Օրացույց

Հեղինակի որոնում

Ա | Բ | Գ | Դ | Ե | Զ | Է | Ը | Թ | Ժ | Ի | Լ | Խ | Ծ | Կ | Հ | Ձ | Ղ | Ճ | Մ | Յ | Ն | Շ | Ո | Չ | Պ | Ջ | Ռ | Ս | Վ | Տ | Ր | Ց | ՈՒ | Փ | Ք | Օ | Ֆ

Նորություններ

Միջոցառմանը ներկա էին Ֆիզիկայի ֆակուլտետի դեկան Ռաֆիկ Հակոբյանը, Ռադիոֆիզիկայի ֆակուլտետի դեկան Խաչատուր Ներկարարյանը, ամբիոնի վարիչներ, դասախոսներ, ուսանողներ, Լևոն Մուրադյանի հարազատները և ընկերները:

 

Ռաֆիկ Հակոբյանը տեսապատկերի միջոցով ներկայացրեց համալսարանում Լևոն Մուրադյանի հետ ուսումնառության, ինչպես նաև աշխատանքային տարիներից հետաքրքիր դրվագներ:

 

«Նա ոչ միայն լավ ընկեր էր, այլ մեծ գիտնական: Նա իր կյանքն ապրեց մեծ գիտնականի առաքելությամբ՝ ծառայելով գիտությանն ու հայրենիքին: Անուրանալի է Լևոն Մուրադյանի ներդրումը ժամանակակից գերարագ օպտիկայի և լազերային ֆիզիկայի կարևոր ուղղություններում: Նրա տասնյակից ավելի աշակերտների զգալի մասը հաստատվել և ներկայումս հաջողությամբ աշխատում է հայաստանյան և արտերկրի հայտնի գիտական կենտրոններում։ Մեր նպատակն է ևս մեկ անգամ հիշել և մեծարել անվանի գիտնական ԵՊՀ ֆիզիկայի ֆակուլտետի օպտիկայի ամբիոնի պրոֆեսոր, Ֆիզիկայի գիտահետազոտական ինստիտուտի գերարագ օպտիկայի և ֆոտոնիկայի գիտահետազոտական լաբորատորիայի հիմնադիր, գիտական ղեկավար, առաջատար գիտաշխատող, ֆիզմաթ. գիտ. դոկտոր Լևոն Մուրադյանին»,-ասաց ֆակուլտետի դեկանը և հավելեց, որ 2018 թ. նոյեմբերի 29-ին Ֆիզիկայի ֆակուլտետի ՖԳՀԻ գերարագ օպտիկայի և ֆոտոնիկայի գիտահետազոտական լաբորատորիան անվանակոչվել է պրոֆեսոր Լևոն Մուրադյանի անվամբ:

 

 

Գերարագ օպտիկայի և ֆոտոնիկայի գիտահետազոտական լաբորատորիայի գիտական ղեկավար, ֆիզմաթ․ գիտ. թեկնածու Աղավնի Կուտուզյանը տեսապատկերի միջոցով ներկայացրեց պրոֆեսորի անցած ճանապարհը և գիտամանկավարժական գործունեության հիմնական ուղղությունները:

«Լևոն Մուրադյանը հեղինակ է ավելի քան 200 գիտական հրա­տարակումների, կիրառական բնույթի աշխատանքների շնորհիվ Լևոն Մուրադյանը ստացել է 10 արտոնագիր գերարագ օպտիկայի և մանրաթելային օպտիկայի բնագավառում, նրա ղեկավարությամբ և խորհրդատվությամբ պաշտպանվել են բազմաթիվ ատենախոսություններ: 1991թ. սկսած պրոֆեսոր Մուրադյանը ֆակուլտետում կարդացել է տարբեր դասընթացներ՝ հիմք դնելով նոր ուղղությունների ու կրթական ծրագրերի»,- հավելեց նա:

 

 

ԵՊՀ ֆիզիկայի ֆակուլտետի օպտիկայի ամբիոնի վարիչ, ՖԳՀԻ տնօրեն, ֆիզմաթ. գիտ. դոկտոր, պրոֆեսոր Ռոման Ալլահվերդյանն էլ վերհիշեց համատեղ աշխատանքային տարիներին տեղի ունեցած հումորային դրվագները:

 

«Նրան սիրում էին ուսանողներն ու ընկերները, նա այն եզակի մարդկանցից էր, որը չէր վարանում ծայրահեղ վիճակներից, փորձարարությունից ու ձախողումներից, փնտրում, գտնում էր նոր ծրագրեր ու տալիս աշխատելու հնարավորություն: Երիտասարդ սերնդի համակրանքը նախևառաջ այս հատկանիշներով էր պայմանավորված»,- ասաց Ռոման Ալլահվերդյանը:

 

 

Լևոն Մուրադյանի գիտամանկավարժական գործունեության և կյանքի հետաքրքիր պատմություններով ու հուշերով կիսվեցին նաև ֆակուլտետի դասախոսները, նրա ընկերներն ու նախկին ուսանողները:

 

Նշենք, որ ԵՊՀ ֆիզիկայի ֆակուլտետի օպտիկայի ամբիոնի պրոֆեսոր, Ֆիզիկայի գիտահետազոտական ինստիտուտի գերարագ օպտիկայի և ֆոտոնիկայի գիտահետազոտական լաբորատորիայի հիմնադիր, գիտական ղեկավար, առաջատար գիտաշխատող Լևոն Մուրադյանը վախճանվել է 2018 թ. սեպտեմբերի 19-ին:

 

 

Ներկայացնելով գիտական թեման՝ Կարեն Պետրոսյանը մանրամասնեց. «Հեղուկ բյուրեղները շատ կարևոր տեղ են զբաղեցնում մեր կյան­քում:

Մասնավորապես հեղուկ բյուրեղների կիրառությունը կարող ենք տեսնել հեռախոսներում, ժամացույցներում, համա­կար­գիչ­նե­րի էկրաններում, հեռուստաէկրաններում, ֆոտոխցիկներում և այլուր: Ի տարբերություն այլ օպտիկական նյութերի՝ հեղուկ բյուրեղների օպտիկական հատկությունները կարելի է հեշտությամբ կառավարել՝ փոփոխելով արտաքին ազդեցությունները: Այս կիրառական մեծ ներուժով է պայմանավորված, որ հեղուկ բյուրեղներն ուսումնասիրվում են տարբեր գիտնականների կողմից ինչպես կիրառական, այնպես էլ հիմնարար գիտության տեսանկյունից»:

 

Գիտական թեմայի ղեկավարի խոսքով, նախագծի շրջանակում հետազոտությունները կատարվել են հիբրիդ կողմնորոշմամբ նեմատիկ հեղուկ բյուրեղների (ՆՀԲ) համար:

 

Այստեղ առաջին անգամ փորձնականորեն ուսումնասիրվում են հիբրիդ կողմնորոշված նեմատիկ հեղուկ բյուրեղների օպտիկական հատկությունները՝ լույսի կլանմամբ առաջացած ուղիղ ծավալային ընդարձակման հետևանքով մակածված հիդրոդինամիկական հոսքերով վերակողմնորոշման արդյունքում։

 

Մասնավորապես հիբրիդ կողմնորոշված ՆՀԲ կառուցվածքները հետաքրքրական են ցածրաշեմ գունավոր դիսփլեյների ստեղծման տեսանկյունից:  

 

Ծրագրի ղեկավարը նշեց, որ թեմայի շրջանակում ստացված արդյունքները հնարավորություն կտան ստեղծելու ցածրաշեմ օպտիկական տարրեր, որոնք կարող են օգտագործվել անգամ թույլ ջերմային աղբյուրներ գրանցելու համար:

Նադեժդա Տեր-Աբրահամյան

 

 

 

Այս մասին գրում է «Ռուսարմինֆո» կայքը:

Ներսես «Քրիք» Քրիքորյանը ծնվել է 1921-ին գաղթի ճանապարհին, երբ նրա ծնողները փախչում էին Օսմանյան Թուրքիայից՝ փորձելով փրկվել Ցեղասպանությունից: Տղայի ծնունդից հետո Քրիքորյանների ընտանիքը կարողացավ ապաստան գտնել Կանադայում, իսկ երբ Ներեսը չորս տարեկան դարձավ, ընտանիքը տեղափոխվեց ԱՄՆ և հաստատվեց Նիագարա Ֆոլսում:

Ապագա գիտնականի ծնողները կրթություն չունեին, սակայն անում էին ամեն հնարավորը, որպեսզի նրանց երեխաները գնան քոլեջ և բարձր որակավորում ունեցող մասնագետներ դառնան: Քոլեջը քիմիա մասնագիտությամբ ավարտելուց հետո Ներսեսը սկսել է աշխատել «Յունիոն քարբայդ» ընկերությունում, այնուհետև մշտական աշխատանք է ստացել Լոս Ալամոսում, որտեղ էլ ստացել է «Քրիք» մականունը:

1943-ին Քրիքորյանը ներառվել է հայտնի «Մանհեթենյան ծրագրում» (ԱՄՆ ատոմային ռումբի մշակման կոդային անվանումը): Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո նա աշխատել է ջերմատոմային հրթիռների վրա և գլխավորել է Լոս Ալամոսի լաբորատորիայի բաժիններից մեկը:

Իր հարցազրույցներում Քրիքորյանը բազմիցս նշել է, որ Հերոսիմայի և Նագասակիի 1945-ի ատոմային ռմբակոծություններն այլևս չպետք է տեղի ունենան երկրի վրա:

1972 թ. Քրիքորյանին առաջարկում են միանալ ԱՄՆ նորաստեղծ հետախուզական բաժանմունքին: Նա՝ որպես վերլուծաբան, աշխատում էր հետախուզական բյուրոյում, քանի որ տիրապետում էր հայերենին ու ռուսերենին:

Ներսես Քրիքորյանը թոշակի է անցել 1991-ին, սակայն մինչև մահը՝ 2017 թվականը, շարունակել է զբաղվել գիտությամբ:

Իր ողջ կյանքի ընթացքում գիտնականը չի մոռացել իր հայկական արմատների մասին: 1990-ականներին նա մի քանի անգամ այցելել է Հայաստան:


Նադեժդա Տեր-Աբրահամյան

Մեզ հետ զրույցում Հեղինե Ղազոյանը նշեց, որ հետազոտության նպատակն է կառավարել և կարգավորել ԴՆԹ-ի կայունությունը ջուր/օրգանական, մասնավորապես սուլֆօքսիդներ պարունակող խառը լուծիչներում, ուսումնասիրել տարբեր լիգանդների հետ (տարբեր կենսաբժշկական նշանակություն ունեցող ֆլուորոֆորներ և վիտամիններ) ԴՆԹ-ի կապման գործընթացի օրինաչափությունները, առաջացող կոմպլեքսի կայունության վրա ազդող գործոնները և որոշել այդ կոմպլեքսների թերմոդինամիկական պարամետրերը:

 

Գիտական խմբի ղեկավարի հավաստմամբ, հետազոտության ընթացքում մշակվելու են նոր մոտեցումներ ԴՆԹ-ի լուծույթներում կոնֆորմացիոն անցումների ղեկավարման համար. «Հետազոտության նպատակներն արժեքավոր են այն տեսանկյունից, որ ներկայումս լայնորեն ուսումնասիրվում են տարբեր լիգանդների և ԴՆԹ-ի միջև փոխազդեցությունները կենսաքիմիական և կենսաբժշկական նպատակներով: ԴՆԹ-ի տարբեր հատվածներին կապվող հետերոցիկլիկ միացությունների հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ այդ միացությունները կարող են ազդել գենային արտահայտման վրա` ինհիբիցելով կարգավորող սպիտակուցների կապումը ԴՆԹ-ին»:

 

Տիկին Ղազոյանը փաստեց, որ այս աշխատանքները հանդիսանում են ԴՆԹ-ի ջրային և ջուր-օրգանական լուծույթների՝ իրենց կողմից կատարվող ուսումնասիրությունների շարունակությունը. «Մեր նախկին հետազոտություններում ցույց  է տրվել, որ ԴՆԹ-ի դենատուրացիայի ընթացքի վրա որոշակի ազդեցություն ունի  ջուր-օրգանական խառը լուծիչների որակական և քանակական բաղադրությունը, որտեղ որպես օրգանական բևեռային լուծիչներ օգտագործվել են դիալկիլսուլֆօքսիդները»:

 

«Նախկինում արված աշխատանքները ցույց են տվել, որ ԴՆԹ-ի  կառուցվածքային փոփոխությունների վրա որոշակի ազդեցություն ունեն հավելանյութերը, որոնք որպես լիգանդներ կարող են կապվել  ԴՆԹ-ի փոքր ակոսներին, ըստ որում՝ ԴՆԹ-ի հետ կապման վրա ազդում են մի շարք գործոններ՝ սուլֆօքսիդների առկայությունը, միջավայրի իոնական ուժը, կատիոնի բնույթը: Իրականացրել ենք նաև խառը լուծիչներ պարունակող միցելային համակարգերի ծավալային և տրանսպորտային հատկությունների ուսումնասիրություններ»,- ասաց Հեղինե Ղազոյանը:

 

Ուսումնասիրություններն իրականացնելու համար գիտական խումբը կիրառելու է խտաչափության, մածուցիկաչափության, մակերևութային լարվածության, սպեկտրաչափական՝ էլեկտրոնային կլանման, ֆլուորեսցենցիայի, ինչպես նաև  ֆլուորեսցենցիայի անիզոտրոպիայի և ինֆրակարմիր սպեկտոսկոպիայի մեթոդներ: Թվարկված բոլոր մեթոդների կիրառումը, ըստ հետազոտողների, հնարավոր է իրականացնել ԵՊՀ ֆիզիկական և կոլոիդ քիմիայի ամբիոնում:

 

Ի դեպ, հետազոտությունն իրականացնող գիտական խմբում ընդգրկված են ինչպես փորձառու գիտնականներ, այնպես էլ երիտասարդ գիտաշխատողներ:

 

Հեղինե Ղազոյանը մեզ հետ զրույցում ասաց, որ ուսումնասիրություններից ստացված տվյալները կամփոփվեն և կհրատարակվեն գիտական հոդվածների ձևով: Նախատեսվում են նաև մասնակցություններ համապատասխան ոլորտի տարբեր միջազգային գիտաժողովներին և սեմինարներին:

 

Քնար Միսակյան

Ներկայացնելով գիտական թեման՝ ծրագրի ղեկավարը մանրամասնեց. ներկայումս լազերային ֆիզիկայի, մասնավորապես գերկարճ իմպուլսների գեներացման առաջընթացը թույլ է տալիս գերարագ օպտիկան կիրառելու գիտության տարբեր բնագավառներում: Գերկարճ լազերային ճառագայթումն օգտագործվում է ժամանակակից միկրոսկոպիայի, հեռահաղորդակցության, բժշկության և այլ բնագավառներում: Լազերների լայն կիրառությունն առաջացրել է գերկարճ իմպուլսների ձևավորման, կառավարման և գրանցման խնդիրներ: Գերկարճ լազերային իմպուլսների գրանցման մեթոդներից են, օրինակ, «FROG»-ը և «GRENOUILLE»-ը: Դրանց համեմատ ավելի մատչելի սարքավորում է ավտոկորրելյատորը: Այն տալիս է ազդանշանի ավտոկորրելյացիոն տեսքը, ինչի շնորհիվ հնարավոր է վերականգնել իմպուլսի իրական տևողությունը, եթե հայտնի է նրա ժամանակային պրոֆիլը:

 

Մ. Սուքիասյանի խոսքով, գիտական թեմայի նպատակն է մշակել և կատարելագործել գերկարճ իմպուլսների տևողության չափման նոր մեթոդ. «Առաջարկված մեթոդի հիման վրա ստեղծվելիք սարքն իրենից ներկայացնելու է ավտոկորրելյատորին համարժեք սարքավորում, որն ավտոկորրելյատորից մի  քանի անգամ ավելի մատչելի է լինելու: Այս սարքավորումը հնարավորություն է տալու չափելու իմպուլսի տևողությունը ֆիզիկայի լաբորատորիաներում առկա հետևյալ սարքավորումներով՝ սպեկտրոմետր, հզորության չափիչ և միամոդ լուսատար»:

 

Գիտական թեմայի շրջանակում նախատեսվում է կատարել առաջարկված մեթոդի թվային մոդելավորում և փորձարարական իրագործում։

 

Որպես հետազոտական ծրագրի արդյունք՝ ակնկալվում է զարգացնել և առավել ընդլայնել իմպուլսների տևողությունների չափման պարզ սիմիլարիտոնային մեթոդը տարբեր տեսքի և տևողությունների իմպուլսների դեպքում։

 

Նադեժդա Տեր-Աբրահամյան