10.12.2021 | 
Հասարակություն
ԳԻՏԱԿԱՆ ԹԵՄԱ. ԵՊՀ-ՈՒՄ ՈՒՍՈՒՄՆԱՍԻՐՎԵԼՈՒ ԵՆ ԲՆԱԿԱՆ ԾԱԳՄԱՆ ՄԻԱՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՀԱԿԱՔԱՂՑԿԵՂԱՅԻՆ ԱԶԴԵՑՈՒԹՅԱՆ ՄԵԽԱՆԻԶՄՆԵՐԸ ԵՎ ՔԱՂՑԿԵՂ-ԿԱՆԽԱՐԳԵԼԻՉ ՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ
ԳԻՏԱԿԱՆ ԹԵՄԱ. ԵՊՀ-ՈՒՄ ՈՒՍՈՒՄՆԱՍԻՐՎԵԼՈՒ ԵՆ ԲՆԱԿԱՆ ԾԱԳՄԱՆ ՄԻԱՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՀԱԿԱՔԱՂՑԿԵՂԱՅԻՆ ԱԶԴԵՑՈՒԹՅԱՆ ՄԵԽԱՆԻԶՄՆԵՐԸ ԵՎ ՔԱՂՑԿԵՂ-ԿԱՆԽԱՐԳԵԼԻՉ ՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ
ՀՀ ԿԳՄՍՆ գիտության կոմիտեի կողմից ֆինանսավորման է երաշխավորվել «Դեղաբույսերի լուծամզվածքների ազդեցությունը քաղցկեղային բջջի ազդանշանային համակարգի և բջջային ցիկլի կարգավորիչ թիրախների վրա. դեղաբույսերը՝ որպես քաղցկեղի զարգացման կանխարգելիչ միջոց» գիտական թեման: Այն ներկայացրել է ԵՊՀ կենսաբանության ֆակուլտետի կենսաքիմիայի, մանրէաբանության և կենսատեխնոլոգիայի ամբիոնի ու Կենսաբանության ԳՀԻ փորձարարական ախտաբանության և կիրառական կենսաքիմիայի գիտահետազոտական խումբը։

Նշենք, որ գիտական թեման ֆինանսավորման է երաշխավորվել Գիտության կոմիտեի կողմից գիտական և գիտատեխնիկական գործունեության պայմանագրային (թեմատիկ) ֆինանսավորման շրջանակում գիտական թեմաների հայտերի մրցույթի արդյունքում:

 

Գիտական ծրագրի հեռանկարների և նպատակների մասին զրուցել ենք ԵՊՀ փորձարարական ախտաբանության և կիրառական կենսաքիմիայի գիտահետազոտական խմբի անդամների և վերոնշյալ գիտական ծրագրի ղեկավար Նիկոլայ Ավթանդիլյանի հետ։ 

 

 

Վերջինիս խոսքով, Հայաստանում և ամբողջ աշխարհում քաղցկեղի անընդհատ աճող դեպքերը, հիվանդությունը վերահսկելու քիմիաթերապևտիկ մեթոդների անկարողությունը և դեղամիջոցների տոքսիկությունը (այդ թվում՝ նաև իմունաթերապիայի) պահանջում են այլընտրանքային մոտեցումներ։

 

Ըստ ծրագրի ղեկավարի՝ դեղաբույսերը համարվում են քաղցկեղի դեմ պայքարի նոր միացությունների ամենահեռանկարային աղբյուրներից մեկը. «Այդ պատճառով շատ կարևոր է հստակեցնել և բացահայտել բջջի վրա դեղաբույսերի ազդեցության ուղղակի և անուղղակի թիրախները»:

 

Ն. Ավթանդիլյանն ընդգծեց, որ նախագծի գլխավոր նպատակն է լինելու բացահայտել որոշ դեղաբույսերի լուծամզվածքների հակաքաղցկեղային ազդեցության մեխանիզմները և ուսումնասիրել դրանց քաղցկեղ-կանխարգելիչ հատկություններն ինչպես մարդու կրծքագեղձի բջջային գծերում, այնպես էլ առնետների կրծքագեղձի քաղցկեղի փորձարարական մոդելում:  

 

 

Գիտահետազոտական խմբի անդամները հավելեցին, որ ընտրվել են այն ազդանշանային համակարգերը և բջջային ցիկլի կարգավորիչները, որոնք հիմնական թիրախներն են քաղցկեղի ժամանակակից իմունաթերապիայում և թիրախային թերապիայում. «Ներկայումս դեռևս չկան վերոհիշյալ ուղիներն արգելափակող դեղամիջոցներ, որոնք կարելի է արդյունավետորեն օգտագործել կրծքագեղձի հակաքաղցկեղային թերապիայում»։

 

Թեմայի ղեկավարի խոսքով, համակարգչային ծրագրերի վրա հիմնված մեթոդներով ներկայումս հնարավոր է դարձել ուսումնասիրել փոքր մոլեկուլների և կառուցվածքային մակրոմոլեկուլների փոխազդեցությունները. «Դրանք կանխորոշում են միացություն-սպիտակուց փոխազդեցությունները և կարևոր դեր են խաղում դեղերի հայտնաբերման վիրտուալ սկրինինգում: Առաջարկվող ծրագրում մենք փորձելու ենք համակարգչային մոդելավորման ծրագրերի միջոցով բացահայտել բարձր հակաքաղցկեղային ակտիվությամբ օժտված բուսական լուծամզվածքների ակտիվ միացությունների փոխազդեցությունը քաղցկեղի զարգացման գործընթացներում ներգրավված այդ սպիտակուցների հետ»:

 

Խմբի անդամները բացատրեցին, որ ներկայումս քեմոկանխարգելումը համարվում է քաղցկեղի դեմ պայքարի հեռանկարային այլընտրանքային ռազմավարություն. «Քաղցկեղի բարձր ռիսկային խմբերի պաշտպանության համար իրականացվող քեմոկանխարգելման գործոնների օգտագործման հաջողությունը ցույց է տալիս, որ այս ռազմավարությունը ռացիոնալ է և խոստումնալից։ Նախագծի նպատակն է նաև հայտնաբերել բուսական լուծամզվածքների քաղցկեղ-կանխարգելիչ ազդեցությունն առնետի կրծքագեղձի քաղցկեղի փորձարարական մոդելում։ Քանի որ բնական ծագման միացությունների մեծ մասն առկա է մեր ամենօրյա սննդակարգում և անվտանգ է համարվում, քեմոկանխարգելիչ ակտիվությամբ բույսերի լուծամզվածքների հայտնաբերումը կիրառական տեսանկյունից կարող է շատ խոստումնալից լինել»:

 

 

5 երիտասարդ գիտնականից բաղկացած խմբի գիտական խորհրդատուն ԱՄՆ Օրեգոնի առողջության և գիտության համալսարանի Նայթի սիրտանոթային ինստիտուտի դոկտոր Ալինա Մալոյանն է:  Հետազոտական խումբը հաջողությամբ համագործակցում է նաև Գդանսկի տեխնոլոգիական համալսարանի սննդի քիմիայի, տեխնոլոգիայի և կենսատեխնոլոգիայի ֆակուլտետի ու ՀՀ ԳԱԱ Լ. Ա. Oրբելու անվան ֆիզիոլոգիայի ինստիտուտի իմունոլոգիայի  և հյուսվածքային ճարտարագիտության լաբորատորիայի հետ։

 

Ն. Ավթանդիլյանի համոզմամբ, ստացված արդյունքներն ունենալու են հիմնարար և գործնական նշանակություն կենսաբանական ու բժշկական գիտությունների համար. «Կատարված հետազոտական աշխատանքները խորացնելու են հիմնարար գիտելիքներն ուռուցքի իմունոկենսաբանության, բուսական լուծամզվածքների կենսաբանական դերի, քաղցկեղի կենսաքիմիայի և քաղցկեղային բջիջների նյութափոխանակային ուղիների վերաբերյալ»:

 

Գիտական թեմայի ղեկավարը հավելեց, որ հակաքաղցկեղային ազդեցությամբ փորձարարական մոդելների կիրառումը և համակցումը նոր գործնական տվյալներ են տրամադրելու կլինիկական ուռուցքաբանության, ֆիտոթերապիայի, հակաքաղցկեղային առաջադեմ, անվնաս և ուղղորդված բուժական մոդելի բացահայտման համար, իսկ ստացված արդյունքները՝ մեծ ներդրում ունենան հակաքաղցկեղային բուժական նոր մոտեցումների համաշխարհային փնտրտուքում:

 

Նադեժդա Տեր-Աբրահամյան

Այլ նորություններ
ԵՐԲ ԱՇԽԱՏԱՆՔԸ ՃԱՄՓՈՐԴԵԼՆ Է. ԱՎԻԱԸՆԿԵՐՈՒԹՅՈՒՆԸ ԵՊՀ ՈՒՍԱՆՈՂՆԵՐԻՆ ԱՇԽԱՏԱՆՔԻ ԱՌԱՋԱՐԿ Է ԱՐԵԼ
Երևանի պետական համալսարանի և «Fly one Armenia» («Ֆլայ ուան Արմենիա») ավիաընկերության միջև հաստատված համագործակցության շրջանակում տեղի ունեցավ հանդիպում երկու կառույցների ներկայացուցիչների, ինչպես նաև ԵՊՀ ուսանողների միջև։
ԵՊՀ ՈՒՍԱՆՈՂՆԵՐԸ ՀՆԱՐԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆ ԿՈՒՆԵՆԱՆ ԱՇԽԱՏԵԼՈՒ ԲԻՈՏԵԽՆՈԼՈԳԻԱՅԻ ՈԼՈՐՏՈՒՄ
ԵՊՀ շրջանավարտների և կարիերայի կենտրոնն ինֆորմատիկայի և կիրառական մաթեմատիկայի ֆակուլտետի ուսանողների համար կազմակերպել էր տեղեկատվական հանդիպում՝ «Բիոտեխ ծրագրային ապահովման ճարտարագիտությունը թվային ճշգրիտ բժշկության մեջ» խորագրով: