27.12.2018 | 
Գիտություն
2018-Ի ՀԱՄԱՇԽԱՐՀԱՅԻՆ ԳԻՏԱԿԱՆ ՁԵՌՔԲԵՐՈՒՄՆԵՐՆ ՈՒ ՁԱԽՈՂՈՒՄՆԵՐԸ
2018-Ի ՀԱՄԱՇԽԱՐՀԱՅԻՆ ԳԻՏԱԿԱՆ ՁԵՌՔԲԵՐՈՒՄՆԵՐՆ ՈՒ ՁԱԽՈՂՈՒՄՆԵՐԸ
Հայտնի «Science» ամսագիրը, ամփոփելով տարին, կազմել է ցանկ, որտեղ ներառել է տարվա գիտական կարևոր հայտնագործությունները, ինչպես նաև արձանագրել է տարվա ձախողումներն ու հիասթափությունները:

Ցուցակի մեջ տեղ են գտել ընդամենը տասը գիտական հայտնագործություն, որոնցից ամենակարևորը «Science» ամսագիրը համարում է ցողունային բջիջների զարգացմանը նվիրված ուսումնասիրությունը:

Այդ հետազոտության  ընթացքում գիտնականները կարողացել են պարզել, թե հատկապես որ գեներն են ակտիվություն դրսևորում ռիբոնուկլեինաթթվի արտադրության ժամանակ:

Նշվում է, որ ուսումնասիրության արդյունքներն ապագայում հնարավորություն կտան վերահսկելու առանձին բջիջների, հետևաբար նաև ամբողջ օրգանիզմի զարգացումը:

Տարվա ամենակարևոր գիտական իրադարձություններից մեկն է նաև բարձր էներգիաների նեյտրինոների ճառագայթման տիեզերական աղբյուրի հայտնագործումը:

Վերջինս ժամանակակից բարձր էներգիաների աստղաֆիզիկայի ամենաարդիական և կարևոր մարտահրավերներից մեկն է:

 

Այս հայտնագործությունն առանձնանում է նրանով, որ գիտնականների միջազգային խմբի կազմում ընդգրկված են եղել նաև Հայաստանի ԳԱԱ «ԻԿՐԱՆԵՏ» կենտրոն միջազգային կազմակերպության գիտնականները:

 

Ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ Հարավային բևեռում տեղակայված «IceCube» դիտակով գրանցված նեյտրինոները մեր մոլորակից չորս միլիարդ լուսատարի հեռավորության վրա գտնվող տիեզերական աղբյուրից՝ բլազարից են առաջանում:

Նեյտրինոները լույսի արագությամբ շարժվող մասնիկներ են, որոնք կարող են առանց կլանման տարածվել միլիարդավոր լուսային տարիների հեռավորությամբ, և հենց այս առանձնահատկությունն էլ թույլ է տալիս տիեզերքն ուսումնասիրել իր ամենահեռավոր աղբյուրներով։

Հայտնագործված նոր աղբյուրն անվանվեց «TXS 0506+056» աղբյուր:

Հաջորդ կարևոր գիտական իրադարձության հետքերը մեզ տանում են դեպի Գրենլանդիա:

 

Գիտնականների միջազգային խումբն այստեղ հայտնաբերել է խառնարան, որն առաջացել է երկնաքարի ընկնելու հետևանքով։

Սառույցի տակ գտնված խառնարանի տրամաչափը 31 կիլոմետր է, իսկ ընդհանուր տարածքն ավելի մեծ է, քան Փարիզը։

Ըստ հետազոտողների՝ երկնաքարը, հավանաբար, ընկել է շուրջ 12 հազար տարի առաջ՝ սառցադաշտերի վերջին ժամանակահատվածում։

Գիտական տարվա մյուս կարևոր ձեռքբերումը մարդկության պատմությանը հայտնի ամենահին կենդանու հետքերի հայտնաբերելն է:

 

Հայտնաբերությունը հնարավոր է դարձել ճարպային բջիջների հետքերի ուսումնասիրության շնորհիվ, որոնք պահպանվել են քարերի վրա:

«Dickinsonia» կոչվող կենդանու ճարպային մոլեկուլների ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ այն երկրի վրա ապրել է 550 միլիոն տարի առաջ, ինչն էլ նշանակում է, որ «Dickinsonia» կենդանին մարդկությանը հայտնի ամենատարեց կենդանին է:

Ներկայացնելով տարվա գիտական կորուստները՝ «Science» ամսագիրն առանձնացնում է Բրազիլիայի 200-ամյա ազգային թանգարանի նմուշների «կրակե մահը»:

 

Ռիո դե Ժանեյրոյում գտնվող թանգարանում կար մոտ 15 մլն. նմուշ, այդ թվում՝ հնագիտության, ազգագրության, անտրոպոլոգիայի, երկրաբանության ոլորտներից:

Ցուցանմուշների մեջ կային նաև Հին Եգիպտոսին վերաբերող նմուշներ, որոնք կայսր Պեդրու Առաջինի հավաքածուին էին պատկանում, Հին Հունաստանի և Հռոմի ժամանակաշրջանի նմուշների հավաքածուն և այլն:

Կլիմայական փոփոխությունների դեմ պայքարի ձախողման կողքին «Science» ամսագիրը գիտական ձախողում է համարել նաև չինացի գիտնական Հի Ժյանկույի (He Jiankui)՝լաբորատոր պայմաններում գենետիկորեն ձևափոխված երեխաների ստեղծումը:

Գիտնականի խոսքով՝ գենետիկ փոփոխությունների շնորհիվ երեխաներն այժմ անխոցելի են ՄԻԱՎ-ի, ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ի նկատմամբ:

 

Սակայն չինացի գիտնականի այս ոգևորվածությունը չեն կիսում իր գործընկերներն աշխարհի տարբեր երկրներից, համարելով, որ իրականացվել է բարոյականությանն ու էթիկայի նորմերին դեմ «հրեշավոր գիտափորձ»:

Այլ նորություններ
«ՍԱՀՄԱՆԱԴՐԱԿԱՆ ԿԱՅՈՒՆՈՒԹՅՈՒՆԸ՝ ՈՐՊԵՍ ԿԱՅՈՒՆ ԺՈՂՈՎՐԴԱՎԱՐՈՒԹՅԱՆ ԿԱՐԵՎՈՐԱԳՈՒՅՆ ԳՐԱՎԱԿԱՆ». ԵՊՀ-ՈՒՄ ՏԵՂԻ ՈՒՆԵՑԱՎ Ա. ՄԱՆԱՍՅԱՆԻ ԳՐՔԻ ՇՆՈՐՀԱՆԴԵՍԸ
ԵՊՀ Պալեանների անվան դահլիճում այսօր տեղի ունեցավ ԵՊՀ սահմանադրական իրավունքի ամբիոնի դոցենտ, Արդարադատության ակադեմիայի պրոռեկտոր, իրավ. գիտ. թեկնածու Անահիտ Մանասյանի «Սահմանադրական կայունությունը՝ որպես կայուն ժողովրդավարության կարևորագույն գրավական» մենագրության շնորհանդեսը:
ԱՆՀՆԱՐԻՆ Է ՉՍԻՐԱՀԱՐՎԵԼ ՀԱՄՇԵՆԻՆ. «ՀԱՄՇԵՆԸ ՀԱՅԿԱԿԱՆ ՁԵՌԱԳՐԵՐՈՒՄ» ՄԵՆԱԳՐՈՒԹՅԱՆ ՇՆՈՐՀԱՆԴԵՍ ԵՊՀ-ՈՒՄ
ԵՊՀ Չարենցի անվան դահլիճում այսօր տեղի ունեցավ ԵՊՀ ՀՀԻ հայ-օսմանական առնչությունների բաժնի ղեկավար, ԵՊՀ արևելագիտության ֆակուլտետի թյուրքագիտության ամբիոնի դոցենտ, բան. գիտ. թեկնածու Լուսինե Սահակյանի «Համշենը հայկական ձեռագրերում» մենագրության շնորհանդեսը: