24.09.2018 | 
Կրթություն, Գիտություն
«ԴԱՎԻԹ ԱՆԱՆՈՒՆԻ ՄԵՋ ԳԻՏՆԱԿԱՆԸ ՄԻՇՏ ՄՆՈՒՄ ԷՐ ԱՌԱՋԻՆ ՏԵՂՈՒՄ». ՀՈՎԻԿ ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ
«ԴԱՎԻԹ ԱՆԱՆՈՒՆԻ ՄԵՋ ԳԻՏՆԱԿԱՆԸ ՄԻՇՏ ՄՆՈՒՄ ԷՐ ԱՌԱՋԻՆ ՏԵՂՈՒՄ». ՀՈՎԻԿ ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ
Պատմական գիտությունների թեկնածու, ԵՊՀ դոցենտ Հովիկ Գրիգորյանի ներկայացրած «Դավիթ Անանունի կյանքը և պատմագիտական ժառանգությունը» գիտական թեման արժանացել է ՀՀ ԿԳՆ գիտության կոմիտեի պայմանագրային (թեմատիկ) ֆինանսավորման:

«ysu.am»-ի այն հարցին, թե ինչով էր պայմանավորված թեմայի ընտրությունը, Հ. Գրիգորյանը պատասխանում է. «Դավիթ Անանունը 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի առաջին տասնամյակների ամենահայտնի հրապարակախոսներից, պատմաբաններից, կուսակցական ու քաղաքական գործիչներից մեկն է: Մարդ, ով հանիրավի մնացելի է մոռացության մեջ»:

Հարցազրույցի հենց սկզբում, նա պարզաբանում է, թե ով է Դավիթ Անանունը և՛ որպես մարդ, և՛ որպես անհատ. «Եղել է հայ իրականության մեջ գոյություն ունեցած ազգային կուսակցություններից մեկի՝ Սոցիալ-դեմոկրատական բանվորական հայ կազմակերպության կամ սպեցիֆիկների կուսակցության գաղափարախոսը: Սա մի կուսակցություն է, որի շարքերում ժամանակին եղել են Խորհրդային Հայաստանի 1920-ական թվակաների ղեկավար գործիչներից մի քանիսը (որը շատ քչերին է հայտնի)՝ Ալեքսանդր Մյասնիկյան, Սարգիս Լուկաշին, Սաքո Համբարձումյան և այլոք: Նրա կուսակցությունը Սոցիալ-դեմոկրատական մարքսիստական կուսակցությունն էր, սակայն ուներ ազգային նկարագիր և շատ կարևորվում էր ազգային խնդիրներ»:

«Դավիթ Անանունը եղել է պատմաբան,- նշում է պատմական գիտությունների թեկնածու, դոցենտը,- ով թողել է ֆունդամենտալ մի եռահատոր աշխատություն՝ «Ռուսահայերի հասարակական զարգացումը 19-րդ դարում», բայց աշխատության երրորդ հատորը, որը շատ մեծ աղմուկ բարձրացրեց, վերաբերում է պարզապես 20-րդ դարի առաջին երկու տասնամյակներին: Այն տպագրվել է Վենետիկում, երբ Դավիթ Անանունն ապրում էրԵրևանում և Երևանի հեղափոխության թանգարանի տնօրենն էր: Հենց այս գիրքը նաև նրա քաղաքական հալածանքների պատճառ դարձավ . նա դատապարտվեց ու հետագայում՝ 1926 մինչ 1942 թվականը՝մինչ մահ, եղավ հալածյալի կարգավիճակում՝ տեղից տեղ աքսորվեց ու տեղից տեղ փոխադրվեց»:


Պարոն Գրիգորյանի պնդմամբ, Դավիթ Անանունն ինքնատիպ մտածող անհատ էր: Նրա կարծիքով՝ այս գիտնականի աշխատության երրորդ հատորը պատմագիտության մեջ ստեղծված լավագույն գործերից մեկն է:

«Այսօր էլ այն իր մտքերով, իր հարցադրումներով թարմ է: Այս մարդը գրեթե միշտ եղել է քաղաքական պայքարի մեջ, բանավիճել է և՛դաշնակցության, և՛ կոմունիստական գաղափարախոսության ներկայացուցիչների հետ, մասնավորապես Ստեփան Շահումյանի հետ, ինչի պատճառով միշտ հալածված է եղել»,- ավելացնում է Հ. Գրիգորյանը:


