10.09.2020 | 
Հասարակություն
«ԴԵՌԵՎՍ ԴՊՐՈՑԱԿԱՆ ՏԱՐԻՆԵՐԻՑ ՄԵԾ Է ԵՂԵԼ ՀԵՏԱՔՐՔՐՈՒԹՅՈՒՆՍ ԲՆՈՒԹՅԱՆ ԵՐԵՎՈՒՅԹՆԵՐԻ ԲԱՑԱՏՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԵՎ ՀԱՏԿԱՊԵՍ ՄԵԶ ՇՐՋԱՊԱՏՈՂ ԱՇԽԱՐՀԻ ՁԵՎԱՎՈՐՄԱՆ ՈՒ ԿԱՌՈՒՑՎԱԾՔԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ». ԵՊՀ ԱՍՊԻՐԱՆՏ ՏԻԳՐԱՆ ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
«ԴԵՌԵՎՍ ԴՊՐՈՑԱԿԱՆ ՏԱՐԻՆԵՐԻՑ ՄԵԾ Է ԵՂԵԼ ՀԵՏԱՔՐՔՐՈՒԹՅՈՒՆՍ ԲՆՈՒԹՅԱՆ ԵՐԵՎՈՒՅԹՆԵՐԻ ԲԱՑԱՏՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԵՎ ՀԱՏԿԱՊԵՍ ՄԵԶ ՇՐՋԱՊԱՏՈՂ ԱՇԽԱՐՀԻ ՁԵՎԱՎՈՐՄԱՆ ՈՒ ԿԱՌՈՒՑՎԱԾՔԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ». ԵՊՀ ԱՍՊԻՐԱՆՏ ՏԻԳՐԱՆ ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
Ինչպես արդեն տեղեկացրել էինք, ԵՊՀ 4 ասպիրանտի ներկայացրած թեմաները հաղթող են ճանաչվել Գիտության կոմիտեի կազմակերպած «Ասպիրանտների և երիտասարդ հայցորդների հետազոտությունների աջակցության ծրագիր-2020» մրցույթում և ստանալու են պայմանագրային (թեմատիկ) ֆինանսավորում:

ԵՊՀ ֆիզիկայի ֆակուլտետի ակ. Գ. Սահակյանի անվան տեսական ֆիզիկայի ամբիոնի ասպիրանտ Տիգրան Պետրոսյանը մրցույթի հաղթողներից է:

Ներկայացրած թեմայի, կարևորության, արդիականության և այլ հարցերի շուրջ ysu.am-ը զրուցել է մրցույթի հաղթող Տիգրան Պետրոսյանի հետ:

 

-         Ի՞նչ թեմա եք ներկայացրել մրցույթին: Ինչո՞ւ եք ընտրել հենց այդ թեման, ո՞րն է թեմայի արդիականությունը:

-         Մրցույթին ներկայացրել եմ «Որոշ քվանտային երևույթներ կոսմոլոգիական մոդելներում» թեման: Թեմայի շրջանակում նախատեսվում է հետազոտել գրավիտացիայի և սահմանների համակցված ազդեցությունը քվանտային վակուումի հատկությունների վրա սկալյար և ֆերմիոնային դաշտերի դեպքում: Իսկ որպես ֆոնային երկրաչափություններ՝ դիտարկվելու են դե-Սիտտերի և անտի-դե Սիտտերի տարածաժամանակները, որոնց համաչափության շնորհիվ խնդիրները կլինեն ճշգրիտ լուծելի: Այս թեման ուսումնասիրելու բազում պատճառներ կան. նշեմ, որ կոր տարածաժամանակում դաշտի քվանտային տեսության ուսումնասիրությունները և ընդհանրապես դաշտի տեսության մեթոդները վերջին շրջանում լայն կիրառություններ ունեն կոնդենսացված միջավայրերի ֆիզիկայում: Այդ տեսությամբ բնութագրվում են բազմաթիվ համակարգեր: Որպես այդ համակարգերի օրինակներ կարող ենք նշել էլեկտրոնային ենթահամակարգերը մետաղներում և գրաֆենի տիպի երկչափ կառուցվածքներում, տոպոլոգիական դեֆեկտները, տոպոլոգիական մեկուսիչները և այլն: Ավելացնեմ, որ տիեզերքի ձևավորման ինֆլյացիոն տեսության համաձայն՝ սկալյար դաշտերի քվանտային ֆլյուկտուացիաները հիմք են հանդիսանում տիեզերքի մեծամասշտաբ կառուցվածքների ձևավորման համար: Այդ ֆլյուկտուացիաների մասին տեղեկությունը ծածկագրված է ռելիկտային ճառագայթման ջերմային անիզոտրոպություններում, որոնք վերջերս մի շարք կոսմոլոգիական նախագծերի շրջանակում ճշգրիտ չափվել են: Կոր տարածաժամանակում քվանտային երևույթների ուսումնասիրության ուղղության հիմնադիրը Հայաստանում ակադեմիկոս Գուրգեն Սահակյանն է, իսկ մինչ այսօր ոլորտը զարգացվել է ԵՊՀ ֆիզիկայի ֆակուլտետի ակ. Գուրգեն Սահակյանի անվան տեսական ֆիզիկայի ամբիոնի վարիչ պրոֆեսոր Արամ Սահարյանի կողմից և նրա ղեկավարությամբ: Նշեմ նաև, որ այս ուղղությունը ամբիոնի հիմնական հետազոտական ուղղություններից է:

 

-         Ի՞նչ մարտահրավերներ ու խնդիրներ կան ոլորտում:

-         Հայաստանում ոլորտը որոշ չափով զարգացած է, պարբերաբար տպագրվում են հոդվածներ միջազգային հեղինակավոր ամսագրերում, և աշխատանքները ներկայացվում են միջազգային գիտաժողովներում: Համագործակցում ենք Իտալիայի, Իսպանիայի և Բրազիլիայի գիտական խմբերի հետ: Ընդ որում՝ այս ծրագրի շրջանակում նախատեսվում են գործուղումներ արտերկիր: Իսկ ինչ վերաբերում է ոլորտի մարտահրավերներին, կարելի է ասել, որ քվանտային մատերիայի վրա գրավիտացիայի ազդեցությունը բնութագրվում է այսօր կիսադասական տեսության շրջանակում: Չնայած այդ տեսությունը հիմնարար տեսություն չէ, սակայն այն կիրառությունների բավական լայն տիրույթ ունի՝ սկսած փորձում հասանելի փոքրագույն հեռավորություններից ընդհուպ կոսմոլոգիական տիրույթներ: Այսօր կոր տարածաժամանակում դաշտի քվանտային տեսությունը միջանկյալ կարևոր քայլ է քվանտային գրավիտացիայի տեսության ձևավորման ճանապարհին, հայտնի է, որ այսօր դեռևս գոյություն չունի քվանտային գրավիտացիայի ավարտուն տեսություն: Այսօր բազմաթիվ խնդիրներում դրվում են սահմաններ, որպես օրինակ կարող ենք նշել բրանները բարձր չափողականությամբ մոդելներում, հորիզոնները գրավիտացիոն ֆիզիկայում, գրաֆենային շերտերի եզրերը նանոժապավեններում: Հայտնի է, որ այդ սահմանների վրա դաշտը բավարարում է որոշակի եզրային պայմանների, և դրանց ազդեցությամբ ֆիզիկական մեծությունների վակուումային միջինները փոխվում են: Սա հայտնի է որպես Կազիմիրի էֆեկտ և քվանտային դաշտի վրա գրավիտացիայի ու սահմանների ազդեցության ամենահետաքրքիր դրսևորումներից է: Առանձին կարելի է նշել տոպոլոգիական Կազիմիրի էֆեկտը, որն ի հայտ է գալիս, երբ տարածական չափողականությունների մի մասը կոմպակտիֆիկացվում է: Ենթադրվում է, որ հենց տոպոլոգիական Կազիմիրի էֆեկտով պայմանավորված էներգիան է համարվում այն մութ էներգիան, որով բացատրվում է այսօրվա տիեզերքի արագացումով ընդարձակումը:

 

-         Եթե հնարավորություն ունենայիք, ի՞նչը կփոխեիք Ձեր ոլորտում:

-         Կցանկանայի, որ ավելի շատ ուշադրություն դարձվեր գիտության, մասնավորապես տեսական ֆիզիկայի ոլորտի ֆինանսավորմանը երիտասարդ կադրերի ներգրավելու նպատակով: Այս ծրագիրը, որի շրջանակում հետազոտությունն արվում է, մեծ աջակցություն է խնդրի լուծման ուղղությամբ, եթե հնարավորություն լիներ, կցանկանայի ներգրավել նաև սփյուռքի ներուժը կատարվող հետազոտություններում: 

 

-         Ինչպե՞ս եք ընտրել Ձեր մասնագիտությունը:

-         Դեռևս դպրոցական տարիներից մեծ է եղել հետաքրքրությունս բնության երևույթների բացատրությունների ու հատկապես մեզ շրջապատող աշխարհի ձևավորման ու կառուցվածքի նկատմամբ: Ա. Շահինյանի անվան ֆիզմաթ. դպրոցն ավարտելուց հետո ընդունվեցի ԵՊՀ ֆիզիկայի ֆակուլտետ: Բակալավրիատում և մագիստրատուրայում ուսանելու տարիներին պրոֆ. Արամ Սահարյանի ղեկավարությամբ կատարած հետազոտությունների յուրաքանչյուր փուլում իմ հետաքրքրությունը ոլորտի նկատմամբ ավելի է մեծացել, ինչի արդյունքում որոշում եմ կայացրել շարունակել իմ ուսումնասիրություններն այս ոլորտում և խորացնել գիտելիքներս:

 

-         Ի՞նչ դեր է ունեցել ԵՊՀ-ն Ձեր՝ որպես մասնագետի կայացման հարցում:

-         ԵՊՀ-ում շփվում եմ տեսական ֆիզիկայի ոլորտի միջազգային ճանաչում ունեցող գիտնականների հետ, որոնք մեծ խթան են իմ՝ որպես մասնագետի կայացման հարցում: Համալսարանում կազմակերպվող սեմինարների և միջազգային գիտաժողովների ընթացքում հնարավորություն ենք ստանում տեղեկանալու ոլորտի նորություններին և ծանոթանալու գիտական հետազոտությունների ժամանակակից մեթոդներին:

 

-         Իսկ ի՞նչ նախասիրություններ ունեք:

-         Սիրում եմ լողալ, երբեմն էլ շախմատ խաղալ, ազատ ժամանակ նախընտրում եմ դիտել գիտաֆանտաստիկ ու գիտահանրամատչելի ֆիլմեր: Սիրում եմ ընթերցել, հատկապես կենսագրական գրքեր, վերջին կարդացածս գիրքը Նիլս Բորի կյանքին ու ստեղծագործությանն էր նվիրված:

 

Հասմիկ Ասլանյան

 

 

Այլ նորություններ
«ՀԻՍՈՒՍ ՔՐԻՍՏՈՍԻ ԿԵՐՊԱՐԸ XX ԴԱՐԻ ԵՎ ԱՐԴԻ ՀԱՅ ԱՐՎԵՍՏՈՒՄ» ԳԻՐՔԸ ՀՈԳԵՎՈՐ ԱՐԺԵՔՆԵՐԻՆ ՄՈՏԵՆԱԼՈՒ ՆՈՐ ՈՒՂԵՆԻՇ
ՀՀ նկարիչների միության մեծ սրահում այսօր տեղի են ունեցել ԵՊՀ հայ արվեստի պատմության և տեսության ամբիոնի դոցենտ, արվեստագիտության թեկնածու Սաթենիկ Վարդանյանի «Հիսուս Քրիստոսի կերպարը XX դարի և արդի հայ արվեստում» գրքի շնորհանդեսը, ինչպես նաև հայ արդի նկարիչների թեմատիկ ստեղծագործությունների ցուցահանդեսը:
ՀԱՄԱԼՍԱՐԱՆԱԿԱՆՆԵՐՆ ԱՄԱՆՈՐԸ ԿԱՐՈՂ ԵՆ ԱՆՑԿԱՑՆԵԼ ԾԱՂԿԱՁՈՐԻ ՈԻՍՈԻՄՆԱԱՐՏԱԴՐԱԿԱՆ ԲԱԶԱՅՈՒՄ
Այս տարի ևս ԵՊՀ հիմնական աշխատակիցներն ու բոլոր ցանկացողներն իրենց ամանորյա տոները 31.12.2020-06.01.2021 թթ. ընկած ժամանակահատվածում կարող են անցկացնել Ծաղկաձորի ուսումնաարտադրական բազայում։