Օրացույց

Հեղինակի որոնում

Ա | Բ | Գ | Դ | Ե | Զ | Է | Ը | Թ | Ժ | Ի | Լ | Խ | Ծ | Կ | Հ | Ձ | Ղ | Ճ | Մ | Յ | Ն | Շ | Ո | Չ | Պ | Ջ | Ռ | Ս | Վ | Տ | Ր | Ց | ՈՒ | Փ | Ք | Օ | Ֆ

Նորություններ

Մեզ հետ զրույցում վերոնշյալ գիտական ծրագրի ղեկավար, ԵՊՀ կենսաբանության ֆակուլտետի կենսաքիմիայի, մանրէաբանության և կենսատեխնոլոգիայի ամբիոնի վարիչ, ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ, դոկտոր, պրոֆեսոր Արմեն Թռչունյանը ներկայացրեց գիտական թեմայի նպատակը, կարևորությունը ու կիրառական նշանակությունը:  Սույն ծրագրի իրականացման համար գիտական խումբը կազմված է 5 անձից, որոնցից երկուսը երիտասարդ գիտնականներ են:

 

Արմեն Թռչունյանի խոսքով, վերջին տարիներին մեծ ուշադրության է արժանանում մանրէներում այլընտրանքային և վերականգնվող էներգիայի աղբյուրներից մոլեկուլային ջրածնի (H2) արտադրությունը. «Մոլեկուլային ջրածինն արդյունավետ և էկոլոգիապես մաքուր էներգակիր է, որն ունի կիրառման լայն հնարավորություններ: Հետազոտություններ են ծավալվում մոլեկուլային ջրածնի արտադրությունը զարգացնելու, նրա տեխնոլոգիան բարելավելու ու վառելիքի այս տեսակն ընդգրկելու տնտեսության այլ բնագավառներում՝ մասնավորապես օգտագործելով այն ջրածնային մարտկոցներում, փոխադրամիջոցների շարժիչներում, փոքր ծավալի շարժական գեներատորներում։  Անհրաժեշտ են հստակ լուծումներ մոլեկուլային ջրածնի արտադրության ելանյութերը կամ աղբյուրները պարզելու համար, տնտեսապես մատչելի և արդյունավետ տեխնոլոգիաների մշակման նպատակով»։

 

Մոլեկուլային ջրածին կարելի է ստանալ տարբեր եղանակներով. քիմիական` ածխաջրածիններից կամ ջրից՝ ենթարկելով այն էլեկտրոլիզի, կամ էապես տաքացնելով՝ ենթարկելով թերմոլիզի։ Քիմիական եղանակը բարդ է,  ոչ արդյունավետ և  տնտեսական տեսանկյունից շահավետ չէ։ Այդ իսկ պատճառով տարածում է ստանում մոլեկուլային ջրածնի ստացումը կենսաբանական ճանապարհով:

 

Արմեն Թռչունյանի խոսքով, մաքուր էներգակրի անհրաժեշտությունը և օրգանական թափոնների օգտագործմամբ կենսաջրածնի արտադրությունը հեռանկարային է:

 

Ծրագրի ղեկավարը նշեց, որ թափոնները դժվար են յուրացվում մանրէներում և չեն կարող ուղղակի կիրառվել՝ անհրաժեշտ  է թափոնների նախամշակում. «Այս նախագծում կատարվելու են ածխածնով հարուստ թափոնների ընտրություն և նախամշակման օպտիմալացում, մանրէներում կենսաջրածնի արտադրության խթանում:  Հետազոտվելու են տարածված, բայց չուսումնասիրված ածխաջրերի և օրգանական թթուների առանձին և դրանց խառնուրդների մանրէների կողմից յուրացումը, առաջարկվելու են կենսաջրածնի արտադրությունը խթանելու և տևողությունը երկարաձգելու նպաստավոր խառնուրդներ»։

 

Ա. Թռչունյանը ընդգծեց, որ այս ծրագրի արդյունքները նպաստելու են կենսաջրածնի արտադրության մեխանիզմների պարզաբանմանը և դրա արդյունավետության խթանման նոր ուղիների մշակմանը, ինչպես նաև ունենալու են ներդրում կենսաջրածնի արտադրության տեխնոլոգիայի բարելավման մեջ. «Ինչպես նաև կմշակվեն լաբորատոր նախատիպ, օրգանական թափոնների օգտագործման նոր մոտեցում և կտրվի թափոններից ձերբազատման բնապահպանական խնդրի լուծում»:

 