Գիտական թեմայի ղեկավարը հարկ է համարում նշել, որ անկախ այս ամենից դաշնակցական որոշ հեղինակներ ընդունում էին նրա ինտելեկտուալ լինելը, նրա մտքի ճկունությունը. քննադատելով հանդերձ՝ հարգում էին նրան՝ որպես պատմաբանի, հրապարակախոսի, մտածողի:

ԵՊՀ դոցենտն ասում է, որ իրենց խնդիրները բազմաբովանդակ են, և այս թեմային գիտական թիմը նայել է մի քանի ասպեկտներով. «Դավիթ Անանունը՝ որպես պատմաբան, քանի որ մինչ օրս էլ դեռ կան անտիպ գործեր, որոնք արխիվային վիճակում են, հետո՝ որպես հրապարակախոս: Նա շատ ակտիվ թղթակցել է Երևանում և Թիֆլիսում լույս տեսնող պարբերական մամուլին: Տասնյակ թերթերում Անանունը տպագրել է բազմաթիվ հոդվածներ տարաբնույթ հարցերի վերաբերյալ, տարբեր մարդկանց մասին: Չմոռանանք, որ նա նաև 20-30-ական թվականների բռնադատվածների «դասական» օրինակներից մեկն է: Անանունի թեման քննելը մեկ անգամ ևս հնարավորություն կտա լույս սփռելու մեր պատմության այդ ծանր տասնամյակների վրա»,- պարզաբանում է Հ. Գրիգորյանը:


Գիտական այս թեմայի խմբի ղեկավարը Հովիկ Գրիգորյանն է: Խմբի անդամները երիտասարդ են: «Դավիթ Անանունի կյանքը և պատմագիտական ժառանգությունը» գիտական թեմայի անդամներն են պատմական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ Վահագն Հակոբյանը, ով գերազանց տիրապետում է նյութին, պատմական գիտությունների թեկնածու, ասիստենտ Հայկ Մխոյանն և պատմական գիտությունների թեկնածու Լիանա Մամյանը:

Այն հարցին, թե որն է թեմայի նպատակը, Գրիգորյանը պատասխանում է. «Ես կարծում եմ՝ ժամանակն է, որ հասարակությունը իմանա՝ ով է Դավիթ Անանունը, որովհետև նա արժանի է, ինչպես նաև արժանի է լինել մեր պատմագիտության մեծ գործիչների կողքին: Նրա մոռացված լինելը պայմանավորված է ոչ թե նրա վատ պատմաբան լինելով, այլ պատճառն այն է, որ եղել է ակտիվ քաղաքական, կուսակցական գործիչ, ում խոսքը հաճախ հաճելի չի եղել գործող իշխանություններին»:


ԵՊՀ պրոֆեսորի խոսքով, Դավիթ Անանունի ողջ ժառանգությունը պետք է ներկայացնել հանրությանը և դրանով, իսկապես, հարգանքի տուրք մատուցել այդ մտածողին, այդ անհատին, ով, դժբախտաբար, մնացել է մոռացության մեջ:

Մարինե Առաքելյան

Այլ նորություններ
ԵՐԻՏԱՍԱՐԴ ԿԵՆՍԱԲԱՆՆԵՐԻ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԳԻՏԱԺՈՂՈՎ ԾԱՂԿԱՁՈՐՈՒՄ
Հոկտեմբերի 5-7-ը տեղ է ունեցել «Կենսաբազմազանություն ու վայրի բնության պահպանության էկոլոգիական հիմնախնդիրներ» թեմայով ԳԱԱ 75-ամյակին նվիրված երիտասարդ գիտնականների երկրորդ միջազգային գիտաժողովը, որն անցկացվել է Ծաղկաձորում:
ԻՐԱՆԱԿԱՆ ԼԵԶՎԱԲԱՆՈՒԹՅԱՆ 8-ՐԴ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԳԻՏԱԺՈՂՈՎԸ ՏԵՂԻ Է ՈՒՆԵՆՈՒՄ ԵՊՀ-ՈՒՄ
«Իրանական լեզվաբանության 8-րդ միջազգային գիտաժողով»-ը անց է կացվում հոկտեմբերի 11-13-ը Երևանի պետական համալսարանում: