Օրացույց

Հեղինակի որոնում

Ա | Բ | Գ | Դ | Ե | Զ | Է | Ը | Թ | Ժ | Ի | Լ | Խ | Ծ | Կ | Հ | Ձ | Ղ | Ճ | Մ | Յ | Ն | Շ | Ո | Չ | Պ | Ջ | Ռ | Ս | Վ | Տ | Ր | Ց | ՈՒ | Փ | Ք | Օ | Ֆ

Նորություններ

Նշենք, որ գրքի խմբագրական կազմում ընդգրկված են մասնագետներ Նորվեգիայից, Չինաստանից, Ուզբեկստանից, Վրաստանից:

 

Հովիկ Փանոսյանը մեզ հետ զրույցում ասաց, որ վերջին տարիներին էքստրեմոֆիլ մանրէների նկատմամբ աճող հետաքրքրությունը պայմանավորված է նրանց գիտագործնական նշանակությամբ: «Տարբեր էկոհամակարգերից էքստրեմոֆիլ մանրէների ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև այդ մանրէների կիրառմամբ կենսաբանորեն ակտիվ նյութերի և ֆերմենտների ակտիվ արտադրիչների ստացման համար»,- հավելեց նա:

 

Ըստ Փանոսյանի՝ «Եվրասիական էկոհամակարգերի էքստրեմոֆիլներ, էկոլոգիան, բազմազանությունը և կիրառությունը» գրքի 2 գլուխները հեղինակել են ԵՊՀ դասախոսները և ասպիրանտները վրացի և նորվեգացի գործընկերների հետ համատեղ:

 

«Գրքի երկու գլուխներից առաջինում ներկայացված է Փոքր Կովկասի, մասնավորապես Հայաստանի, Վրաստանի և Արցախի երկրաջերմային աղբյուրների թերմոֆիլ մանրէների բազմազանությունը և դրանց կիրառական հեռանկարները:

Երկրորդ գլխում ամփոփված են վերերկրյա ջերմային աղբյուրներում թերմոֆիլ էնդոսպոր առաջացնող բակտերիաների տարածվածությունն ու  դրանց հիմքով կենսաբանական ակտիվ նյութերի, ֆերմենտների ստացման տեխնոլոգիաներին վերաբերող տեղեկատվությունը»,- ասաց նա:

 

Նրա խոսքով, այս գրքում արծարծվում են նաև Եվրասիական էկոհամակարգերի էքստրեմոֆիլ մանրէների մի շարք ասպեկտներին առնչվող խնդիրներ, ինչպես նաև տեղ են գտել էքստրեմոֆիլների գյուղատնտեսական և արտադրական կենսատեխնոլոգիաներում կիրառման հեռանկարներին վերաբերող գլուխներ:

 

ԵՊՀ դոցենտը Հովիկ Փանոսյանը նաև նշեց, որ գրքում զետեղվել են կենսաբանության բնագավառում միջազգային հեղինակություն ունեցող գիտնականների տասնամյակների ընթացքում հետազոտված և կուտակված փորձարարական ու տեսական աշխատանքները:

 

«Այդ աշխատանքներն օգտակար կլինեն մանրէների էկոլոգիայի բնագավառի գիտաշխատողների,  մանրէաբանություն և կենսատեխնոլոգիա մասնագիտություններով մասնագիտացող մագիստրանտների, ասպիրանտների և երիտասարդ հետազոտողների համար»,-հավելեց նա:

 

Նադեժդա Տեր-Աբրահամյան

 

 

 

«ysu.am»-ի այն հարցին, թե ինչո՞վ էր պայմանավորված թեմայի ընտրությունը, պարոն Հովհաննիսյանը պատասխանել է.«Լազարյանների արխիվը նոր տեսանկյունից ուսումնասիրելը շատ կարևոր է, քանի որ այդ արխիվը ուսումնասիրվել է միայն 60-70-ական թվականներին, այսինքն՝ 50 տարի առաջ, և բացի այդ՝ Լազարյաններն ուսումնասիրված են հիմնակնում երկու տեսանկյունից՝ Լազարյան ճեմարանի պատմություն և Լազարյանների հասարականական-քաղաքական գործունեություն: Ես, քանի որ համատեղության կարգով աշխատում եմ նաև Մատենադարանում, մեկ անգամ, անձնական հետաքրքրությունից ելնելով, բացեցի արխիվի «Լազարյան» թղթապանակները ու այնտեղ եղած մեկ գործից պատրաստեցի երկու հոդված:
Հոդվածներից առաջինը, որն արդեն տպագրվել է, վերաբերում է Լազարյան ճեմարանի ընդունելության կարգին, թե ինչպես անցկացնել ընդունելության քննությունները, սոցիալական որ խմբի ուսանողներին պետք է արտոնություններ տալ և այլն: Մյուս հոդվածի, որը շուտով կտպագրվի, հիմքումընկած է արխիվում եղած տեղեկությունը հայերի թվի, նրանց բնութագրի մասին: Պատկերացրեք, եթե ընդամենը մեկ թղթապանակ հպանցիկ նայելուց ես երկու հոդված պատրաստեցի, ապա քանի հետաքրքիր նյութեր կարելի է գտնել Լազարյանների արխիվում եղած 6 հատորներից»:

Թեմայի արդիականության մասին խոսելիս՝ պրոֆեսորն ասաց, որ արխիվում տնտեսական բնույթի շատ փաստաթղթեր կային, և ելնելով երկրի ներկայիս իրավիճակից՝ նրան շատ հետաքրքիր է, թե որն էր Լազարյանների հաջողակ գործունեության գաղտնիքը, չէ որ Լազարյանները մեծահարուստներ էին, տնտեսական լայն գործունեություն էին ծավալում Ռուսաստանում, տեղի ամենահայտնի, նույնիսկ առաջնակարգ տոհմն էին: «Հիմա մեզ հետաքրքիր է՝ կարելի է արդյոք տեղայնացնել նրանց վարած տնտեսական քաղաքականության մոդելը մեր երկրի համար»,- նշեց Հովհաննիսյան Հայկազը:

Պրոֆեսոր Հայկազ Հովհաննիսյանի թիմում են համալսարանի շրջանավարտ Հրանտ Օհանյանը, ով պատմագիտության թեկնածու և 18-19-րդ դարերի պատմության մասնագետ է, թարգմանչական և համակարգչային բնույթի աշխատանքներ կատարողներ ու, բնականաբար, Մատենադարանի աշխատակիցներ:

«Մենք ակնկալում ենք ամենաքիչը երեք-չորս հրապարակում կատարել: Եթե նյութերը շատ լինել, մենք նախատեսում ենք ստեղծել քրեստոմատիա՝ «Հայոց պատմության հարցեր, Լազարյանների արխիվ»: Մենք նաև կտպագրենք այդ արխիվը ինչպես որ այն կա, այսինքն՝ իր կուսական վիճակով»,- ասաց պարոն Հովհաննիսյանը:
Վերջում նա հավելեց, որ ի վերջո իրենց ուսումնասիրած արխիվը, դրանց արդյունքում ի հայտ եկած նյութերը, հրապարակումները, գուցե նաև քրեստոմատիան համալսարանի ուսանողների համար կծառայեն որպես աղբյուրագիտություն ոչ միայն Լազարյանների, այլև 18-19-րդ դարերի հայոց պատմության շատ հարցեր ուսումնասիրելու համար:

Մարինե Առաքելյան

- Ի՞նչ խնդիրներ ունի արդի հոգեբանությունը։

- Արդի հոգեբանության կարևորագույն խնդիրը հոգեբանության տեսական, մեթոդական պառակտվածությունն է։ Մենք ունենք «հոգեբանություններ» և չունենք հոգեբանություն։ Կա գեշտալտ հոգեբանություն, կոգնիտիվ հոգեբանություն, հուզական հոգեբանություն, հոգեվերլուծություն, բիհեյվորիզմ և այլն։ Բայց առանձին հոգեբանություն որպես այդպիսին չկա, ինչը բավականին դժվարացնում է հոգեբանություն հասկացության կիրառությունը, եթե մենք չգիտենք՝ ինչ ենք հասկանում հոգեբանություն ասելով։ Իմ կարծիքով՝ սա է կարևորագույն խնդիրը։ Մյուս խնդիրները կապված են հոգեբանության առարկաների՝ հոգու, հոգեկանի հետ։ Ժամանակակից աշխարհում, ինչպես նաև առօրյայում հետին պլան են մղվում հոգին, հոգեկանը, որը բարդացնում է հոգեբանի գործը, և վերջինս հրաժարվում է հոգուց և այլ բան ուսումնասիրում։ Արդյունքում հոգեբանությունը դադարում է հոգեբանություն լինել։

- Հոգեբանության դասավանդումն ի՞նչ խոչընդոտներ ունի։

- Հոգեբանությունը` որպես գիտություն, խնդիր ունի հրապարակայնության առումով։ Մենք չենք կարողանում ցույց տալ ուսանողին, թե ինչի մասին ենք խոսում, որովհետև մենք զգում ենք ինչ-որ բան և դրա հիման վրա կարող ենք տեսություն կառուցել, բայց դա կլինի անձնական տեսություն, քանի որ դիմացինը պետք է գոնե զգացած լինի այն, ինչի մասին խոսում ենք։ Ես չեմ կարողանում գտնել արտահայտման այնպիսի ձև, որ դիմացինն ունենա այնպիսի զգացողություն, ինչպիսին իմ արտահայտած միտքն է: Հոգեկանն անորսալի է, հեշտ ըմբռնելի չէ։ Այս ամենն առաջացնում է դասավանդման խնդիրներ։ Մենք վերցնում ենք տարբեր մեթոդներ, որոնցով կկարողանանք ինչ-որ բան ցույց տալ, սակայն այդ ընթացքում հնարավոր է, որ այն, ինչն ուզում ենք ասել ուղղակի մոռանում ենք։ Փորձում ենք գտնել միջին մակարդակ, որը կբավարարի բոլորի պահանջները։ Սակայն առայժմ այդ մեթոդը գտնված չէ։

- Արտասահմանյան փորձը գտե՞լ է դասավանդման այդ մեթոդը։

- Մեր երկրում հոգեբանության դասավանդման, կրթության կազմակերպման մակարդակն այդքան էլ ցուցանիշ չունի։ Բայց սա միայն մեր երկրի խնդիրը չէ։ Եթե մի շարք երկրներում դասավանդման մակարդակն այլ է, դա դեռ չի նշանակում, որ նրանք գտել են այս հարցերի պատասխանը։ Ուղղակի նրանք հոգեբանության դասավանդման ավելի երկար փորձ ունեն։ Դրանով է պայմանավորված նաև առկա հարուստ գրականությունը։

Իմ չբարձրաձայնած խնդիրները պայմանավորված չեն այս կամ այն պետությամբ, դրանք ընդհանուր գիտական, կրթական խնդիրներ են։ Ես ունեմ իմ մոտեցումն այս հարցին, ցավոք, հենց մոտեցում, քանի որ մոտենում եմ, դեռ չեմ գտել այս հարցի լուծումը։ Իմ գիտական գործունեությունն ուղղված է այդ հարցի օպտիմալ լուծմանը։ Հոգեբանությունը շատ յուրահատուկ գիտություն է, այն չպետք է տարրալուծվի այլ գիտությունների մեջ։

- Հայաստանում տեղի ունեցած իրադարձություններն ի՞նչ ազդեցություն կթողնի հասարակության և մարդկանց հոգեկանի վրա։

- Ես չեմ կարող կանխատեսել, քանի որ ամեն ինչ հնարավոր է՝ էյֆորիայից մինչև հիասթափություն։ Հոգեկան ճոճանակը միշտ գործում է, մենք պետք է պատրաստ լինենք դրան, ընդունենք որպես օրինաչափություն։ Սպասումները երբեք ամբողջովին չեն արդարացվում: Առհասարակ չենք կարող կանխատեսել, թե ինչ կլինի, եթե ուղղակի սպասենք: Դա պասիվ դիրքորոշում է: Կանխատեսել հնարավոր է, եթե ինչ-որ նպատակաուղղված գործունեություն ենք իրականացնում:


Մարի Ռաֆյան



Կենտրոնի տնօրեն Արուսյակ Ներսեսյանը ողջունեց նորեկներին, խոսեց Մայր բուհի պատմության մասին, նրանց ծանոթացրեց Ռուսական կենտրոնի գործունեությանը:



Երևանի պետական համալսարանի ռուսական կենտրոնը բացվել է 2008 թվականի փետրվարի 7-ին: Մինչ օրս այս կենտրոնի դռները բաց են բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են ռուսերենով, ռուսական մշակույթով ու պատմությամբ: Կենտրոնն ունի մեծ գրադարան, կինոդարան և համակարգչային սրահ, որոնցից կարող են օգտվել ոչ միայն ԵՊՀ ուսանողներ, այլև տարբեր բուհերի ուսանողներ ու դպրոցականներ:

Մարինե Առաքելյան


Գիտական ծրագրի ղեկավար, ԵՊՀ փիլիսոփայության և հոգեբանության ֆակուլտետի ընդհանուր հոգեբանության ամբիոնի դոցենտ, հոգեբանական գիտությունների թեկնածու Վարդուհի Պապոյանը, խոսելով իրենց գիտական խմբի ուշադրության կենտրոնում գտնվող հիմնախնդրի մասին, նշեց, որ դրանով զբաղվում են դեռևս 2007 թվականից։ Ըստ նրա՝ անձի մասնագիտական կողմնորոշումը կարևոր տեղ է զբաղեցնում հոգեբանության մեջ։

«Ուսումնասիրությունը սկսեցինք մագիստրոսների շրջանում, քանի որ համակարգը ճկուն է, և մարդիկ հեշտությամբ փոխում են իրենց մասնագիտությունը։ Այս ամենն ավելի խորքային ուսումնասիրության առիթ դարձավ, և մենք սկսեցինք ուսումնասիրել ոչ միայն անձի կողմնորոշումը, այլև անձի ինքնորոշումը։ Մեզ հետաքրքրում է, թե արդյո՞ք անձն ինքնորոշված է մասնագիտական կողմնորոշման մեջ»,- նշեց Վարդուհի Պապոյանը։

Անդրադառնալով կրթական համակարգի հոսքային լինելուն՝ Վարդուհի Պապոյանն առանձնացրեց այն աշակերտներին, ովքեր ունեն ընդունակություններ և՛ հումանիտար ոլորտի առարկաներում, և՛ բնագիտական։

«Մենք կարևոր ենք համարում երեխայի ինքնորոշման խնդիրը, այդ է պատճառը, որ հիմնախնդիրը սկսեցինք ուսումնասիրել ավելի վաղ տարիքից։ Որպես կանոն՝ երեխան 5-6-րդ դասարանում ավելի ինքնորոշված է, թե ինչ է ուզում դառնալ, ինչ մասնագիտություն է ընտրելու ապագայում»,- ասաց նա։

Պապոյանը խոսեց նաև մասնագիտական ինքնորոշման խնդրի ուսումնասիրության ճանապարհի մասին. «Պետք է ընտրել երեխաների համար արդի մասնագիտությունները, ուսումնասիրել, թե որքանով են նրանց գիտելիքները համապատասխանում տվյալ մասնագիտությանը, արդյոք երեխան կողմնորոշված ապագա մասնագիտության հարցում և այլն»։



Նա նշեց, որ ուսումնասիրություններն անցկացվել են Վանաձորում և ԵՊՀ Իջևանի մասնաճյուղում, և շատ հետաքրքիր արդյունքներ են ստացվել։ Կարևորվել են սովորողի ինքնուրույնությունը, ինչպես նաև մասնագիտական ինքնորոշման հոգեբանական առանձնահատկությունները։

«Մենք հնարավորություն ունենք տարբեր մեթոդներով և թրեյնինգների միջոցով կողմնորոշել մարդկանց գտնել իրենց տեղն ընտրած մասնագիտության մեջ»,- պարզաբանեց Վարդուհի Պապոյանը։

Կարևոր է նշել, որ ուսումնասիրման ոլորտից դուրս չեն մնացել նաև սահմանափակ կարողություններ ունեցող երեխաները, և հաջողություններ կան նրանց կողմնորոշման հարցում օգնելու գործում։

«Ես-կոնցեպցիայի հիման վրա փորձում ենք հասկանալ, թե որքանով է անձը համապատասխան իր մասնագիտությանը։ Ի վերջո, մենք կունենանք այնպիսի մոդել, որի միջոցով անձն ինքն իրեն կճանաչի, կպատկերացնի լավ մասնագետի դերում»,- հավելեց նա։

Խոսելով աշխատության կիրառական նշանակության մասին՝ Վարդուհի Պապոյանը հայտնեց, որ վերապատրաստման միջոցով դպրոցի հոգեբանները, սոցաշխատողներն ու մանկավարժները հնարավորություն կունենան օգնել և ուղղորդել երեխաներին։


Մարի Ռաֆյան