Օրացույց

Հեղինակի որոնում

Ա | Բ | Գ | Դ | Ե | Զ | Է | Ը | Թ | Ժ | Ի | Լ | Խ | Ծ | Կ | Հ | Ձ | Ղ | Ճ | Մ | Յ | Ն | Շ | Ո | Չ | Պ | Ջ | Ռ | Ս | Վ | Տ | Ր | Ց | ՈՒ | Փ | Ք | Օ | Ֆ

Նորություններ

Գիտաժողովը կազմակերպվել  է  երեք համալսարանների՝ Երևանի պետական, Հայաստանի ամերիկյան և Բեյրութի հայկազյան, ինչպես նաև «Հանուն ժողովրդավարության զարգացման» ՀԿ-ի, «Կոնրադ Ադենաուեր» հիմնադրամի, «Բուն TV» առցանց ալիքի, Խնկո Ապոր անվան մանկական գրադարանի հետ համագործակցությամբ և «Գալուստ Գյուլբեկյան» հիմնադրամի աջակցությամբ։

 

Գիտաժողովին հրավիրվել են ինչպես հայ, այնպես էլ արտասահմանցի մասնագետներ՝ նպատակ ունենալով ուսումնասիրելու նաև միջազգային փորձը:

 

ԵՊՀ  դոցենտ, Հումանիտար հետազոտությունների հայկական կենտրոնի հիմնադիր Աշոտ Ոսկանյանը գիտաժողովին բացման խոսքով ողջունեց ներկաներին՝ ուրախությամբ հայտելով, որ «Հայաստան 2018. իրողություններ և հեռանկարներ» խորագիրը կրող գիտաժողովում ելույթ ունեցողները մեծամասամբ հայեր են, քանի որ Հայաստանում տեղի ունեցած իրողությունները պետք է քննարկել այն մարդկանց հետ, ովքեր այդ ամենին ականատես են եղել:

 

«Վերջերս շատ էին անդրադառնում Հայաստանին,- ասաց Աշոտ Ոսկանյանը,- բայց կար մի  ներքին անհանգստություն, որ այն ինչ պաշտոնապես ներկայացվում էր, միշտ  չէր, որ արտացոլում էր այն, ինչ իրականում կար: Երկրում հիմնականում ծավալվում  էր երկու տեսակի դիսկուրս՝ ազգային և արևմտյան: Կարծես՝ իրականությունը հոսում էր մատների արանքից: Եվ մենք մտածեցինք՝ արդյոք հնարավոր է մի այնպիսի հանդիպում կազմակերպել, որը բացարձակապես գիտական մակարդակով կներկայացնի Հայաստանն այնպես, ինչպես այն կա»,- հավելեց Ա. Ոսկանյանը:

 

Ողջույնի խոսքով ելույթ ունեցավ նաև ԵՊՀ պրոռեկտոր Գեղամ Գևորգյանը, ով անդրադարձավ  ինչպես Հայաստանում տեղի ունեցած  ներկա իրադարձություներին, այնպես էլ նախկինում վերլուծական դաշտում թույլ տրված սխալներին: «Իմ կարծիքով՝ մեր անցած երեսուն տարիների ընթացքում մեր իրականությունն ունեցել է  երկու հիմնական թերություններ, որոնք զգալի խոչընդոտել են մեր առաջընթացին: Առաջինն այն է, որ մենք  մեր ներքին խնդիրների լուծման  հետաձգումը պայմանավորել ենք արտաքին խնդիրների առկայությամբ:  Երկրորդ դիտարկումը, որը նույնպես զգալիորեն խոչընդոտել է երկրի ու հասարակության զարգացմանը, այն երևույթն է, որ հասարակական, քաղաքական, սոցիալական, մի խոսքով,  հասարակագիտական վերլուծություններում  գերիշխել են սև ու սպիտակ գույները, լավը կամ վատը: Սրանցից զատ՝ այլ բնորոշում դժվար է գտնել: Մինչդեռ այս և մյուս բոլոր խնդիրների լուծման համար կարևոր է կատարել բալանսավորված անդրադարձ, որտեղ լավի կողքին կլինի վատը, իսկ թերության կողքին կնշվի նաև առավելությունը:

 

Իր խոսքի վերջում  Գեղամ Գևորգյանն առաջարկեց մասնակիցներին կես կատակ և կես լուրջ կանխատեսումների ծրար գրել  «Հայաստան. 2020»  վերնագրով: Մասնակիցները նշեցին, որ դա բավականին բարդ առաջադրանք է, որովհետև ընդամենն ամիսներ առաջ ոչ ոք,  անգամ ամենահամարձակ երևակայություն ունեցող մարդը չէր կարող Հայաստանում իրադարձությունների նմանատիպ ընթացք կանխատեսել:

 

Հետաքրքրական է նաև այն, որ երբ գիտաժողովի կազմակերպման աշխատանքներն են սկսվել, Հայաստանում բոլորովին այլ քաղաքական միջավայր է եղել, և գիտաժողովի նպատակն է եղել ակադեմիական միջավայրում սահմանել Հայաստանի քաղաքական ներկան, իսկ հիմա արդեն առաջադրանքը փոխվել է: Գիտաժողովի կարևոր նպատակներից մեկը փողոցում ձևավորված քաղաքական պայքարն ակադեմիական դաշտ բերելն ու քննարկումներ հարթակ ձևավորելն է : Այս խնդրի կարևորության մասին խոսեց նաև «Համագործակցություն հանուն ժողովրդավարության» ՀԿ նախագահ Ստեփան Դանիելյանը, ով մտահոգիչ համարեց այն փաստը, որ հեղափոխությունից հետո է, երբ պետք է սկսվեին քաղաքական բանավեճերի ծավալումը,  ստեղծված իրավիճակի հեռուստատեսային և հասարակական քննարկումները, մինչդեռ նշվածներից ոչ մեկը տեղի չի ունենում, փոխարենը մարդիկ սպասում են ԱԱԾ-ի հերթական բացահայտմանը:

 

«Ապագայի մասին կանխատեսումները այնքան էլ անիրական կամ անհավատալի չեն լինի, եթե մենք կարողանանք հասկանալ ու վերլուծել մեր ներկան: Պետք է հասկանալ՝ ինչպիսի հասարակությունում ենք մենք ուզում ապրել, ինչ ենք մենք կառուցում և որն է ապագայի մեր տեսլականը»,- իր խոսքում ասաց Ստեփան Դանիելյանը:

 

Այսօր և վաղը գիտաժողովի մասնակիցները զեկույցներ և քննարկումներ են ունենալու  հայաստանյան հասարակության տնտեսական, քաղաքական  և հանրային իրողությունների մասին՝ փորձելով դրանց զարգացման համար հնարավոր մոդելներ մշակել:

Անի Պողոսյան

«Հայոց լեզու. Մաշտոցից մինչև մեր օրեր» խորագիրը կրող միջոցառումը կազմակերպել էր ԵՊՀ հայոց լեզվի պատմության ամբիոնը:

Հայ արձակագիր Հակոբ Կարապենցի անվան կրթաթոշակն ուսանողները ստանում են 2000 թվականից: Ամեն տարի ԵՊՀ հայ բանասիրության և ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետներից, ինչպես նաև Խաչատուր Աբովյանի անվան պետական մանկավարժական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետից լավագույն առաջադիմություն, հասարակական ակտիվություն և ստեղծագործելու ունակություն ցուցաբերած ուսանողներն արժանանում են այս կրթաթոշակին: Հայ արձակագիրն իր կտակում ցանկություն էր հայտնել, որ տաղանդավոր ուսանողներին խրախուսելու նպատակով կրթաթոշակ տրվի: «Հակոբ Կարապենցն ամբողջ կյանքում ապրել է հայրենիք ունենալու երազանքով», - իր խոսքում նշեց Համազգային հայ կրթական և մշակութային հիմնադրամի տնօրեն Նարե Միքայելյանը:

 



Այս տարի Հակոբ Կարապենցի անվան կրթաթոշակի են արժանացել Տաթև Նադարյանը (ԵՊՀ ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետ, 2-րդ կուրս), Հռիփսիմե Սարգսյանը (ԵՊՀ հայ բանասիրության ֆակուլտետ, մագիստրատուրա 2-րդ կուրս), Վալտեր Բերբերյանը (ԵՊՀ հայ բանասիրության ֆակուլտետ, 3-րդ կուրս), Սամվել Եղիազարյանը (ԵՊՀ հայ բանասիրության ֆակուլտետ, 2-րդ կուրս), Տաթև Երեմյանը (ԵՊՀ պատմության ֆակուլտետ, մագիստրատուրա 1-ին կուրս) և Լիլիթ Պապեյանը (ԵՊՀ հայ բանասիրության ֆակուլտետ, 4-րդ կուրս):

Միջոցառումը սկսվեց ԵՊՀ հայ բանասիրության դեկան Արծրուն Ավագյանի ողջույնի խոսքով, որի ընթացքում նա նշեց հայոց լեզվի խորքային ուսումնասիրման անհրաժեշտության, ինչպես նաև խոսեց երիտասարդների շրջանում հայոց լեզվի հանդեպ հետաքրքրության աճի մասին:



Այսպիսի միջոցառումները նպատակ ունեն անդրադառնալ ոչ միայն հայերենի պատմական ավանդույթներին, այլև լեզվի զարգացման ժամանակակից խնդիրների վերաբերյալ գիտական հետազոտություններին:

«Հայոց լեզու. Մաշտոցից մինչև մեր օրեր» խորագիրը կրող միջոցառման ընթացքում զեկույցներով հանդես եկան ԵՊՀ հայ բանասիրության ֆակուլտետի հայոց լեզվի պատմության ամբիոնի վարիչ Աննա Աբաջյանը, ՀՀ ԳԱԱ Հ. Աճառյանի անվան լեզվի ինստիտուտի տնօրեն Վիկտոր Կատվալյանը, Հայ բանասիրության ֆակուլտետի հայոց լեզվի ամբիոնի վարիչ Յուրի Ավետիսյանը, բ.գ.դ., պրոֆեսոր Լալիկ Խաչատրյանը, բ.գ.թ., դոցենտ Հովհաննես Զաքարյանը, բ.գ.թ., դոցենտ Նարինե Դիլբարյանը, բ.գ.թ., դոցենտ Վարդան Պետրոսյանը, բ.գ.թ., դոցենտ Նորայր Պողոսյանը:

Զեկույցների թեմաները բազմազան էին՝ արդի արևելահայերենի դերանուններից մինչև բայի երկրորդ հիմքի բառակազմական արժեքը գրաբարում: Զեկուցողները անդրադարձան նաև լեզվի և հասարակության, արդի հայերենի կետադրության տարակարծությունների, օտար լեզուներից հայերեն տառադարձության խնդիրներին և հարցերին;

Միջոցառման ընթացքում ներկաներն իրենց հարցերն էին ուղղում զեկուցողներին:

 

Մարի Ռաֆյան

Հայաստանի Հանրապետության նախագահի 2017 թվականի մրցանակները շնորհվել են  մի շարք բնագավառներում ներդրած նշանակալի ավանդի համար: Շնորհված մրցանակները հանձնել են Հայաստանի Հանրապետության նախագահ Արմեն Սարգսյանը և «Ռոբերտ Պողոսյան և որդիներ» հիմնադրամի ներկայացուցիչ, սփյուռքահայ բարերար Ալբերտ Պողոսյանը:

 

Մեզ հետ զրույցում Կարեն Քեռյանն ասաց, որ մրցանակը շնորհվել է իր և Գեղամ Գևորգյանի համատեղ հեղինակած շուրջ քսան հոդվածների համար, որոնք տպագրվել են վերջին երեք տարիների ընթացքում. «Կարևորում եմ այսպիսի մրցանակների առկայությունը, քանի որ դրանք գիտությամբ զբաղվելու համար լավ խթան կարող են դառնալ: Իհարկե, գիտությամբ զբաղվելու համար նախևառաջ ցանկություն է անհրաժեշտ, բայց լրացուցիչ խթանիչներն էլ շատ կարևոր են»:

 

Ըստ Կարեն Քեռյանի՝ թե՛ կրթության և թե՛ գիտության ոլորտներում բացերն այսօր շատ են. «Վառ օրինակ է այն, որ գիտությանը տրամադրվող գումարը տարեցտարի նվազում է: Գիտության զարգացումը մեր երկրում միայն ֆինանսավորմամբ չի լուծվի: Պետք է մասնագետներ հրավիրել, մասնագետներին վերապատրաստել, նոր դպրոցներ ստեղծել, իսկ դրանց հիմքում ճիշտ մարդիկ պետք է լինեն, որոնք իրենց հետևից կտանեն մյուսներին»:

 

Կարեն Քեռյանի հետ խոսեցինք նաև ԵՊՀ կադրերի սերնդափոխության մասին, որի վերաբերյալ ասաց, որ դա իսկապես այն հարցն է, որի լուծման համար ռազմավարություն է պետք մշակել. «Դրա համար անհրաժեշտ է թարմացնել կրթական ծրագրերը և այնպես անել, որ բուհ-աշխատաշուկա կապն առավել ամրապնդվի: Պետք է լավ օրինակներ ստեղծել՝ սկսած մարդկային լավ օրինակներից, վերջացրած ծրագրերով, որոնք վարակիչ կլինեն»:

 

«Այդ հեռանկարն ունենալով՝ մեր ֆակուլտետում «ISTC» կենտրոնի հետ համատեղ ստեղծել ենք «Կիրառական վիճակագրություն և տվյալների գիտություն»  մագիստրոսական ծրագիրը, որը կմեկնարկի 2018 թվականի սեպտեմբերից»,- ասաց Կարեն Քեռյանը:

 

Քնար Միսակյան

Միջոցառմանը ներկա էին Հայաստանում Իրանի Իսլամական Հանրապետութայն դեսպանատան ներկայացուցիչները, ԵՊՀ պրոռեկտոր Ռուբեն Մարկոսյանը, ԵՊՀ արևելագիտության ֆակուլտետի պրոֆեսորադասախոսական կազմի ներկայացուցիչներ, ուսանողներ:

 

Գիտաժողովի բացմանը ելույթով հանդես եկան ԵՊՀ իրանագիտության ամբիոնի վարիչ Վարդան Ոսկանյանը, Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի արտաքին հարաբերությունների և արարողակարգի բաժնի տնօրեն Գերաշնորհ Տեր Նաթան արքեպիսկոպոսը, Հայաստանում Իրանի Իսլամական Հանրապետության դեսպանատան մշակույթի խորհրդական Սեյյեդ Մոհամմադ Ռեզա Հեյդարին:

 

ԵՊՀ արևելագիտության ֆակուլտետի իրանագիտության ամբիոնի վարիչ Վարդան Ոսկանյանն իր ողջույնի խոսքում նշեց, որ այսօր կազմակերպված գիտաժողովը նվիրված է ոչ միայն Իրանի, այլ նաև ողջ տարածաշրջանի, ինչպես նաև համաշխարհային հանրության կյանքում զգալի դերակատարություն ունեցած հասարակական, քաղաքական, մշակութային և գաղափարական գործչին՝ Իրանի Իսլամական Հանրապետության հիմնադիր Իմամ Խոմեյնին:

 

Նրա խոսքով, Իմամ Խոմեյնի ջանքերով Իրանում ստեղծվել է պետական կառավարման յուրատեսակ մոդել: «Մերձավոր արևելյան շատ ժողովուրդներ, այդ թվում նաև մահմեդականներն այսօր պետական կառավարման մոդելի փնտրտուքի մեջ են, որի պատճառով ստեղծվել է քաոսային իրավիճակ, որն էլ արդեն իսկ հանգեցրել է այդ տարածաշրջանում բազմամշակութային և խայտաբղետ կրոնական պատկերի աղճատմանը: Այդ աղճատման հետևանքով Մերձավոր Արևելքից գրեթե դուրս են մղվել այս տարածաշրջանում մշակութային, քաղաքական և հասարակական դերակատարություն ունեցող քրիստոնեական համայնքները: Այս քաոսում Իրանը կայունության բացառիկ կենտրոն է, ունի սեփական մշակույթի և քաղաքականության վրա հիմնված ինքնաբավ համակարգ, որի ակունքներում կանգնած է Իրանի Իսլամական Հանրապետության հեղափոխության առաջնորդ Իմամ Խոմեյնը:

Իրանում քրիստոնեական համայնքները շարունակում են իրենց անվտանգ կյանքը և կենսագործունեությունը՝ ազատորեն դավանելով իրենց կրոնական դավանանքը: Իմամ Խոմեյնին ոչ միայն իսլամական աշխարհի համար կարևորագույն գործիչ է և գաղափարախոս, այլ նաև Մերձավոր Արևելքի քրիստոնյաների համար կարևորագույն անհատ: Նա սկիզբ է դրել շիայական իսլամի և քրիստոնեության միջև երկխոսությանը, որը ծավալվում է մինչ օրս»,- հավելեց Վ. Ոսկանյանը:

 

Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի արտաքին հարաբերությունների և արարողակարգի բաժնի տնօրեն Գերաշնորհ Տեր Նաթան արքեպիսկոպոսն իր ողջույնի խոսքում նշեց, որ պատմության ընթացքում միշտ կան անհատներ, ովքեր պատմության անիվը ոչ թե շրջում են, այլ արագացնում են: «Շատ չեն այն անհատները, ովքեր կարող են պատմության անիվն արագացնել: Իմամ Խոմեյնին պատկանում է վերոնշյալ մարդկանց թվին: Իմամ Խոմեյնին ստեղծեց Իրանի Իսլամական Հանրապետությունը, որը հայերի համար բարեկամ և եղբայրական երկիր է: Իրանում ոչ միայն պաշտպանված են հայկական եկեղեցիները, այլև մեր ազգային մշակույթ»,- ասաց արքեպիսկոպոսը:

 

Հայաստանում Իրանի Իսլամական Հանրապետության դեսպանատան մշակույթի խորհրդական Սեյյեդ Մոհամմադ Ռեզա Հեյդարիի խոսքով, այսօր նշվում է այն քաղաքական գործչի մահվան 29-րդ տարելիցը, ով համարվում է 20-րդ դարի ամենանշանակալից դեմքերից մեկը: Իմամ Խոմեյնին մեծ ու կարևոր դերակատարում ունեցավ Իրանի Իսլամական Հանրապետությունում:

 

«Իմամ Խոմեյնին ստեղծել է պետական կառավարման մի մոդել, որը չի պատկանում ո՛չ արևելյան, ո՛չ էլ արևմտյան բևեռին. այն անկախ է: Նա ստեղծել է մի նոր վարչակարգ, որի հիմքում ընկած են բարոյական արժեքները: Այսօր աշխարհը, առավել քան երբևէ,  կարիք ունի այնպիսի դիվանագետների, որոնք կարևորում են ոչ միայն քաղաքականությունը, այլ նաև բարոյական արժեքները»,- նշեց բանախոսը:

 

Նշենք, որ գիտաժողովի ընթացքում Իմամ Խոմեյնի կյանքի, գործունեության, նրա հայացքների, գաղափարախոսության, մշակութային դերակատարության մասին զեկույցներով հադես եկան ԵՊՀ իրանագիտության ամբիոնի դասախոսներ և ասպիրանտներ:

 

Նադեժդա Տեր-Աբրահամյան

Գիտաժողովին մասնակցում են անվանի գիտնականներ ԱՄՆ-ից, Իտալիայից, Ֆրանսիայից, Ռուսաստանից, Չինաստանից, Լեհաստանից, Նորվեգիայից, Բրազիլիայից, Իրանից, Հնդկաստանից, Կանադայից և այլ երկրներից։

 

Յուրի Մովսիսյանի խոսքով, այսպիսի մեծ հետաքրքրության պատճառն այն է, որ Էմիլ Արթինը համարվում է 20-րդ դարի մաթեմատիկայի ոլորտի դասականներից մեկը, որի արդյունքներն այժմ ակտիվորեն կիրառվում են նաև համակարգչային գիտության մեջ: Նշենք, որ Էմիլ Արթինի գիտական ժառանգությանը նվիրված միջազգային խոշոր գիտաժողով ԵՊՀ-ում անցկացվում է առաջին անգամ:

 

ԵՊՀ հանրահաշվի և երկրաչափության ամբիոնի վարիչը, խոսելով գիտաժողովի կարևորության մասին, նշեց, որ գիտաժողովի նպատակներից մեկն այն է, որ աշխարհի տարբեր երկրներից ժամանող մասնագետներն ամփոփեն այն հիմնական ուղղությունները, որոնցով ժամանակին զբաղվել է Էմիլ Արթինը և ստացել հիմնարար արդյունքներ:

Գիտաժողովի ընթացքում գիտնականները հանդես են գալիս տարբեր զեկուցումներով:

 

Յ. Մովսիսյանի խոսքով, այս միջազգային գիտաժողովի կարևոր նպատակներից է նաև նպաստել Հայաստանում բարենպաստ մթնոլորտի ստեղծմանը մաթեմատիկայի և կիրառական մաթեմատիկայի զարգացման համար:

 

Արիզոնայի պետական համալսարանի պրոֆեսոր Վիկտոր Փամբուկչյանի խոսքով, այս գիտաժողովը կարևոր է, քանի որ տարբեր երկրների պրոֆեսորներն իրենց զեկուցումները ներկայացնում են նոր մեթոդաբանությամբ և նոր մոտեցումներով, որոնք էլ հայ ուսանողներին և գիտնականներին հնարավորություն են տալիս ծանոթանալու արտերկիր պրոֆեսորների փորձին:

 

Վ. Փամբուկչյանը նշեց, որ գիտաժողովը կարող է շահագրգռել հայ երիտասարդ մասնագետներին զբաղվել մաթեմատիկական գիտություններով:

 

Նադեժդա Տեր-Աբրահամյան