Օրացույց

Հեղինակի որոնում

Ա | Բ | Գ | Դ | Ե | Զ | Է | Ը | Թ | Ժ | Ի | Լ | Խ | Ծ | Կ | Հ | Ձ | Ղ | Ճ | Մ | Յ | Ն | Շ | Ո | Չ | Պ | Ջ | Ռ | Ս | Վ | Տ | Ր | Ց | ՈՒ | Փ | Ք | Օ | Ֆ

Նորություններ

Երևանում այսօր մեկնարկել է սպիտակ թզուկ պարունակող սեղմ կրկնակի աստղերին (Compact White Dwarf Binaries) նվիրված միջազգային գիտական համաժողովը, որը կազմակերպել է Մեքսիկայի ազգային համալսարանի պրոֆեսոր Գագիկ Թովմասյանը։ Նշենք, որ համաժողովն անցկացվում է Երևանի պետական համալսարանի ֆիզիկայի ֆակուլտետի աջակցությամբ։



ԵՊՀ-ում անցկացվող միջոցառմանը ներկա էին ԵՊՀ բնական և ճշգրիտ մասնագիտությունների գծով պրոռեկտոր Ռաֆայել Բարխուդարյանը, «Զարգացած մոլորակային համակարգեր սպիտակ թզուկ աստղերի շուրջ» խորագրով համաժողովի մասնակիցներ, ներկայացուցիչներ ԵՊՀ տարբեր ֆակուլտետների պրոֆեսորադասախոսական կազմից, ուսանողներ, ինչպես նաև Շիրակացու ճեմարանի սաներ։

Միջոցառման սկզբում ողջույնի խոսքով հանդես եկավ Վիեննայի համալսարանի դասախոս, «Զարգացած մոլորակային համակարգեր սպիտակ թզուկ աստղերի շուրջ» խորագրով համաժողովի մասնակից Վալերի Ղամբարյանը, որը ներկայացրեց բանախոսին և ասաց, որ վերջինս այս գիտաժողովի շրջանակում համաձայնել է հանրամատչելի ելույթ ունենալ նաև ԵՊՀ-ում։



Մինչ զեկուցմանն անցնելն աստղաֆիզիկոս Բորիս Գանսիկեն ողջունեց ներկաներին և շնորհակալություն հայտնեց ընձեռված հնարավորության համար։

Նա պատմեց սպիտակ թզուկների կարևորության մասին և ասաց, որ դրանք ուսումնասիրելու համար օգտագործում է գերժամանակակից տեխնոլոգիաներ:



Նշենք, որ պրոֆեսորի հետազոտություններն անցկացվում են «DESI», «WEAVE» և «SDSS-V» համագործակցության արդյունքում, որը հետագայում ընդլայնվելու է «Gaia»-ի կողմից չափված 100.000-ավոր սպիտակ թզուկների հետագա սպեկտրոսկոպիայով՝ վերլուծելով մեր պատկերացումներն արևային հարևանության ներկայիս և անցյալի աստղային ու մոլորակային բնակչության մասին։



Զեկուցման վերջում պրոֆեսորը պատասխանեց ներկաների հարցերին և տեղեկացրեց, որ գիտաժողովը տևելու է մեկ շաբաթ։

Մարինա Առաքելյան

 

 

Տեղեկացնենք, որ վերոնշյալ մրցանակն անվանակոչվել է աշխարհի խոշորագույն գիտական ընկերության՝ «ASM»-ի նախկին նախագահ, ականավոր պրոֆեսոր Մոզելիո Շեխտերի պատվին և տրվում է այն գիտնականներին, որոնք զարգացող երկրներում ցուցաբերել են օրինակելի առաջնորդություն և նվիրվածություն, նպաստել են մանրէաբանության՝ որպես մասնագիտության, մանրէաբանական գիտության, կրթության և տեխնոլոգիաների առաջընթացին:

 

Այս առթիվ ysu.am-ը զրուցել է Արմեն Թռչունյանի հետ: Վերջինս հայտնեց մրցանակին արժանանալու մասին անակնկալ իմանալու,  տպավորությունների և հետագա անելիքների մասին:

 

«Անսպասելի և ուրախալի լուր էր, միաժամանակ՝ պատվաբեր և պարտավորեցնող, քանի որ խոսքը վերաբերում է աշխարհում մանրէաբանության զարգացմանը»,- նշեց  ամբիոնի վարիչը:

 

Վերջինիս տեղեկացմամբ, մրցանակի համար իրեն ներկայացրել էին ամերիկացի մանրէաբան մասնագետները. «Որոշումը կայացվել է բազմաթիվ կարծիքների արտահայտման և քննարկումների արդյունքում: Իհարկե, ինձ տեղեկացրել են միայն վերջնական արդյունքի մասին»:

 

Արմեն Թռչունյանը նշեց, որ անցյալ տարի այս մրցանակը շնորհվել է  Նեպալից մի մանրէաբան- համաճարակաբան պրոֆեսորի: 

 

Տեղեկացնենք, որ մրցանակն Արմեն Թռչունյանին կհանձնեն 2020 թվականի հունիսին Չիկագոյում:

 

«Մանրէաբանությունն այսօր ամենազարգացող ուղղություններից մեկն է, որը բժշկագիտության և կենսատեխնոլոգիաների համար ունի ինչպես հիմնարար, այնպես էլ կիրառական բնույթ»,- ասաց Ա. Թռչունյանը:

 

Պրոֆեսորն իր գրանցած հաջողությունները պայմանավորում է մի քանի հանգամանքով. «Ինձ օգնում է իմ խառնվածքին բնորոշ գիծը՝ անընդհատ որոնումների մեջ լինելը: Ես փնտրում եմ այնպիսի հարցեր, որոնց լուծումներն ունեն միջազգային նշանակություն»:

 

Վերջինս գիտության մեջ հաջողություններ գրանցելը պայմանավորում է ինչպես միջազգային մակարդակով զեկուցումներ և դասախոսություններ կարդալով, այնպես էլ գիտության և կրթության ուղղությունները զուգորդելով: 

 

«Չկա լավ դասախոս առանց հաջող գիտության, և չկա հաջող գիտնական առանց լավ դասախոսության,- պնդեց պրոֆեսորը և հավելեց,- ես պատասխանատվությամբ եմ վերաբերում իմ կարդացած դասախոսություններին: Իմ բազմավաստակ փորձն ինձ ցույց է տվել, որ կայացած են այն դասախոսությունները, որոնք խնդրահարույց են և ունենում են ուսանողների ակտիվ մասնակցություն»:

 

Օրեր անց Ա. Թռչունյանը մեկնելու է Հունաստան՝ եվրոպական դպրոցում երիտասարդ դասախոսների համար դասախոսությամբ հանդես գալու. «Իմ դասախոսությունն ունկնդրող մասնագետները, որոնք աշխարհի տարբեր երկրներից են, մասնակցել են մրցույթի: Ես կարծում եմ, որ դա մեծ փորձ է լինելու իմ հետագա գործունեության համար»:


Պատրաստեց Անգին Խաչատրյանը

 

Սեպտեմբերի 12-15-ը տեղի ունեցող «Հայոց պետականության անցյալը, ներկան ու ապագան» խորագրով միջազգային երիտասարդական 4-րդ գիտաժողովի նպատակն է քննարկել հայոց պետականության հետ կապված արդիական հիմնախնդիրներ, խթանել ասպիրանտների ու երիտասարդ գիտնականների գիտական գործունեությունը, նպաստել նրանց մասնագիտական զարգացմանը, ինչպես նաև Արցախը դարձնել գիտական հիմնախնդիրների քննարկման տարածաշրջանային և միջազգային կենտրոն:

 

Գիտաժողովին մասնակցում են Հայաստանի, Արցախի և օտարերկրյա բուհերի ու գիտահետազոտական կենտրոնների ասպիրանտներ, հայցորդներ, երիտասարդ գիտնականներ ու մասնագետներ:

 

Մեզ հետ զրույցում «Արցախի երիտասարդ գիտնականների և մասնագետների միավորում» (ԱԵԳՄՄ) հասարակական կազմակերպության նախագահ Ավետիք Հարությունյանն ասաց, որ այս տարվա գիտաժողովին մասնակցության հայտ է ներկայացրել աշխարհի 8 երկրի ավելի քան 120 մասնակից (Գերմանիա, Ֆրանսիա, Լեհաստան, Ռուսաստան, Ուկրաինա, Հարավային Օսեթիա, Հայաստան և Արցախ). «Գիտաժողովին մասնակցում են այնպիսի անվանի գիտնականներ, որոնց զեկուցումները լսելն արդեն մեծ պատիվ ու հաջողություն է»:

 

Գիտաժողովի ընթացքում քննարկվում են պետականության ամրապնդման տեսական և գործնական հիմնահարցերը, Հայաստան-Արցախ-Սփյուռք փոխհարաբերությունները և համահայկական հիմնախնդիրները, Հայաստանի ու Արցախի Հանրապետությունների սոցիալ-տնտեսական զարգացման արդի մարտահրավերները, Արցախի Հանրապետության ինքնորոշման, կազմավորման և միջազգային ճանաչման հիմնահարցերը, Ղարաբաղյան հակամարտության ծագումն ու կարգավորման գործընթացը, Հայոց ցեղասպանության ճանաչումը և Թուրքիայի իրավական պատասխանատվությունը, հետխորհրդային տարածաշրջանի ճանաչված ու չճանաչված երկրների հասարակական-քաղաքական զարգացումներն ու հիմնախնդիրները, սահմանադրականության հաստատման հիմնախնդիրները ճանաչված և չճանաչված պետություններում, ինչպես նաև հայ մեծերի ժառանգության մերօրյա ընկալումն ու իմաստավորումը:

 

Ավետիք Հարությունյանը փաստեց, որ գիտաժողովի լավագույն աշխատանքները  տպագրվելու են ՀՀ ԲՈԿ-ի կողմից ընդունելի  հանդեսների ցանկում ընդգրկված «Գիտական Արցախ» պարբերականում:

 

Քնար Միսակյան

ԵՊՀ եվրոպական լեզուների և հաղորդակցության ֆակուլտետի ու Անգլերենի ուսումնասիրության հայկական ասոցիացիայի համագործակցությամբ կազմակերպված գիտաժողովի նպատակը լեզվի, մշակույթի և փոխհարաբերության տարբեր խնդիրների քննություն է՝ գիտական ուսումնասիրությունների արդի միջգիտակարգային հարացույցի համատեքստում:

 

Վերոնշյալ գիտաժողովին ներկա էին ԵՊՀ հումանիտար և հասարակագիտական մասնագիտությունների գծով պրոռեկտոր Էլինա Ասրիյանը, գիտական քարտուղար Լևոն Հովսեփյանը, Եվրոպական լեզուների և հաղորդակցության ֆակուլտետի դեկան Գևորգ Բարսեղյանը, Անգլիական բանասիրության ամբիոնի վարիչ Սեդա Գասպարյանը, ամբիոնի  դասախոսներ, Աստվածաբանության ֆակուլտետի դեկան Տեր  Անուշավան եպիսկոպոս Ժամկոչյանը, Ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետի դեկան Նաղաշ Մարտիրոսյանը, Հայ բանասիրության ֆակուլտետի ընդհանուր լեզվաբանության ամբիոնի վարիչ Վարդան Պետրոսյանը, օտարերկրյա հյուրեր և դասախոսներ:



Ներկաներին ողջունեց և բացման խոսքով հանդես եկավ Անգլիական բանասիրության ամբիոնի վարիչ Սեդա Գասպարյանը. «Շնորհակալություն, որ ներկա եք գիտաժողովին, որը նվիրված է ԵՊՀ հիմնադրման 100-ամյակին, և  ձեր մասնակցությամբ նպաստելու եք մեր երկրում ու այլուր եվրոպական լեզուների ուսումնասիրության դասավանդմանը և զարգացմանը»:

 

Ս. Գասպարյանի դիտարկմամբ,  այս գիտաժողովը ևս մեկ փորձ է համախմբելու Հայաստանի գիտակրթական ոլորտի մասնագետներին, նրանց համար ստեղծելու մասնագիտական զրույցների ու քննարկումների, մտքերի և փորձերի փոխանակման բարենպաստ մթնոլորտ, խթանելու միջազգային կապերի ընդլայնումը և սահմանելու մասնագիտական առավել բարձր չափանիշներ: « Գիտաժողովը բավականին հագեցած ու խոստումնալից է ոչ միայն  100-ից ավելի մասնակիցներով և օտար երկրից ժամանած հյուրերով, այլև ծրագրում տեղ գտած գիտական ուղղությունների ու մոտեցումների բազմազանությամբ, որտեղ գերակայողը միջգիտակարգայնությունն է»,- նշեց ամբիոնի վարիչը:



Վերջինս տեղեկացրեց, որ գիտական այս նստաշրջանի առաջնակարգությունների շարքում տեղ են գտել նաև հայագիտական ուսումնասիրությունները:

 

«Այսօր հատկապես կարևորվում է օտար լեզուների և մասնավորապես անգլերենի իմացության դերն ազգապահպան ու ազգանպաստ խնդիրների լուսաբանման հարցում, և պատահական չէ, որ Եվրոպական լեզուների և հաղորդակցության ֆակուլտետը, Հակահայկական քարոզչական դիսկուրսի հետազոտությունների լաբորատորիան, գիտակրթական գործունեություն ծավալող «Անգլերենի ուսումնասիրության հայկական ասոցիացիա» միջազգային կազմակերպությունը ձեռնամուխ են եղել գիտաժողովներում և համապատասխան պարբերականների էջերում ներկայացնելու արդիական հնչեղություն ունեցող հայագիտական տարբեր քննական արծարծումներ»,- ամփոփեց խոսքը տիկին Գասպարյանը:

 

ԵՊՀ ռեկտոր Գեղամ Գևորգյանի անունից ներկաներին ողջունեց և արդյունավետ աշխատանք մաղթեց պրոռեկտոր Էլինա Ասրիյանը:

 

Վերջինս կարևորեց «Լեզու, մշակույթ և հաղորդակցություն» խորագրով միջազգային գիտաժողովում ընդգրկված թեմաների արդիականությունը. «Հաղորդակցությունը մեր կյանքի անբաժան մասն է, այն ֆենոմենն է, որը կենսաբանական անհատին սոցիալիզացիայի ընթացքում դարձնում է անձ: Հաղորդակցությունը մի անձին կարող է դարձնել արդյունավետ, մյուսին՝ պակաս արդյունավետ, որն իր հերթին ազդում է անհատի վերբալ վարկանիշի ձևավորման վրա: Ես բոլորիս մաղթում եմ արդյունավետ հաղորդակցում, որը կնպաստի նոր գիտելիքի բացահայտմանը, ինչպես նաև միջազգային կապերի զարգացմանը»:




 

Էլինա Ասրիյանը հայտնեց նաև, որ ԵՊՀ գիտական խորհրդի 2019 թվականի սեպտեմբերի 9-ի նիստի որոշմամբ, ԵՊՀ-ի և Լոմոնոսովի անվան Մոսկվայի պետական համալսարանի  միջև համագործակցության խթանման գործում ունեցած անգնահատելի վաստակի, ԵՊՀ անգլերենի բանասիրության ամբիոնում ունեցած հաջողությունների համար լեզվաբան, ՄՊՀ լեզվաբանության ֆակուլտետի հիմնադիր, Լոմոնոսովի անվան ՄՊՀ օտար լեզուների և տարածաշրջանի մասին գիտության ֆակուլտետի պատվավոր նախագահ, պրոֆեսոր Սվետլանա Տեր-Մինասովային շնորհվել է ԵՊՀ-ի պատվավոր դոկտորի կոչում:

 

Գիտաժողովի մասնակիցներին ողջունեց նաև Աստվածաբանության ֆակուլտետի դեկան Տեր  Անուշավան եպիսկոպոս Ժամկոչյանը:


 

Նա նշեց, որ հազարամյակների ընթացքում հայ ժողովրդի պահպանման և առաջընթացի գրավականները եղել են լեզուն և դրանից առաջացած արժեհամակարգը: «Արագ զարգացող աշխարհում ամեն օր երևան են գալիս հաղորդակցության նոր եղանակներ, որոնք ենթադրում են նոր ապրելաոճ: Վստահ եմ, որ այս գիտաժողովի աշխատանքային ընթացքը  կարևոր առիթ է մատնանշելու և կիրառելու հաղորդակցության նոր եղանակներ»,- ընդգծեց դեկանը:

 

 Գիտաժողովի կարևորության և հետագա անելիքների մասին խոսեց նաև Եվրոպական լեզուների և հաղորդակցության ֆակուլտետի դեկան Գևորգ Բարսեղյանը:

 

Վերջինս գիտաժողովի յուրօրինակությունը պայմանավորեց նրանով, որ այն անցկացվում է արդեն անվանափոխված ֆակուլտետում:

 

 «Լեզուն կենդանի օրգանիզմ է, որն անընդհատ բարեփոխումների և կատարելագործման գործընթացների մեջ է: Այս գիտաժողովը հիանալի հարթակ է ապագա մասնագետների և մեր գործընկերների մասնագիտական կարողությունները զարգացնելու»,- նշեց Գ. Բարսեղյանը:

 

Մաղթելով գիտաժողովի մասնակիցներին արդյունավետ աշխատանք՝ դեկանը հույս հայտնեց, որ  օտարերկրյա հյուրերը հիանալի հիշողություններով և տպավորություններով կհեռանան Հայաստանից:

 

Գիտաժողովի առաջին օրը ելույթներով հանդես եկան Իտալիայի, Լիբանանի, Ռումինիայի, Ուկրաինայի, Մեծ Բրիտանիայի, Իրանի, Թուրքիայի, Կանադայի, Լեհաստանի նշանավոր գիտական կենտրոնների և համալսարանների դասախոսներ՝ ներկայացնելով «Լեզու և ճանաչողություն», «Լեզվի ոճական գործառություն», «Լեզվի ընդհանուր և համեմատական քննություն», «Գրականությունը ժամանակի և տարածության մեջ», «Հայագիտություն, պատմամշակութային անդրադարձ» խորագրերով զեկուցումներ:

 

Տեղեկացնենք, որ գիտաժողովի շրջանակում նախատեսվում են այցեր թանգարաններ, Մատենադարան, Սևան, Գառնի ու Գեղարդ:

 

Գիտաժողովի փակման արարողությունը տեղի կունենա սեպտեմբերի 15-ին:

 

 

 

 

 

Անգին Խաչատրյան

- Կնկարագրե՞ք Ձեր ընտանիքի կրոնական մթնոլորտը:

- Ես մեծացել եմ Նորվուդում (Norwood)՝ Մասաչուսեթսի նահանգում (Massachusetts): Ամեն կիրակի մենք գնում էինք Ուոթերթաունի (Watertown) Սուրբ Հակոբ հայկական առաքելական եկեղեցին, ուր մեքենայով հասնելը 50 րոպեի ճանապարհ էր: Իմ հայրը նվագում էր հայկական եկեղեցական երաժշտություն, ինչը նա և՛ սիրում էր, և՛ ատում:

 Ես վստահ եմ, որ հայրս ագնոստիկ էր, բայց նա շատ էր սիրում հայկական համայնքը, լեզուն, ուտելիքը և հատկապես երաժշտությունը:

Նա երգում էր երգչախմբում, մինչ ես կիրակնօրյա դպրոցում էի: Այնտեղ սովորում էի «Հայոց պատմություն» և «Կրոնի պատմություն»: Դասերը տևում էին երեք ժամ: Վերջին ժամին գնում էինք հայկական եկեղեցի և մասնակցում պատարագին: Իմ հայերենի իմացությունն այն ժամանակ, մեղմ ասած, սարսափելի էր, իսկ հիմա պարզապես գոյություն չունի: Այսինքն՝ ես երբեք էլ պատարագի բովանդակությունը չեմ հասկացել, թեև այնտեղ կար նաև անգլերեն հատված, որի ընթացքում քահանան  քարոզ էր կարդում սոցիալական և բարոյական որոշ հարցերի մասին: Ես մեծամասամբ դրանք չէի լսում: Բացի այս ամենից՝ մեր ընտանիքում կրոնի դերը շատ մեծ չի եղել:

-«Սթենֆորդի  փիլիսոփայությունը՝ կրթական համատեքստում»  հանրագիտարանը քննադատական մտածողությունը սահմանում է որպես կիրառական ծրագիր, որն օգնում է հասնել կրթական նպատակին: Ո՞րն է քննադատական մտածողության Ձեր սահմանումն ու խնդիրների լուծման բանաձևը:

-Ես կիրառում եմ Ամերիկյան փիլիսոփայական ասոցիացիայի 1990 թ. սահմանումը, որը համարվում է չափանիշային: Այն հետևյալն է՝ իդեալական քննադատական մտածողը նա է, ով հետաքրքրասեր է, լավ տեղեկացված, վստահում է պատճառաբանված, լայնախոհ է, ճկուն, արդարամիտ է իր գնահատականների մեջ, ազնիվ՝ իր անձնական նախապաշարմունքներում, խելամիտ է անձնական դատողություններում, պատրաստ է վերանայելու իր հայացքները, հարցերը սահմանում է հստակ, կարգապահ է բարդ հարցերի լուծման մեջ, ջանք չի խնայում արժեքավոր տեղեկատվություն ձեռք բերելու համար, չափորոշիչների ընտրությունը պատճառաբանված է կատարում, կենտրոնացած է հետազոտությունների վրա, հետևողական է, որ  արդյունքները  նույնքան ճշգրիտ լինեն, որքան ինքը՝ խնդրի առարկան և հարցման թույլտվության հանգամանքները:

Եթե ուզում ես դառնալ քննադատական մտածողության տեր անձնավորություն, կարիք չկա հեծանիվ հորինելու: Պետք է առաջնորդվել հենց այս սահմանմամբ: Օրվա վերջում գտիր այն հատուկ բաները, որ դու լավ ես արել, և այն եղանակները, որոնցով կարող ես բարեփոխել: Հաջորդ օրն արձանագրիր թերությունները և շարունակիր հաջողությունները: Գործողությունը կրկնել ամեն օր:

- Ինչպե՞ս ուսանողներին քննադատական մտածողություն սովորեցնել: Կպատմե՞ք Ձեր մեթոդների մասին:

-  Ուսանողներին քննադատական մտածողություն սովորեցնելու մի անսովոր մեթոդ ունեմ. ես ներկայացնում եմ խնդրի մասին մտածելու եղանակը և հրավիրում եմ ուսանողներին վիճարկելու սեփական համոզմունքները: Այդ մասին առավել մանրամասն գրել եմ իմ հոդվածում այստեղ և իմ ապագա գրքում՝ փորձելով սովորեցնել ուսանողներին, թե ինչպես քաղաքակիրթ շփվել սեփական կամ այլոց համոզմունքները ստուգելիս:

- Հավատու՞մ եք փիլիսոփայության մեջ օբյեկտիվ ճշմարտության գոյությանը:

- Այո՛: Գիտելիքի ձեռքբերման համեմատաբար լավ ու վատ ճանապարհներ կան: Երբ հասկանում ես, որ կան աշխարհի ճանաչման ավելի վատ տարբերակներ, նշանակում է, որ կան աշխարհի ճանաչման ավելի լավ տարբերակներ: Օրինակ՝ ենթադրենք՝ դու ուզում ես իմանալ, թե որ աստիճանում է թուղթն այրվում: Սա անելու ամենավատ տարբերակն այծին մեքենայի վրա զոհաբերելն է, ինչն էլ հաստատում է, որ կա խնդրի լուծման ավելի լավ տարբերակ: Սա այն ճշմարտությունն է, որը պետք է իմանալ գոնե այս մասնավոր խնդրի դեպքում:

Գիտությունն ամենալավ ճանապարհն է, որով կարելի է գիտելիք ձեռք բերել: Սակայն դա չի նշանակում, որ մենք միշտ ճիշտ պատասխաններն ենք ստանում, կամ նույնիսկ մեր լավագույն մտքերը սերունդների համար սխալմունք չեն լինելու, օրինակ՝ Ֆլոգիստոնի ուսմունքը (հեղ. այրելիության վարկածային սկիզբը՝ XVIII դ․, որը ենթադրում էր, որ այրման կամ շիկացման ժամանակ ֆլոգիստոնն անջատվում է նյութերից, ինչով և բացատրվում էր մետաղների կշռի աճը։ XVIII դ․ վերջին ֆլոգիստոնի մասին վարկածը հերքվեց Անտուան Լավոազիեի աշխատանքներով) կամ արյունաթողությունը՝ որպես բուժման մեթոդ:

Այսպիսով,  մեզ հասանելի են դառնում գործիքներ, որոնցով կարող ենք ավելի քիչ սխալվել:

Կարծում եմ, որ գոյություն ունեն նաև բարոյական ճշմարտություններ, և այդ բարոյական փաստերը ճանաչելի են դառնում՝ որոշակի պատճառներից ելնելով:

Փիլիսոփա Ռոլզ Ջոնն առաջարկում է մտավոր գիտափորձ բարոյական ճշմարտությունները զարգացնելու համար, ինչը շատ օգտակար միջոց է բարոյական հարցերի մասին մտածելու ժամանակ:

Սոկրատեսը նույնպես առաջարկում էր շատ արդյունավետ միջոց՝ զարգացնելով բարոյական եզրակացությունների պատճառաբանումը:

-Ինչու՞ է մարդը հավատում Աստծուն:  Ի՞նչն է ստիպում մարդուն իր կյանքն Աստծուն նվիրել:

-Մարդն Աստծուն հավատալու շատ պատճառներ ունի, դրանցից են՝ մշակույթը, ավանդույթը, հարմարավետությունը, վախը, համապատասխանությունը: Իմ առաջին գիրքը՝ «A Manual for Creating Atheists»-ը («Աթեիստների համար ստեղծված ձեռնարկ»), մանրամասնում է այդ պատճառները, և իմ առցանց «app»-ն օգնում է օգտատերերին կարգավորել հավատացյալների հետ զրույցները:

Ես, ճիշտն ասած, չհասկացա, թե ինչ նկատի ունեք՝ կյանքն Աստծուն նվիրել ասելով: Ենթադրենք՝ Դուք քրիստոնյա եք, միգուցե Ձեր հարցին պատասխանելու եղանակներից է  նույն հարցը կրոնական այլ հավատքի հետևորդներին տալը, օրինակ՝ ի՞նչն  է ստիպում մարդուն իրեն նվիրել Ալլահին, Շիվային կամ Զևսին:

-Օգնո՞ւմ է արդյոք հավատը հասարակությանը զարգանալ:

Եթե ոչ ոք ոչ մի բանի չհավատար, մենք բոլորս մահացած կլինեինք: Եթե ես չհավատայի, որ խմելու միջոցով վերջ կտամ ծարավին, չէի խմի: Այսպիսով,  հավատը կյանքում անփոխարինելի է:

 Հարցն այն է, թե արդյոք իմ՝ հավատի նկատմամբ տածած վստահությունն արդարացվա՞ծ է իմ ունեցած փաստերով, այս հարցին կարելի է պատասխանել միայն ազնիվ ինքնավերլուծության միջոցով:

- Ի՞նչ գիտեք Հայաստանի կրոնական պատմության մասին:

- Ոչ այնքան շատ, ինչքան պետք է իմանայի:

 

- Կա՞ ինչ-որ բան, որ կցանկանայիք ավելացնել:

- Այո՛: Հայրս դարձավ զինվորական և ստացավ ԱՄՆ բանակի կապիտանի կոչում: Նա աներևակայելիորեն երախտապարտ էր, քանի որ Միացյալ Նահանգներն օգնեց փրկվել Եղեռնից մազապուրծ հորս և մորս: Նա ուզում էր վերադարձնել այն պարտքը, որն այդպես էլ ամբողջապես վերադարձնել և լիովին մարել հնարավոր չէր:

Ինձ ցավ է պատճառում այդ մասին գրելը, բայց ես կարծում եմ, որ մեր երախտագիտության ու պարտքի զգացումը մենք մեծամասամբ կորցրել ենք: Ինքնազոհության արժեքն ու հայրենիքին ծառայելն արդեն անցյալի մնացորդներ են:

Երբ մենք կորցնում ենք այս առաքինությունները, կորցնում ենք հիմքային մի բան՝ հասարակության մեջ մեր դերն իմանալու մասին: Մենք կորցնում ենք այն գաղափարը, որ կարող ենք ավելի լավ մարդ, ավելի լավ քաղաքացի լինել:

Մենք մերժեցինք այն միտքը, որ կարող էինք ինչ-որ անսովոր բան ստեղծել տքնաջան աշխատանքով, արյամբ և լացով, և որ մենք կարող էինք կատարել «փայլուն քաղաք՝ բլրի վրա» ամերիկյան խոստումը:

Ահա թե ինչ էր հայտարարել նախագահ Ռեյգանը. «Իմ մտքում այն բարձր, հպարտ քաղաքն էր, որը կառուցված էր ժայռերի վրա և ավելի ուժեղ էր, քան օվկիանոսները, քան քամիները, այն Աստծո օրհնությունն ունեցող քաղաք էր, ամեն տեսակ մարդկանց հետ լեզու գտնող, ներդաշնակության և խաղաղության մեջ ապրող մեկը, որի ազատ նավահանգիստները խթանում են առևտուրն ու  ստեղծագործականությունը: Եվ եթե պետք է կառուցվեն քաղաքային պատեր, ապա այդ պատերն ունենալու են դռներ, և այդ դռները բաց են լինելու բոլոր նրանց համար, ովքեր ունեն այնտեղ հասնելու ամուր կամք և սիրտ»:

Որպես հայկական ծագմամբ ամերիկացի՝ ես մշտապես երախտապարտ կլինեմ, որ ԱՄՆ-ն իմ տատիկին ու պապիկին կացարան է տվել: Երբ ես փոքր տղա էի, ամեն անգամ՝ բժշկական գրասենյակ գնալիս, իմ հայրն ինձ բարձրացնում էր, և մենք հայկական անուններ էինք փնտրում ու անպայման գտնում էինք: Իմ հայրն այդ ժամանակ ասում էր. «Այս երկրում ինչքան քիչ հայեր կան, բայց տես՝ ինչքան մեծ ներդրում մենք ունենք: Դու պետք է հենց այդ մարդկանցից մեկը լինես: Ավելի շատ տուր, քան կարող ես վերցնել: Աշխատիր: Միշտ հիշիր, թե ով ես դու, որտեղից ես գալիս, և ինչ է տվել քեզ այս երկիրը»: Սրանք դասեր են, որոնք երբեք չեմ մոռանա և ես անչափ շնորհակալ եմ նրանց, ովքեր զոհաբերել են իրենց հանուն այն կյանքի, որ ես ունեմ հիմա:

 

Անի Պողոսյան