27.12.2018 | 
Գիտություն
2018-Ի ՀԱՄԱՇԽԱՐՀԱՅԻՆ ԳԻՏԱԿԱՆ ՁԵՌՔԲԵՐՈՒՄՆԵՐՆ ՈՒ ՁԱԽՈՂՈՒՄՆԵՐԸ
2018-Ի ՀԱՄԱՇԽԱՐՀԱՅԻՆ ԳԻՏԱԿԱՆ ՁԵՌՔԲԵՐՈՒՄՆԵՐՆ ՈՒ ՁԱԽՈՂՈՒՄՆԵՐԸ
Հայտնի «Science» ամսագիրը, ամփոփելով տարին, կազմել է ցանկ, որտեղ ներառել է տարվա գիտական կարևոր հայտնագործությունները, ինչպես նաև արձանագրել է տարվա ձախողումներն ու հիասթափությունները:

Ցուցակի մեջ տեղ են գտել ընդամենը տասը գիտական հայտնագործություն, որոնցից ամենակարևորը «Science» ամսագիրը համարում է ցողունային բջիջների զարգացմանը նվիրված ուսումնասիրությունը:

Այդ հետազոտության  ընթացքում գիտնականները կարողացել են պարզել, թե հատկապես որ գեներն են ակտիվություն դրսևորում ռիբոնուկլեինաթթվի արտադրության ժամանակ:

Նշվում է, որ ուսումնասիրության արդյունքներն ապագայում հնարավորություն կտան վերահսկելու առանձին բջիջների, հետևաբար նաև ամբողջ օրգանիզմի զարգացումը:

Տարվա ամենակարևոր գիտական իրադարձություններից մեկն է նաև բարձր էներգիաների նեյտրինոների ճառագայթման տիեզերական աղբյուրի հայտնագործումը:

Վերջինս ժամանակակից բարձր էներգիաների աստղաֆիզիկայի ամենաարդիական և կարևոր մարտահրավերներից մեկն է:

 

Այս հայտնագործությունն առանձնանում է նրանով, որ գիտնականների միջազգային խմբի կազմում ընդգրկված են եղել նաև Հայաստանի ԳԱԱ «ԻԿՐԱՆԵՏ» կենտրոն միջազգային կազմակերպության գիտնականները:

 

Ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ Հարավային բևեռում տեղակայված «IceCube» դիտակով գրանցված նեյտրինոները մեր մոլորակից չորս միլիարդ լուսատարի հեռավորության վրա գտնվող տիեզերական աղբյուրից՝ բլազարից են առաջանում:

Նեյտրինոները լույսի արագությամբ շարժվող մասնիկներ են, որոնք կարող են առանց կլանման տարածվել միլիարդավոր լուսային տարիների հեռավորությամբ, և հենց այս առանձնահատկությունն էլ թույլ է տալիս տիեզերքն ուսումնասիրել իր ամենահեռավոր աղբյուրներով։

Հայտնագործված նոր աղբյուրն անվանվեց «TXS 0506+056» աղբյուր:

Հաջորդ կարևոր գիտական իրադարձության հետքերը մեզ տանում են դեպի Գրենլանդիա:

 

Գիտնականների միջազգային խումբն այստեղ հայտնաբերել է խառնարան, որն առաջացել է երկնաքարի ընկնելու հետևանքով։

Սառույցի տակ գտնված խառնարանի տրամաչափը 31 կիլոմետր է, իսկ ընդհանուր տարածքն ավելի մեծ է, քան Փարիզը։

Ըստ հետազոտողների՝ երկնաքարը, հավանաբար, ընկել է շուրջ 12 հազար տարի առաջ՝ սառցադաշտերի վերջին ժամանակահատվածում։

Գիտական տարվա մյուս կարևոր ձեռքբերումը մարդկության պատմությանը հայտնի ամենահին կենդանու հետքերի հայտնաբերելն է:

 

Հայտնաբերությունը հնարավոր է դարձել ճարպային բջիջների հետքերի ուսումնասիրության շնորհիվ, որոնք պահպանվել են քարերի վրա:

«Dickinsonia» կոչվող կենդանու ճարպային մոլեկուլների ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ այն երկրի վրա ապրել է 550 միլիոն տարի առաջ, ինչն էլ նշանակում է, որ «Dickinsonia» կենդանին մարդկությանը հայտնի ամենատարեց կենդանին է:

Ներկայացնելով տարվա գիտական կորուստները՝ «Science» ամսագիրն առանձնացնում է Բրազիլիայի 200-ամյա ազգային թանգարանի նմուշների «կրակե մահը»:

 

Ռիո դե Ժանեյրոյում գտնվող թանգարանում կար մոտ 15 մլն. նմուշ, այդ թվում՝ հնագիտության, ազգագրության, անտրոպոլոգիայի, երկրաբանության ոլորտներից:

Ցուցանմուշների մեջ կային նաև Հին Եգիպտոսին վերաբերող նմուշներ, որոնք կայսր Պեդրու Առաջինի հավաքածուին էին պատկանում, Հին Հունաստանի և Հռոմի ժամանակաշրջանի նմուշների հավաքածուն և այլն:

Կլիմայական փոփոխությունների դեմ պայքարի ձախողման կողքին «Science» ամսագիրը գիտական ձախողում է համարել նաև չինացի գիտնական Հի Ժյանկույի (He Jiankui)՝լաբորատոր պայմաններում գենետիկորեն ձևափոխված երեխաների ստեղծումը:

Գիտնականի խոսքով՝ գենետիկ փոփոխությունների շնորհիվ երեխաներն այժմ անխոցելի են ՄԻԱՎ-ի, ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ի նկատմամբ:

 

Սակայն չինացի գիտնականի այս ոգևորվածությունը չեն կիսում իր գործընկերներն աշխարհի տարբեր երկրներից, համարելով, որ իրականացվել է բարոյականությանն ու էթիկայի նորմերին դեմ «հրեշավոր գիտափորձ»:

Այլ նորություններ
5 ՈՍԿԵ ԵՎ 2 ԱՐԾԱԹԵ ՄԵԴԱԼ՝ IMC ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ՈՒՍԱՆՈՂԱԿԱՆ ՄԱԹԵՄԱՏԻԿԱԿԱՆ ԱՌՑԱՆՑ ՕԼԻՄՊԻԱԴԱՅԻՑ
Հուլիսի 27-ին ավարտվեց 27-րդ IMC միջազգային ուսանողական մաթեմատիկական օլիմպիադան, որին մասնակցող ԵՊՀ ուսանողները նվաճել են 5 ոսկե և 2 արծաթե մեդալ:
ԵՊՀ ԴՈՑԵՆՏ ՀԱԿՈԲ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ ՀԵՐԹԱԿԱՆ ՀՈԴՎԱԾԸ «ՆՅՈՒԹԵՐ ՀԻՆ ԵՎ ՄԻՋՆԱԴԱՐՅԱՆ ՄԵՐՁՍԵՎԾՈՎՅԱՆ ՀՆԱԳԻՏՈՒԹՅԱՆ ԵՎ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ» ԳԻՏԱԿԱՆ ՀԱՆԴԵՍՈՒՄ
Երևանի պետական համալսարանի համաշխարհային պատմության ամբիոնի դոցենտ, պ.գ.դ. Հակոբ Հարությունյանն իր հերթական հոդվածն է հրատարակել «Նյութեր հին և միջնադարյան մերձսևծովյան հնագիտության և պատմության վերաբերյալ» հայտնի գիտական հանդեսի հերթական համարում: