24.01.2019 | 
Գիտություն
ԳԻՏԱԿԱՆ ԹԵՄԱ. ՈՒՍՈՒՄՆԱՍԻՐՎՈւՄ Է ՀԱՅԿԱԿԱՆ ՈՐՈՇ ԴԵՂԱԲՈՒՅՍԵՐԻ ՀԱԿԱՔԱՂՑԿԵՂԱՅԻՆ ԱԶԴԵՑՈՒԹՅՈՒՆԸ
ԳԻՏԱԿԱՆ ԹԵՄԱ. ՈՒՍՈՒՄՆԱՍԻՐՎՈւՄ Է ՀԱՅԿԱԿԱՆ ՈՐՈՇ ԴԵՂԱԲՈՒՅՍԵՐԻ ՀԱԿԱՔԱՂՑԿԵՂԱՅԻՆ ԱԶԴԵՑՈՒԹՅՈՒՆԸ
ԿԳՆ գիտության կոմիտեի կողմից ֆինանսավորման է երաշխավորվել ԵՊՀ կենսաբանության ֆակուլտետի ներկայացրած «Կրծքագեղձի հակաքաղցկեղային նոր թերապևտիկ մոտեցումներ հայկական դեղաբույսերի լուծամզվածքների կիրառմամբ՝ համակցված Լ-արգինին-պոլիամին-ազոտի օքսիդ ուղու արգելակիչներով» թեման:

Մեզ հետ զրույցում վերոնշյալ գիտական ծրագրի ղեկավար, ԵՊՀ կենսաբանության ֆակուլտետի կենսաբանություն գիտահետազոտական ինստիտուտի գիտաշխատող, կենսաքիմիայի, մանրէաբանության և կենսատեխնոլոգիայի ամբիոնի ասիստենտ, կենսաբ. գիտ. թեկնածու Նիկոլայ Ավթանդիլյանը և խմբի անդամները ներկայացրեցին գիտական թեմայի նպատակը, կարևորությունը ու կիրառական նշանակությունը:

 

Սույն ծրագրի իրականացման համար գիտական խումբը կազմված է 5 անձից, որոնցից չորսը երիտասարդ գիտնականներ են: Թիմում ընդգրկված են ավագ գիտաշխատող Նաիրա Սահակյանը, գիտաշխատող Միքայել Գինովյանը, կրտսեր գիտաշխատող Հայարփի Ջավրուշյանը և ասպիրանտ Անահիտ Մամիկոնյանը:

 

Մինչև գիտական թեմային անդրադառնալը՝ խմբի ղեկավարը ներկայացրեց թեմայի արդիականությունը և նշեց, որ կրծքագեղձի քաղցկեղը ՀՀ կանանց շրջանում ունի լայն տարածվածություն և մահացության բարձր մակարդակ:

 

«Քանի որ ժամանակակից բժշկությունը չունի արդյունավետ բուժման տարբերակ կրծքագեղձի քաղցկեղի համար, անհրաժեշտ է գտնել սինթետիկ և բնական հզոր գործոններ կամ դրանց զուգորդումներ, որոնք արդյունավետ կպայքարեն չարորակ նորագոյացությունների դեմ: Հայաստանի ֆլորան մեծ բազմազանություն ունի, որը սակայն բավարար ուսումնասիրված չէ նոր կենսաբանորեն ակտիվ միացությունների հայտնաբերման տեսանկյունից, որոնք հակաքաղցկեղային բուժական նշանակություն կարող են ունենալ: Ներկայումս զգալիորեն մեծացել է բուսական պատրաստուկների և միացությունների օգտագործումը տարբեր քաղցկեղների բուժման նպատակով, ընդ որում՝ շատ դեպքերում ավանդական քիմիոթերապիային զուգահեռ:

 

Հարկ է նշել, որ հակաքաղցկեղային թերապիայում ամինաթթուների սինթետիկ անալոգներն ունեն կարևորագույն նշանակություն և ներկայումս կիրառվում են որպես քիմիոթերապիայի և իմունոթերապիայի բաղկացուցիչ մաս:  Վերջին տարիների հետազոտությունների արդյունքում ցույց է տրվել արգինազի և NO-սինթազի կարևորագույն դերն ուռուցքի իմունոկենսաբանությունում: Բուսական լուծամզվածքների և արգինազ ու NO-սինթազ ֆերմենտների ընտանիքին թիրախավորող ամինաթթուների սինթետիկ անալոգների համատեղ ազդեցությունը կարող է մեծ հետաքրքրություն առաջացնել»,- ներկայացրեց Ն. Ավթանդիլյանը:

 

Մեզ հետ զրույցում խմբի անդամները նշեցին, որ այս հետազոտական ծրագրի շրջանակում առնետների մոտ կուսումնասիրվի հայկական որոշ դեղաբույսերի հակաքաղցկեղային ազդեցությունը Լ-արգինինի նյութափոխանակային ուղու արգելակիչներով՝ կրծքագեղձի քաղցկեղի փորձարարական մոդելում: Հաշվի առնելով հակաքաղցկեղային դեղամիջոցների բուժական ազդեցության նեղ շրջանակը՝ բուսական պատրաստուկների հետ համատեղ օգտագործումը կարող է մեծացնել դեղաբույս-հակաքաղցկեղային դեղամիջոցի  ազդեցության գոտին:

 

Խմբի անդամներն ընդգծեցին, որ հետազոտությունների ընթացքում ակնկալվում է բացահայտել հայկական դեղաբույսերի հակաքաղցկեղային հատկությունները, ինչպես նաև սիներգիկ փոխազդեցությունները սինթետիկ հակաքաղցկեղային միացությունների հետ: Ստացված տվյալները բուժական մեծ հեռանկար կարող են ունենալ, հաշվի առնելով նաև այն, որ բուսական պատրաստուկներն էկոլոգիապես անվտանգ են, պատրաստման տեսանկյունից մատչելի, արագ և պարզ, իսկ համակցումը սինթետիկ թերապևտիկ պատրաստուկների հետ կարող է ավելի քիչ վնասակար լինել ավանդական հակաքաղցկեղային բուժման մեթոդների համեմատ:

 

Ն. Ավթանդիլյանի խոսքով, թեմայի շրջանակում ձեռքբերված սարքավորումները և քիմիական նյութերը թույլ կտան թարմացնել և արդիականացնել ԵՊՀ կենսաքիմիայի, մանրէաբանության և կենսատեխնոլոգիայի ամբիոնի «Նյութափոխանակության կենսաքիմիայի» և «Բույսերի կենսատեխնոլոգիայի» գիտաուսումնական լաբորատորիաները:

 

Արդյունքները կհրապարակվեն տարբեր ազդեցության բարձր գործակից ունեցող գիտական ամսագրերում: Հետաքրքիր կլինի նաև համապատասխան լաբորատոր աշխատանքների ընթացակարգի պատրաստումը նախատեսված ԵՊՀ ընդհանուր և բժշկական կենսաքիմիայի մագիստրոսական հոսքերի համար:

 

Գիտական խմբի անդամները նշեցին նաև, որ արդյունքները կներկայացվեն միջազգային հեղինակավոր տարբեր գիտաժողովներում:

 

Նադեժդա Տեր-Աբրահամյան

 

Այլ նորություններ
ԳԻՏԱԿԱՆ ՆՈՐ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ ՀԱՍԱՆԵԼԻ ԵՆ ՏՊԱԳԻՐ ՏԱՐԲԵՐԱԿՈՎ. ԼՈՒՅՍ ԵՆ ՏԵՍԵԼ ԵՊՀ ՈՒԳԸ ԳԻՏԱԿԱՆ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԻ ԺՈՂՈՎԱԾՈՒԻ ՆՈՐ ՀԱՏՈՐՆԵՐԸ
ԵՊՀ գիտխորհրդի նիստերի դահլիճում այսօր տեղի ունեցավ ԵՊՀ ՈՒԳԸ գիտական հոդվածների ժողովածու 2018-ի 1.1 (24), 1.2 (25) և 1.3 (26) համարների շնորհանդեսը:
«ՊԵՏՔ Է ՍՏԵՂԾԵԼ ՀԱՅՈՑ ՀԱՄԱԼՍԱՐԱՆ»․ ՀՈՎՀԱՆՆԵՍ ԹՈՒՄԱՆՅԱՆԸ ԵՐԱԶՈՒՄ ԷՐ ՀԱՅԿԱԿԱՆ ՀԱՄԱԼՍԱՐԱՆԻ ՍՏԵՂԾՄԱՆ ՄԱՍԻՆ
Հովհաննես Թումանյանը հայ իրականության մեջ առաջիններից էր, որը հղացավ ազգային համալսարան հիմնելու գաղափարը և ամեն ինչ արեց այն իրագործման համար։