Նադեժդա Տեր-Աբրահամյան

Իրանական լեզվաբանության միջազգային գիտաժողովը (ICIL) միտված է լեզվաբաններին ու բանասերներին աշխարհի բոլոր ծայրերից համախմբել իրանագիտության շուրջ: Նախորդ տարիներին այն անցկացվել է Ռուսաստանում (2017) և Վրաստանում (2016): Այս տարի այն անց է կացվում Հայաստանում՝ Երևանի պետական համալսարանում:

Գիտաժողովին մասնակցում են բազմաթիվ գիտնականներ Իրանից, Գերմանիայից, Ֆրանսիայից, Ռուսաստանից, Կանադայից, ԱՄՆ-ից, Վրաստանից, Հվ. Կորեայից և մի շարք այլ երկրներից:




ԵՊՀ գիտական խորհրդի նիստերի դահլիճում այսօր տեղի ունեցավ իրանական լեզվաբանությանը նվիրված միջազգային գիտաժողովի բացման արարողությունը:

Գիտաժողովի մասնակիցներին ողջունեց և շնորհակալական խոսքով հանդես եկավ ԵՊՀ իրանագիտության ամբիոնի վարիչ Վարդան Ոսկանյանը, ով նշեց, որ մեծ պատիվ է հյուրընկալել մասնագետներին աշխարհի տարբեր երկրներից, և առանց «Գուրգեն Մելիքյան» հիմնադրամի աջակցության՝ գիտաժողովը հնարավոր չէր լինի կազմակերպել:



Ողջույնի խոսքով հանդես եկավ նաև Հայաստանի Հանրապետությունում Իրանի Իսլամական Հանրապետության դեսպանության մշակույթի խորհրդական Սեյյեդ Մոհամմադ Ռեզա Հեյդարին:

ԵՊՀ Արևելագիտության ֆակուլտետի դեկան Ռուբեն Մելքոնյանը նշեց, որ սիրով և ուրախությամբ է ողջունում «Իրանական լեզվաբանության 8-րդ միջազգային գիտաժողով»-ը, որը տեղի է ունենում Երևանի պետական համալսարանում:

«Այս գիտաժողովի անցկացումը ԵՊՀ-ում և հատկապես Իրանագիտության ամբիոնում վկայում է այն բանի մասին, որ այն համաշխարհային իրանագիտության կենտրոններից մեկն է, և տարիներ շարունակ իրականացված աշխատանքները համապատասխանում են միջազգային բոլոր չափանիշներին»,- ասաց պրոֆեսոր Ռուբեն Մելքոնյանը:

Նա նաև նշեց, որ Հայաստանում և հայ ժողովրդի մոտ իրանագիտության հանդեպ հետաքրքրությունն ունի դարերի պատմություն, ինչը հիմնված է ոչ միայն Իրանի հետ բարեկամական հարաբերությունների, այլ նաև գիտական լայն շրջանակի նկատմամբ հետաքրքրության վրա:



«Ես ուզում եմ արձանագրել, որ այսօր Հայաստանում տեղի է ունենում համաշխարհային կարևորության 2 միջոցառում՝ Ֆրանկոֆոնիայի գագաթնաժողովը և գիտական ասպարեզում դրան համարժեք այս գիտաժողովը»,- հավելեց Ռուբեն Մելքոնյանը:

Գիտաժողովին մաղթելով արդյունավետ աշխատանք և քննարկումներ՝ նա հույս հայտնեց, որ համաժողովը ևս մի կարևոր քայլ է լինելու՝ նպաստելու համաշխարհային իրանագիտության զարգացմանը:

Ըստ պրոֆեսոր Մելքոնյանի՝ Հայաստանն ունի իրանագիտական շատ յուրահատուկ դպրոց, որի թե՛ տաղանդավոր երիտասարդ կադրերը, թե՛ իրանագիտության ասպարեզում անվերապահ հեղինակություն վայելող Գուրգեն Մելիքյանը լուրջ քայլերով առաջ են տանում իրանագիտության հայկական դպրոցը:

Ողջույնի խոսքերից հետո տարբեր երկրներից մասնագետները ներկայացրին իրենց զեկույցները իրանական լեզվաբանության վերաբերյալ:

Հիշեցնենք, որ միջազգային գիտաժողովը շարունակվելու է հոկտեմբերի 12-ին և 13-ին՝ ժամը 09:00-ից, ԵՊՀ Արևելագիտության մասնաշենքի՝ համապատասխանաբար Երկանյանների և Ֆիրդուսիի անվան դահլիճներում:

 

Մարի Ռաֆյան

ԵՊՀ դասախոսը պատմեց, որ Կենդանաբանության ամբիոնը դեռևս 2013 թվականից համագործակցում է Բեռլինի պետական բնության թանգարանի կաթնասունների բաժնի վարիչ  Ֆրեդեր Մայերի և գերմանացի գիտաշխատող Քրիստիան Դիտցի հետ:

 

«Նրանց հետ համագործակցության արդյունքում Հայաստանում արդեն իսկ անցկացվել է համատեղ գիտարշավ, որի արդյունքում հրապարակվել է ծավալուն գիտական հոդված: Այդ համագործակցությունից հետո նրանք որոշեցին այս տարի կենսաբանների մեծ խմբով այցելել Հայաստան: Նրանց են միացել  Շվեյցարիայից Նիկոլաս Ֆասելը, Թուրքիայից Էմրահ Չորամանը,  Գերմանիայից Ռոբերտ Բրիկմանը, Ուրլիխ Ռուդոլֆը և Ֆրիդրիխ  Քրեշմարը»,- պատմեց ԵՊՀ լաբորանտը:

 

 

Ա. Ղազարյանը հայտնեց, որ այս տարի գիտարշավին մասնակցել են նաև ԵՊՀ կենսաբանության ֆակուլտետի ուսանողները:

 

Նրա խոսքով, գիտարշավի ընթացքում իրականացվել է ձեռնաթևավորների ուսումնասիրման աշխատանքներ Ծափաթաղ, Մադինա գյուղերի շրջակայքում, Գնդեվանքի, Նորավանքի, Որոտանի կիրճերում, «Սոսու պուրակ» արգելավայրում և «Արևիկ» ազգային պարկում: «Գիտարշավի ընթացքում բռնվել է 250 չղջիկ: Բոլոր բռնված կաթնասունները լուսանկարվել են, իրականացվել են ձևաբանական չափումներ, ինչպես նաև ԴՆԹ վերլուծության համար կատարվել է նմուշառում, որից հետո չղջիկները բաց են թողնվել իրենց բնակատեղեր»,- ասաց Ա. Ղազարյանը:

 

 

Նա հայտնեց, որ ստացված արդյունքները հրապարակվելու են գիտական հոդվածերի տեսքով, ներկայացվելու են միջազգային տարբեր գիտաժողովներում, ինչպես նաև տվյալների թարմացման համար տրվելու են Բնապահպանության նախարարություն:

Աստղիկ Ղազարյանը նշեց, որ գիտարշավի ընթացքում համատեղ իրականացված դաշտային աշխատանքների վերաբերյալ նկարահանվել է փոքր ֆիլմ, որը կներկայացվի հոկտեմբերի 25-27-ը Երևանում կայանալիք Արևելյան Եվրոպայի ձեռնաթևավոների մասին առաջին գիտաժողովի ժամանակ:

 

Նադեժդա Տեր-Աբրահամյան

 

- Ինչո՞ւ որոշվեց կազմել եզդիագիտության մասին ուսումնամեթոդական ձեռնարկ:

- Տարիներ շարունակ ԵՊՀ իրանագիտության ամբիոնում դասավանդվել է «Եզդիագիտություն» առարկան, բայց չկար մի ձեռնարկ, որը համապարփակ ձևով կներկայացներ առարկայի հիմնական սկզբունքները, արդիականությունը, դասավանդման մեթոդները և դրա համար կիրառվող հիմնական գրականությունը: Կարծում ենք՝ ձեռնարկը կարող է օգտակար լինել ոչ միայն այդ առարկայով հետաքրքրվող ուսանողների, այլև տարբեր կրոնների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների և մեր գործընկերների համար:

- Ո՞րն է «Եզդիագիտություն» առարկայի դասավանդման նպատակը:

- «Եզդիագիտություն» առարկայի դասավանդման հիմնական նպատակն է ուսանողներին գիտելիքներ տալ եզդիների կրոնի ծագման, զարգացման, դրա առանձնահատկությունների, ինչպես նաև եզդիական ինքնության վերաբերյալ: Դասընթացի շրջանակում ուշադրություն է դարձվում նաև Հայաստանում եզդիների ներկայության, նրանց անցած պատմական ճանապարհի, ինչպես նաև հայաստանաբնակ եզդիների մշակութային առանձնահատկություններին:

- Որո՞նք են եզդիների կրոնական աշխարհընկալման առանձնահատկությունները:

- Եզդիների կրոնը միաստվածային կրոն է, որում կարևոր դերակատարություն ունի տարբեր սրբերի, պահապան ոգիների և հրեշտակների պաշտամունքը: Ինչպես բոլոր կրոններում, եզդիների կրոնում նույնպես կարևորվում են բարու նկատմամբ հավատը, հավատարմությունը կրոնի և սովորույթների հանդեպ, ձգտումը դեպի խաղաղություն և կատարելություն:

- Ինչպիսի՞ փոփոխություններ է կրում եզդի կնոջ կերպարը:

- Վերջին մի քանի դարերի ընթացքում եզդի կնոջ կերպարը որոշակի փոփոխությունների է ենթարկվել: Պատմական աղբյուրներում և եզդիական բանահյուսության մեջ կարելի է հանդիպել եզդի կանանց տարբեր կերպարների՝ ավանդապաշտ կին, չխոսկան հարս, հոգատար մայր, կաղապարված մտածողության դեմ պայքարող ազատ կին, զենքը ձեռքին թշնամու դեմ կռվող կին և այլն: Այս առումով հետաքրքրական է ուսումնասիրել եզդի կնոջ կերպարի վերափոխումները, որոնց վրա հատկապես մեծ ազդեցություն են ունեցել կրթված լինելը և գիտության նկատմամբ ձգտում ունենալը:

Մարի Ռաֆյան

ԵՊՀ ֆիզիկայի ֆակուլտետի պինդ մարմնի ֆիզիկայի ամբիոնի դոցենտ Արամ Մանասելյանը մեզ հետ զրույցում նշեց, որ գիրքն ընթերցողին ծանոթացնում է քվանտային օղակների ֆիզիկայի հիմունքներին, ինչպես նաև այդ բնագավառում վերջին տարիների տեսական, փորձարարական և կիրառական բնույթի էական ձեռքբերումներին։

 

Գրքի խմբագիրն է Գերմանիայի Լայբնիցի ինստիտուտի պրոֆեսոր Վ․Մ․ Ֆոմինը։ Գիրքը բաղկացած է 18 գլուխներից, որոնց հեղինակները քվանտային օղակների ֆիզիկայի բնագավառում էական ձեռքբերումներ ունեցող գիտնականներ են։

 

Ինչպես արդեն նշեցինք, «Քվանտային օղակների ֆիզիկա» գրքի գլուխներից երկուսի հեղինակները ԵՊՀ աշխատակիցներ են. 11-րդ գլխի հեղինակներն են Ֆիզիկայի ֆակուլտետի պինդ մարմնի ֆիզիկայի ամբիոնի դոցենտ Արամ Մանասելյանը, ԵՊՀ ֆիզիկայի ֆակուլտետի ֆիզիկայի գիտահետազոտական ինստիտուտի պինդ մարմնի ֆիզիկայի գիտահետազոտական լաբորատորիայի գիտաշխատող Մանուկ Բարսեղյանը և Մանիտոբայի համալսարանի պրոֆեսոր Տապաշ Չակրաբորտին (Կանադա):

 

Արամ Մանասելյանը նշեց, որ գրքի 11-րդ գլուխը նվիրված է քվանտային օղակների նոր համակարգերում և կառուցվածքներում էլեկտրոնային, մագնիսական և օպտիկական բնութագրերի ուսումնասիրմանը։

 

Իսկ գրքի 14-րդ գլխի հեղինակներն են Պինդ մարմնի ֆիզիկայի ամբիոնի վարիչ, պրոֆեսոր Ալբերտ Կիրակոսյանը, Ֆիզիկայի ֆակուլտետի ֆիզիկայի գիտահետազոտական ինստիտուտի պինդ մարմնի ֆիզիկայի գիտահետազոտական լաբորատորիայի գիտաշխատող Մանուկ Բարսեղյանը, ինչպես նաև Տարապակայի համալսարանի (Չիլի) աշխատակիցներ Հենրիխ Բաղրամյանը և պրոֆեսոր Դավիդ Լարոզեն: Այն նվիրված է քվանտային օղակների էլեկտրոնային և օպտիկական բնութագրերի վրա տերահերցային ճառագայթման ազդեցության ուսումնասիրմանը։

 

Մեր զրուցակիցը հայտնեց, որ վերոնշյալ գլուխներում ներկայացված գիտահետազոտական աշխատանքների հիմնական մասը կատարվել է ԵՊՀ ֆիզիկայի ֆակուլտետի ֆիզիկայի գիտահետազոտական ինստիտուտի պինդ մարմնի ֆիզիկայի գիտահետազոտական լաբորատորիայում:

 

Ըստ Արամ Մանասելյանի՝ գիրքը կարող է օգտակար լինել Ֆիզիկայի ