18.01.2019 | 
Հասարակություն
«ՀԱՅԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆԸ, ԼԻՆԻ ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ, ԹԵ ԱՐՏԵՐԿՐՈՒՄ, ՊԵՏՔ Է ՇԱՐՈՒՆԱԿ ՆԵՐԿԱՅԱՑՆԻ ՄԵՐ ՀՈԳԵՎՈՐ ՈՒ ՆՅՈՒԹԱԿԱՆ ՄՇԱԿՈՒՅԹԻ ՄԱՐԳԱՐՏԱՀԱՏԻԿՆԵՐԸ». ՀԱՅԱԳԻՏԱԿԱՆ ԾՐԱԳՐԵՐԻ ՄԵԿՆԱՐԿ ԼՈՍ ԱՆՋԵԼԵՍՈՒՄ
«ՀԱՅԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆԸ, ԼԻՆԻ ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ, ԹԵ ԱՐՏԵՐԿՐՈՒՄ, ՊԵՏՔ Է ՇԱՐՈՒՆԱԿ ՆԵՐԿԱՅԱՑՆԻ ՄԵՐ ՀՈԳԵՎՈՐ ՈՒ ՆՅՈՒԹԱԿԱՆ ՄՇԱԿՈՒՅԹԻ ՄԱՐԳԱՐՏԱՀԱՏԻԿՆԵՐԸ». ՀԱՅԱԳԻՏԱԿԱՆ ԾՐԱԳՐԵՐԻ ՄԵԿՆԱՐԿ ԼՈՍ ԱՆՋԵԼԵՍՈՒՄ
Վերջերս Լոս Անջելեսում մեկնարկել են հայագիտական ծրագրերի լայն ուսումնասիրություններ։ ԱՄՆ-ի արևմտյան թեմի առաջնորդարանի հովանու ներքո իրականացվող ծրագրերին մասնակցել է բանասիրական գիտ. թեկնածու, դոցենտ Նորայր Պողոսյանը:

Այսօրինակ ծրագիր իրականացնելու գաղափարը դոցենտը մտածել է 2018 թվականի օգոստոսին, երբ աշխատանքային հրավերով գտնվում էր Միացյալ Նահանգներում՝ հայերենի դասավանդման ծրագրեր մշակելու և իրագործելու համար։

 

«Պատկերացրեք, որ միայն Լոս Անջելեսում, ըստ որոշ գնահատականների, մոտ 110 հազար դպրոցահասակ հայորդիներ կան, որոնց 5 տոկոսն է միայն հայկական վարժարաններ հաճախում։ Մյուսները սովորում են ամերիկյան պետական դպրոցներում, որտեղ ուսուցման լեզուն ամբողջովին անգլերենն է, և աստիճանաբար մեր երեխաները ձեռք են բերում անգլերեն լեզվամտածողություն»,- փաստեց Ն. Պողոսյանը:

 

Կարևորելով հայերենի, հայապահպան լեզվամտածողության դերը՝ Պողոսյանը նկատեց, որ հայախոսությունը լրջագույն խնդիր է բոլոր համայնքների համար. «Ցավալի է տեսնել, թե ինչպես վառվռուն, ընդունակ մեր մանուկները կցկտուր են կարողանում հայերեն խոսել, շատերն անգամ հայերեն գրել չգիտեն»։

 

Մեջբերելով հռչակավոր մեր ազգակցի՝ Վիլյամ Սարոյանի խոսքերը՝ «Ես հայ եմ, և դուք գիտեք, թե ինչ դժվարին և միանգամայն ինչ հրաշալի բան է դա», բան. գիտ. թեկնածու Նորայր Պողոսյանն արձանագրեց . «Մեր աչքի առջև հսկա մի շերտ իր լեզվամշակույթով զատվում է հայ աշխարհից, և այդ ուղղությամբ պետական մակարդակով լրջագույն քայլեր պետք է արվեն։ Սփյուռքի հետ հարաբերության անկյունաքարը պետք է լինի հենց սա»։

 

Ծրագրի իրագործմանը նպաստել է ԱՄՆ-ի արևմտյան թեմի առաջնորդ Տ. Հովնան արքեպիսկոպոս  Տերտերյանը, որի հետ Ն. Պողոսյանը քննարկել ու առանձնացրել է հայագիտական որոշ թեմաներ:

 

«Եթե չլիներ թեմի առաջնորդ Հովնան Սրբազանի նպատակադիր կամեցողությունը, շատ դժվար կլիներ քայլերն առաջ տանել։ Առհասարակ, առաջնորդարանում խնդիրները դրված են հստակ, ծրագրերն արգելակելու մեզ ծանոթ մտայնությունն ու խոչընդոտներն այստեղ քիչ են»,- նշեց դոցենտը։ 


 

 

Վերջինս հիշատակեց ԱՄՆ-ում հաջողությամբ գործող մի քանի կենտրոններ, որոնցում, ցավոք, հայագիտական բոլոր ճյուղերը չեն, որ մեծ ուշադրության են արժանանում։

 

«Մեծաքանակ ու կարող հայ համայնք ունենք Կալիֆորնիայում, բայց գիտական ներուժը մեկտեղելու և նպատակասլաց դարձնելու խնդիր, այնուամենայնիվ, կա,- ասաց Պողոսյանն ու հավելեց, որ այդ աշխատանքի կատարմանը մեծապես օգնում ու նպաստում են նաև ուսանողները:-  Առաջնորդարանում գործում է Առաքել և Շաքէ Աղա-Սարգսեան գրադարանը Հայկ Մադոյանի ղեկավարությամբ, սակայն անհրաժեշտ գրականություն գտնելու բարդություն երբեմն առաջանում է, և այդ դեպքում, թվային միջավայրում եղած գրականությանը զուգահեռ, օգնության են գալիս մեր մի քանի ուսանողները, որոնք Հայաստանից հայթայթում և տրամադրում են անհրաժեշտ էջերի պատկերներ»։ 

 

Դոցենտը տեղեկացրեց, որ ամերիկյան հողի վրա են հայտնվել Եղեռնից հետո փրկվածներ ու նրանց սերունդներ, որոնցից շատերը երկյուղածությամբ պահպանել ու հետագայում առաջնորդարանին են փոխանցել ինչ-ինչ վավերագրեր, վկայություններ, ուստի դրանց քննությունն ու շրջանառության մեջ դնելը նոր նյութեր կմատուցեն հայ գրականությանն ու պատմությանը:

 

«Իմ ձեռքի տակ են Զորավար Անդրանիկի 1918-19 թթ. ձեռագիր մասունք-վավերագրերը, որոնք տասնամյակներ պահպանել և 1960-ական թթ. թեմի առաջնորդարանին է փոխանցել իր զորակից Գարեգին Սահակյանը»,- փաստեց դասախոսը:

 

Ուշադրության են արժանի առաջնորդարանում գտնվող 14-17-րդ դարերի ընտիր ձեռագրերը՝  ավետարաններ, սաղմոսարան, ինչպես նաև 19-րդ դարի ձեռագիր նյութեր, որոնք որոշակի նորույթ են հայագիտության համար:

 

«Առանձնահատուկ արժեքավոր է 1647 թ. Իսֆահանի ավետարանը՝ հրաշալի ծաղկազարդումով. դրանք բոլորը եկել ու հանգրվանել են ամերիկյան հողի վրա, մնացել են համեմատաբար աննկատ. այդ ամենը  մեր մշակութային ժառանգության մաս է կազմում և իր արժանի տեղը պետք է ստանա գիտական ոլորտներում»,- հավաստիացրեց դոցենտը:


 

Վերջինիս տեղեկացմամբ, Հայաստանում և Բեյրութում տպագրվել են և տպագրության են հանձնվել մի քանի հոդվածներ, բացի դրանից՝ Հովհան Ոսկեբերանի քարոզների ժողովածուն: «Ոսկեղենիկ» մատենաշարով շարունակվում են գրաբարյան բնագրերի թարգմանությունները՝ Հովհան Ոսկեբերան, Բարսեղ Կեսարացի, Կարապետ Պալատացի և այլն։ 

 

«Գոհունակությամբ պետք է ասել, որ գրաբարի թարգմանությունների գործին արդեն մասնակցում են Հայաստանի մեր գործընկերները, այդ թվում՝ ԵՊՀ-ից,- ասաց  Պողոսյանն ու հավելեց, - «Ոսկեղենիկը» մի բաղադրիչն է այն լայն ծրագրի, որի մեջ մտնում է նաև աջակցությունը երիտասարդ ու խոստումնալից հայագետներին։ Մեր գիտական միջավայրը, լինի Մայր բուհում, թե այլուր, պետք է կարողանա հայտնաբերել ու ասպարեզ տրամադրել կարող ուժերին։ Միջոցների բացակայությունը, կներեք, արդեն անլուրջ փաստարկ է»։

 

Դոցենտը հույս հայտնեց, որ ծրագիրը դեպի իրեն է ձգելու  հայագետներից շատերին. «Աշխատանքների շարքը երկար է, տպագրության շրջանակը՝ լայն: Շատ կարևոր է, որ աշխատանքները շարունակական դառնան: Այն պետք է իր չափով ծառայի ու նպատակաուղղված լինի մեր ազգային իղձերի իրականացմանը»։ 




«Հայագիտությունը, լինի Հայաստանում, թե արտերկրում, պետք է շարունակ ներկայացնի մեր հոգևոր ու նյութական մշակույթի մարգարտահատիկները»,- ամփոփեց զրույցը Նորայր Պողոսյանը: 

 

 

Անգին Խաչատրյան

Այլ նորություններ
«ՀԻՍՈՒՍ ՔՐԻՍՏՈՍԻ ԿԵՐՊԱՐԸ XX ԴԱՐԻ ԵՎ ԱՐԴԻ ՀԱՅ ԱՐՎԵՍՏՈՒՄ» ԳԻՐՔԸ ՀՈԳԵՎՈՐ ԱՐԺԵՔՆԵՐԻՆ ՄՈՏԵՆԱԼՈՒ ՆՈՐ ՈՒՂԵՆԻՇ
ՀՀ նկարիչների միության մեծ սրահում այսօր տեղի են ունեցել ԵՊՀ հայ արվեստի պատմության և տեսության ամբիոնի դոցենտ, արվեստագիտության թեկնածու Սաթենիկ Վարդանյանի «Հիսուս Քրիստոսի կերպարը XX դարի և արդի հայ արվեստում» գրքի շնորհանդեսը, ինչպես նաև հայ արդի նկարիչների թեմատիկ ստեղծագործությունների ցուցահանդեսը:
ՀԱՄԱԼՍԱՐԱՆԱԿԱՆՆԵՐՆ ԱՄԱՆՈՐԸ ԿԱՐՈՂ ԵՆ ԱՆՑԿԱՑՆԵԼ ԾԱՂԿԱՁՈՐԻ ՈԻՍՈԻՄՆԱԱՐՏԱԴՐԱԿԱՆ ԲԱԶԱՅՈՒՄ
Այս տարի ևս ԵՊՀ հիմնական աշխատակիցներն ու բոլոր ցանկացողներն իրենց ամանորյա տոները 31.12.2020-06.01.2021 թթ. ընկած ժամանակահատվածում կարող են անցկացնել Ծաղկաձորի ուսումնաարտադրական բազայում։