04.03.2019 | 
Գիտություն
1512-1513 ԹԹ. ՀԱՅԵՐԵՆ ՀՐԱՏԱՐԱԿՎԱԾ ԱՌԱՋԻՆ ՀԻՆԳ ԳՐՔԵՐԸ
1512-1513 ԹԹ. ՀԱՅԵՐԵՆ ՀՐԱՏԱՐԱԿՎԱԾ ԱՌԱՋԻՆ ՀԻՆԳ ԳՐՔԵՐԸ
Հայերեն հրատարակված առաջին գիրքը հայտնի «Ուրբաթագիրքն» է: Բացի այս գրքից՝ հայտնի են 1512-1513 թթ. հրատարակված ևս չորս գրքեր՝ «Պարզատումարը», «Պատարագաթերթը», «Ախթարկը» և «Տաղարանը»:

Այս մասին տեղեկացնում է https://vstrokax.net-ը կայքը:

1. Հայերեն առաջին գիրք հրատարակողը Հակոբ անունով հոգևորական է եղել: Հակոբ անվանը հետագայում ավելացվել է «Մեղապարտ» մականունը՝ համաձայն իր կողմից թողած արձանագրության:

Մեղապարտի կողմից հրատարակված առաջին գիրքը կոչվում է «Ուրբաթագիրք», որը տպագրվել է 1512 թ. Վենետիկում: Այդ ժամանակ Իտալիայում արդեն գործում էր հայկական համայնքը:

 

1512 թվականն ընդունված է համարել հայերեն գրքերի տպագրության սկիզբը:

 

«Ուրբաթագիրքը» գրված է գրաբարով, բաղկացած է աղոթքներից և հիվանդությունները բուժելու մեթոդներից, գրքում ներառված են նաև երկար մեջբերումներ «Նարեկ»-ից, որն իրավամբ համարվում է Սուրբ Գրիգոր Նարեկացու (951-1003 թթ.) ստեղծագործության գլուխգործոցը:

Գրքում կան չորս պատկերներ: Էջերը պարունակում են վերնագրեր՝ զարդարված նախշազարդ շրջանակներով: Տեքստը գրված է երկու գույնով՝ սև և կարմիր:

Կարմիրով գրված են գրքի սկիզբը և որոշ հատվածներ:

 

 2. «Պարզատումար»

Հայ Աստվածահաճո օրացույց է, «Ուրբաթագրքից» հետո հայերեն տպագրված երկրորդ գիրքը:

 

Այս գիրքը նույնպես, ինչպես նախորդը, գրված է գրաբար, ներառում է սրբերի կյանքի մասին համառոտ նկարագրություն: Գիրքը կարդում են այն օրերին, երբ եկեղեցին նշում է այս կամ այն սրբի հիշատակը: 

Էջերը պարունակում են վերնագրեր՝ շրջանակներով սահմանափակված:

Օգտագործված է 16 շրջանակ  (8 շրջանակ, որոնցից յուրաքանչյուրը՝ 2 տարբեր ոճով):

 

Նույնատիպ շրջանակներ՝ փոքր-ինչ վերափոխված, օգտագործվել են «Պատարագաթերթ» գրքում՝ նույնպես տպագրված Հակոբ Մեղապարտի կողմից:

 

Տեքստը զարդարված է երկու դեկորատիվ տառերով, որից մեկը կարմիր է, մյուսը՝ սև:

Գրքի վերջում առկա է հրատարակչության նշան:

 

3. «Պատարագաթերթ»

Աստծո երկրպագության արարողակարգ է Հայ Առաքելական եկեղեցում:

Սուրբ տառերը գրվել են 1513 թ. Վենետիկում Հակոբ Մեղապարտի ձեռքով.

«Ով կարդա, թող խնդրի Աստծուն ներել իմ բոլոր մեղքերը»:

 

4. «Ախթարկ»

Աստղագուշական գիտական ակնարկների, հոդվածների ժողովածու է, որը ներառում է բժշկության մասին տեղեկություններ:

 

5. «Տաղարան»

Երգերի ժողովածու է հոգու և մարմնի համար: Միջին դարերում հայ հեղինակների՝ Ներսես Շնորհալու, Ֆրիկի, Մկրտիչ Նաղաշի, Հովհաննես Թլկուրանցու և այլոց  կողմից գրված գործերի հավաքածու է:

 

Գիրքը գրաբարով է: Էջերը պարունակում են վերնագրեր՝ շրջանակներով շրջապատված:

 

Շատ թերթեր ունեն զարդարված դեկորատիվ տառեր: Տեքստը, ինչպես նախորդներում, տպագրված է երկու գույնով՝ կարմիր և սև: 

Գրքի վերջում կա հրատարակչության խաչաձև նշան՝ դրված Հակոբ Մեղապարտի կողմից ՝ D. I> Z. A:

 

Վերոնշյալը ճշգրիտ բացատրություն չունի: Առավել տարածված  է Կ. Բասմաջյանի տարբերակը, ըստ որի՝ Dei Sevrus - ստրուկ Աստծու, Iakobus - Հակոբ, Zanni Cani (յան), armenius - հայ:

Անգին Խաչատրյան

 

 

Այլ նորություններ
ԵՊՀ ԴՈՑԵՆՏ ՀԱԿՈԲ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ ՀԵՐԹԱԿԱՆ ՀՈԴՎԱԾԸ «ՆՅՈՒԹԵՐ ՀԻՆ ԵՎ ՄԻՋՆԱԴԱՐՅԱՆ ՄԵՐՁՍԵՎԾՈՎՅԱՆ ՀՆԱԳԻՏՈՒԹՅԱՆ ԵՎ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ» ԳԻՏԱԿԱՆ ՀԱՆԴԵՍՈՒՄ
Երևանի պետական համալսարանի համաշխարհային պատմության ամբիոնի դոցենտ, պ.գ.դ. Հակոբ Հարությունյանն իր հերթական հոդվածն է հրատարակել «Նյութեր հին և միջնադարյան մերձսևծովյան հնագիտության և պատմության վերաբերյալ» հայտնի գիտական հանդեսի հերթական համարում:
«ԿԱՆԽԱՐԳԵԼԻՉ ՄԻՋՈՑԱՌՈՒՄՆԵՐԻ ԵՎ ԲՆԱՊԱՀՊԱՆԱԿԱՆ ԽՆԴԻՐՆԵՐԻ ԼՈՒԾՄԱՆ ՀԱՄԱՐ ԽՆԱՅԵԼ ՉԻ ԿԱՐԵԼԻ». ԱՐՄԵՆ ԹՌՉՈՒՆՅԱՆ
Ամբողջ աշխարհն այսօր պայքարում է նոր կորոնավիրուսի (COVID19) դեմ՝ իրականացնելով տարաբնույթ միջոցառումներ: Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության կողմից հայտարարված աշխարհավարակի պատճառ դարձած կորոնավիրուսով այսօր աշխարհում վարակված է ավելի քան 1 մլն մարդ: Հայաստանում նոր կորոնավիրուսային հիվանդության հաստատված ավելի քան 730 դեպք է գրանցվել: Երկրում հաստատված է արտակարգ դրություն: Ստեղծված իրավիճակի, իրականացվող միջոցառումների արդյունավետության և սպասվող քայլերի մասին զրուցել ենք ԵՊՀ կենսաքիմիայի, մանրէաբանության և կենսատեխնոլոգիայի ամբիոնի վարիչ, ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ, կենսաբ. գիտ. դոկտոր, պրոֆեսոր Արմեն Թռչունյանի հետ: