառավարման հիմնախնդիրները և դրա ուսումնասիրության աստիճանը գիտամեթոդական գրականությունում
2016 | Հոդված/Article
Գիտա-մեթոդական ժողովածու «Հատուկ կրթության հիմնախնդիրները», Երևան, 2016, N4, էջ 14-21
Տեսողության խանգարումներ ունեցող երեխաների դպրոցական ուսուցման նախապատ¬րաստման հիմնախնդրի վերաբերյալ
2016 | Հոդված/Article
«Հայաստանի Հանրապետության սոցիալ-տնտեսական կայուն զարգացման հիմնախնդիրները», գիտական հոդվածների ժողովածու, Երևան, 2016, 1/23, էջ 395-400
Հատուկ մանկավարժություն
2016 | Գիրք/Book
Դասագիրք մանկավարժական բուհերի ուսանողների համար,Եր. «Զանգակ-97», 2016, -432 էջ
Նախադպրոցականների հոգեֆիզիկական զարգացման մակարդակի որոշման գնահատման սանդղակներ
2015 | Հոդված/Article
«Դեֆեկտոլոգիա», Երևան, 2015, N 1, էջ 77-92
Զարգացման բարդ խանգարումներ ունեցող երեխաների դաստիարակության և կրթության խնդիրները
2015 | Հոդված/Article
«Հատուկ կրթության հիմնախնդիրները» գիտամեթոդական հոդվածների ժողովածու, Երևան, 2015, N 3, էջ 46-52
Չտեսնող կրտսեր դպրոցականների երկրաչափական պատկերների և հասկացությունների ձևավորման ուղղությամբ ուսուցիչների աշխատանքի փորձի վերլուծությունը
2015 | Հոդված/Article
«Տիֆլոմանկավարժության սոցիալ – հոգեբանական հիմնախնդիրները»: Գիտական աշխատությունների ժողովածու, Կիև, 2015, 13/21, էջ 102-109
Տեսողության խանգարում ունեցող երեխաների երկրաչափական պատկերացումների մասին ուսուցիչների իրազեկվածության հասարակական հետազոտում
2014 | Հոդված/Article
«Հատուկ կրթության հիմնախնդիրները» գիտամեթոդական հոդվածների ժողովածու, Երևան, 2014, N1,էջ 21-26
Դիսլեքսիան և աչքի տեսաշարժողական գործառույթները
2013 | Հոդված/Article
Մանկավարժություն: Գիտամեթոդական ամսագիր N8, Երևան, 2013, էջ27-37
Կրտսեր դպրոցական տարիքի մտավոր հետամնաց երեխաների ինքնասպասարկան հմտությունների ձևավորման մակարդակը
2013 | Հոդված/Article
«Մխիթար - Գոշ», Վանաձոր, 2013, էջ 77-80
Լսողության խանգարում ունեցող երեխաների արտաբերության զարգացման մակարդակի բնութագիրը
2013 | Հոդված/Article
«Մանկավարժական միտք» գիտական հոդվածների ժողովածու, Երևան, 2013, N 1-2, էջ 258-262
Տեսողության խանգարում ունցող երեխաների տեսողական ընկալման զարգացում
2013 | Գիրք/Book
Մենագրություն, Եր. 2013, -143էջ
Վաղ մանկական աուտիզմը որպես սոցիալական հիմնախնդիր
2012 | Հոդված/Article
ԱՊՀ պետությունների ուսուցիչների և կրթության աշխատողների XI-րդ գիտական նստաշրջանի ժողովածու: «Կրթությունում զարգացման և ներառական գործընթացների ժամանակակից ուղղությունները», Երևան, 2012, էջ 89-91
Տեսողության խանգարումներ ունեցող երեխաների տեսաշարժողական տարածական կողմնորոշման զարգացումը
2012 | Հոդված/Article
«Տեսողության խանգարումներ ունեցող երեխաների ֆիզիկական դաստիարակությունը մանկապարտեզում և տարրական դասարաններում» Մոսկվա, 2012, N 1, էջ 40-45
Մանկապարտեզում և տանը երեխաների տեսողության պահպանման մանկավարժական պայմանների հետազոտում
2012 | Հոդված/Article
«Մանկավարժական միտք», Երևան, 2012, էջ 45-50
Կրտսեր դպրոցականների ողնաշարի խանգարումների կանխարգելումը
2012 | Գիրք/Book
Երևան, 2012, - 56 էջ
Հատուկ կրթության հանրագիտարան
2012 | Գիրք/Book
Եր. Զանգակ-97», 2012, -248 էջ
Տեսողության խանգարումներ ունեցող կրտսեր դպրոցականների տեսաշարժողական կորդինացիայի զարգացումը
2011 | Հոդված/Article
Տիֆլոլոգիայի պարբերական, Մոսկվա, 2011, N 2, էջ 88-94
Չտեսնողների և թույլ տեսնողների ֆիզիկական կուլտուրայով զբաղվելը որպես գեղագիտական դաստիարակության և հուզական ոլորտի ձևավորման կարևոր միջոց
2011 | Հոդված/Article
Միջբուհական կոնսորցիում (գործակցություն) «Մանկավարժության և հոգեբանության հիմնախնդիրներ» գիտական ժողովածու, Երևան, 2011, N 2, էջ 63-70
Սեղանի թենիսի պարապմունքների ազդեցությունը թույլ տեսնող երեխաների սիրտ-անոթային համակարգի ֆունկցիոնալ վիճակի փոփոխության վրա
2011 | Հոդված/Article
«Դեֆեկտոլոգիա», Մոսկվա, 2011, N 1, էջ 29-34
Ակրոբատիկ վարժություններով պարապմունքները որպես թույլ տեսնող սովորողների ֆիզիկական զարգացման շտկման կարևոր միջոց
2011 | Հոդված/Article
«Մանկավարժական միտք», Երևան, «Զանգակ - 97», 2011, N 1-2, էջ 227-234
Սուրդոմանկավարժների՝ լսողության խանգարում ունեցող երեխաների քերականության ուսուցման աշխատանքային փորձի վերլուծություն
2010 | Հոդված/Article
«Մանկավարժական միտք», Երևան, 2010, N 1-2, էջ 165-170
Տեսողության խանգարումներով երեխաների շարժողական ընդունակությունների զարգացման հիմնախնդրի վերաբերյալ
2010 | Հոդված/Article
Պրոֆեսորա-դասախոսական անձնակազմի, ասպիրանտների հայցորդների և գիտաշխատողների 54-րդ գիտաժողովի նյութերի ժողովածու, Երևան, 2010, 1-ին պրակ, էջ 117-120
Տեսողության խանգարումներ ունեցող երեխաների ադապտիվ դաստիարակությունը
2010 | Հոդված/Article
«Զարգացման խանգարումներ ունեցող երեխաների դաստիարակություն և ուսուցում» գիտամեթոդական ամսագիր, Մոսկվա, 2010, N 3, էջ 45-51
Տեսողության խանգարումներ ունեցող երեխաներին ցուցաբերվող տնային շտկողական աջակցությունը
2010 | Հոդված/Article
Տիֆլոլոգիայի պարբերական: Մոսկվա, 2010, N3, էջ 39-45
Տեսողության խանգարումներ ունեցող կրտսեր դպրոցականների տեսաշարժողական կողմնորոշման զարգացումը
2010 | Հոդված/Article
Տիֆլոմանկավարժության պարբերական, Մոսկվա, 2010, N 2, էջ 102-106
Տեսողության խանգարումներ ունեցող երեխաների ֆիզիկական դաստիարակության տեսական ասպեկտները
2010 | Հոդված/Article
«Դպրոցահասակ երեխաների ֆիզիկական դաստիարակությունը» ժողովածու, N 2, Մոսկվա, 2010, էջ 21-27