09.01.2019 | 
Հասարակություն
ՆՈՐ ՍԱՐՔ, ՈՐԸ ԿՕԳՆԻ ՀԵՇՏՈՒԹՅԱՄԲ ՆԻՀԱՐԵԼ
ՆՈՐ ՍԱՐՔ, ՈՐԸ ԿՕԳՆԻ ՀԵՇՏՈՒԹՅԱՄԲ ՆԻՀԱՐԵԼ
Գիտնականները ստեղծել են նոր իմպլանտ, որի օգնությամբ լաբորատոր առնետների մի խումբ 100 օրում կորցրել է նախապես սահմանված քաշը:

«Nature Communications»հանդեսի վերջին համարում «Wisconsin-Madison» համալսարանի (UWM) ինժեներները նկարագրել են այն նոր սարքը, որն օգնում է կորցնել ավելորդ քաշը: Ըստ մասնագետների՝ այն ավելի նվազ ինվազիվ է, քան վիրահատությունը և ավելի արդյունավետ, քան դիետաներն ու մարզանքները:

 

Մեկ մմ հաստությամբ իմպլանտը դրսի կողմից փակցվում է ստամոքսին և օգտագործում ստամոքսի շարժումներից գեներացված ուժ՝ ճնշելով քաղցի զգացողությունը:

 

Առնետները, որոնց ամրացվել է իմպլանտը, 100 օրում կորցրել են իրենց մարմնի զանգվածի 38 տոկոսը, մինչդեռ վերահսկվող առնետների այն խումբը, որին չի հատկացվել իմպլանտը կամ ամրացվել է դրա կեղծ տարբերակը, ընդհանրապես քաշ չի կորցրել:

 

«Երբ մենք ինչ-որ բան ենք ուտում, ստամոքսը սկսում է մարսել ու ալիքաձև շարժվել: Հենց այդ շարժումն է ակտիվացնում մեր սարքը,- պարզաբանում է նոր իմպլանտի հեղինակներից Սյու Դո Վանը, որը «Wisconsin-Madison» համալսարանում ուսումնասիրում է նանոէլեկտրական համակարգեր և կենսամեխանիկական էներգիա,- այն ծրագրի կարիք չունի, քանի որ օգտագործվում է օրգանիզմի բնական գործառույթը»:

 

Ըստ մասնագետների՝ ամբողջ աշխարհում ավելորդ քաշի խնդիրն արդեն համաճարակի է վերածվում: Միայն ԱՄՆ-ում ավելի քան 90 միլիոն մեծահասակներ ունեն այս խնդիրը, իսկ ամբողջ աշխարհում ավելորդ քաշի խնդրով տառապող մեծահասակների թիվը գնահատվում է շուրջ 650 մլն մարդ: Առողջապահության միջազգային կազմակերպության տվյալների համաձայն՝ գիրության պատճառով արձանագրված մահերն ավելի շատ են, քան թերքաշության (բացառությամբ Ասիայի և Աֆրիկայի որոշ հատվածների):

 

Չնայած կենսաոճերի բազմազանությանը, դեղամիջոցների կիրառմանն ու վիրահատական միջամտություններին՝ ավելորդ քաշի խնդիրն այսօր դեռևս մնում է արդիական, այդ պատճառով առավել անվտանգ և ոչ թանկարժեք լուծումների որոնումը շարունակվում է:

 

«Wisconsin-Madison» համալսարանի մասնագետների կողմից ստեղծված այս նոր սարքը հիմնված է փորձված և ստուգված կենսաբանական մեխանիզմի վրա. ստամոքսից ուղեղ հասնող ազդանշանները մանիպուլացվում և վերափոխվում են: Մարդկանց և խոզերի օրգանիզմների հետազոտությունները ցույց են տվել, որ թափառող նյարդի ազդանշանի արգելակումը նպաստում է քաշի նշանակալի կորստի, էներգետիկ նյութափոխանակության դրական փոփոխությունների և արյան մեջ շաքարի վերահսկման:

 

Այժմ առկա է Սննդի և դեղորայքի կազմակերպության (FDA) կողմից հավանության արժանացած իմպլանտ (ReShape vBloc), որը բարձր հաճախականությամբ էներգիայի միջոցով խոչընդոտում է թափառող նյարդի և ուղեղի միջև հաղորդակցությունը: Բայց դեռ կատարելագործման անհրաժեշտություն կա, որովհետև սարքը հենվում է հսկողության մեծ միավորի և մարտկոցների վրա, որոնք պետք է հաճախակի լիցքավորել:

 

Իսկ ահա Սյու Դո Վանի սարքը չունի ոչ մարտկոցներ, ոչ կառավարման վահանակ և ոչ էլ բարդ էլեկտրոնիկա: Շերտավոր պոլիմերների ճկուն ուղղանկյունը, պատված կենսունակ ծածկույթով, ստամոքսի բնական շարժումներից գեներացնում է մոտավորապես 0,1-0,5 վոլտ: Համեմատաբար մյուս սարքերի՝ այդ ուժը մեծ չէ, բայց թիմը գտել է, որ դա բավական է, որ նյարդը ստիմուլացվի և ամբողջական ազդանշաններ ուղարկի դեպի ուղեղ, ինչը հանգեցնում է ուղեղի արձագանքին և քաշի կորստին:

 

Բացի դրանից՝ գիտափորձերի ժամանակ հայտնաբերվել է, որ կորցրած քաշը կարելի է վերականգնել: Երբ ինժեներներն առնետների ստամոքսից հանել են սարքերը, կենդանիները կրկին վերադարձել են իրենց նորմալ քաշին. «Գործընթացը լիովին շրջելի է՝ ի տարբերություն շատ բարիատրիկ վիրահատությունների»,- ասում է Սյու Դո Վանը:

 

100-օրյա գիտափորձի ժամանակ սարքերը կայուն և անվտանգ են եղել առնետների օրգանիզմներում: Թիմը հաջորդիվ պլանավորում է նոր իմպլանտները տեղադրել խոզերի օրգանիզմներում, որոնց մարմնի զանգվածը շատ ավելի մոտ է մարդկանց մարմնի քաշին:

 

Քնար Միսակյան

Այլ նորություններ
ԴԱՍԱԴՈՒԼ ԵՊՀ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ՀԱՐԱԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՖԱԿՈՒԼՏԵՏՈՒՄ
ԵՊՀ միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետի տարբեր կուրսերի ուսանողներ այսօր համալսարանի կենտրոնական մասնաշենքի նախասրահում դասադուլ էին կազմակերպել՝ hաջակցություն Միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետի դեկանի տեղակալ, քաղաքական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ Էդգար Քալանթարյանի, որը վերջերս աշխատանքից ազատման դիմում էր ներկայացրել:
ԵՊՀ ԹԻՄԸ ԿՐԿԻՆ ԱՌԱՋԻՆՆ Է ՄԻՋԲՈՒՀԱԿԱՆ ՊԱՅՔԱՐՈՒՄ.  ՏԵՂԻ Է ՈՒՆԵՑԵԼ ԱՄԵՆԱՄՅԱ ԱՐԲԻՏՐԱԺ ԴԱՏԱԽԱՂ-ՄՐՑՈՒՅԹԸ
Մարտի 23-24-ը Հայաստանի ամերիկյան համալսարանում Եվրոպայի խորհրդի և «ԷյԴիԱր փարթներս» ընկերության կողմից կազմակերպված արբիտրաժ դատախաղ-մրցույթին մասնակցել են համալսարանական երկու թիմեր, որոնցից մեկը զբաղեցրել է առաջին հորիզոնականը: