07.03.2018 | 
Հասարակություն
ԽՈՀԱՆՈՑԻՑ ԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ. ԿԱՆԱՑԻ ԳԻՏՈՒԹՅԱՆ ԱՌԱՆՁՆԱՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ
ԽՈՀԱՆՈՑԻՑ ԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ. ԿԱՆԱՑԻ ԳԻՏՈՒԹՅԱՆ ԱՌԱՆՁՆԱՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ
Աշխարհում ավանդաբար առավել շատ տղամարդիկ, քան կանայք են զբաղվում գիտական գործունեությամբ, լինի դա արտա-, թե ներհամալսարանական միջավայրում:

Կարծրատիպային սեռ

Ֆրանսիական գենդերային հավասարությամբ զբաղվող կազմակերպության անցկացրած հարցումները ցույց են տվել, որ կանայք իրենց գիտական գործունեության հիմնական մասը ծավալում են բնագիտական, առողջապահական, գյուղատնտեսական և դեղագործական բնագավառներում, առավել քիչ ֆիզիկայի, ինֆորմատիկայի և ինժեներական ոլորտներում:

 

Ըստ «Unidata» տեղեկատվական համակարգի անցակացրած հետազոտության՝ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներն այն երկիրն է, որտեղ կանայք ամենաշատն են ներգրավված գիտական գործունեության մեջ: Ըստ վերջին տվյալների՝ պրոֆեսորների 24 տոկոսը կանայք են:

Եվ այնուամենայնիվ, որո՞նք են այն պատճառները կամ խոչընդոտները, որոնք ակադեմիական նվաճումներ ունենալու ճանապարհին սահմանափակում են կանանց:

 

Գիտական գործունեության և ընտանիքի համատեղում

Ընտանիքն ու գիտությունը նման են իրար. երկուսն էլ պահանջկոտ են ու ժամանակատար, պահանջում են լիակատար նվիրում: Եվ պատահական չէ այն երևույթը, որ  մասնագիտական հմտություններ ունեցող կանանց երբեմն  դժվար  է համատեղել ընտանիքն ու կարիերան, հատկապես երեխաներ ունենալուց հետո:

 

Գիտական շատ ծրագրեր ենթադրում են նաև արտաժամյա աշխատանք, որին հիմնականում պատրաստ են տղամարդիկ: Կանայք  սահմանափակվում են ընտանիքով և երեխայով, գոնե այդպիսի  մոտեցում ունեն հիմնականում ծրագրի ղեկավարները՝ տղամարդկանց ներառելով գիտական հետազոտությունների կատարման գործընթացում:

 

Բացի դրանից՝ երեխաները խանգարում են որոշ առումներով կնոջ շարժունակությանը: Արդեն մայրացած կանայք հաճախ չեն կարողանում ճամփորդել և փորձի փոխանակում կատարել իրենց արտասահմանցի գործընկերների հետ:

 

 

Կարծրատիպերն ու գիտական կյանքը

Ամերիկյան Իելսի համալսարանն անցկացրել է մի ուսումնասիրությունը, որի մասնակիցները գիտական հոդվածներ տպելու մրցույթի համար նույն կենսագրությամբ և մոտիվացիայովմ դիմումներ են կազմել՝ ընդգծելով միայն սեռը: Արդյունքները ցույց են տվել, որ  հիմնականում մերժվել էին այն դիմումները, որոնցում նշված է եղել իգական սեռը:

 

Այսպիսի անվստահությունը գիտական գործունեությամբ զբաղվող կանանց նկատմամբ , բնականաբար, վերջիններիս սահմանափակում և ինքնըստինքյան դուրս է թողնում գիտական միջավայր ինտեգրվելու գործընթացից:

 

Անհայտ կանայք՝ հայտնի գյուտերի հետևում

Եվ չնայած առկա բնական ու արհեստական կարծրատիպերի՝ կանայք շարունակում են ակադեմիական դաշտի խաղացող մնալ ու ծավալել ակտիվ գիտական գործունեություն:

 

Մարդկությանը հայտնի առաջին կին գիտնականը հույն Հեպատիան (Hypatia) էր, որն իր կրթությունը ստացել էր հորից՝ մաթեմատիկոս և փիլիսոփա Թեոն Ալեքսանդրացուց: Նա ուսումնասիրում էր մաթեմատիկա, աստղագիտություն, մեխանիկա և փիլիսոփայություն:  Մոտավորապես 400 թվականին նրան նույնիսկ հրավիրեցին դասախոսություն կարդալու Ալեքսանդրիայի դպրոցում, որտեղ նա Պլատոնի և Արիստոտելի փիլիսոփայությունն էր դասավանդում:

 

Քչերը գիտեն, որ ԴՆԹ-ի կառուցվածքի բացահայտման իրական հեղինակն անգլիացի կենսաֆիզիկոս Ռոզալինդ Ֆրանկլինն է (Rosalind Franklin):

 

Ադա Լավլեյսը հայտնի գրող Ջորջ Բայրոնի դուստրն էր:  Աշխարհի բոլոր ծրագրավորողները հենց Ադային են համարում են իրենց բնագավառի հիմնադիրներից մեկը: Ադան իր մեկնաբանություններով գրեց Չարլզ Բեբիջի անալիտիկ մեքենայի նկարագրությունը։ Հենց այդ մեկնաբանությունները թույլ տվեցին սերունդներին Ադա Բայրոնին անվանել աշխարհի առաջին ծրագրավորողը։ 

 

Մարի Կյուրին ամուսնու հետ ուսումնասիրել է ռադիոակտիվության երևույթը, հայտնաբերել  ռադիում (լատիներեն՝ radium – ճառագայթող) և պոլոնիում (լատիներեն՝ polonium (Polonia – «Լեհաստան»)) քիմիական տարրերը։ Մարի Կյուրին առաջարկել է ուրանի հանքաքարի մշակման և զտման դասական մեթոդը, երկար տարիներ ուսումնասիրել է ռադիոակտիվ ճառագայթման հատկությունները, նրա ազդեցությունը կենդանական բջիջների վրա։ Մարին առաջին կինն էր, որ արժանացավ Նոբելյան մրցանակի, միակ կինը, որ արժանացավ այս մրցանակին երկու տարբեր բնագավառներում` ֆիզիկայի  (ամուսնու հետ միասին, 1903)  և  քիմիայի (1911): 

Նինա Գարսոյանը Փարիզում լույս տեսնող հայագիտական «Revue des études arméniennes» հանդեսի գլխավոր խմբագիրն է, Կոլումբիայի համալսարանի պատվավոր պրոֆեսոր, ունի դոկտորի աստիճան՝ Բյուզանդիայի, Մերձավոր Արևելքի և Հայաստանի պատմության գծով։ Երկար տարիներ վարել է Կոլումբիայի համալսարանի հայագիտության և Բյուզանդիայի պատմության ամբիոնը, պաշտոնավարել է նաև որպես Փրինսթոնի համալսարանի բարձրագույն դպրոցի դեկան, այսպիսով դառնալով առաջին կինը, ով զբաղեցրել է այդ պաշտոնը։ Երկու անգամ ընտրվել է Ֆորդի հիմնադրամի հոգաբարձուների խորհրդի անդամ։  Ամերիկյան միջնադարագետների ակադեմիայի իսկական և Բրիտանական ակադեմիայի թղթակից անդամ է։  Անգլերեն է թարգմանել Փավստոս Բուզանդի «Պատմութիւն հայոց» աշխատությունը:

 

Ժամանակին պայքարելով համալսարաններ մուտք գործելու համար՝ այժմ կանայք՝ որպես ոլորտի մասնագետներ, մուտք են գործում գիտական ու ակադեմիական դաշտ:

Այլ նորություններ
ԵՊՀ 3-ՐԴ ՈՒՍՈՒՄՆԱԿԱՆ ՄԱՍՆԱՇԵՆՔԻ ՄՈՒՏՔԸ ՓԱԿՎԵԼՈՒ Է
Երևանի պետական համալսարանի Մաթեմատիկայի և մեխանիկայի, Ֆիզիկայի, Ռադիոֆիզիկայի ֆակուլտետների մասնաշենքի գլխավոր մուտքը վաղվանից փակվելու է:
ԵՊՀ-ՈՒՄ ՄԵԿՆԱՐԿԵԼ Է «ԹՎԱՊԱՏՈՒՄ 2018» ԿՈՆՖԵՐԱՆՍԸ
Հունիսի 15-16-ը ԵՊՀ-ում Մեդիա նախաձեռնությունների կենտրոնը «Ինտերնյուս»-ի հետ կազմակերպել է հինգերորդ «Թվապատում» մեդիա կոնֆերանսը: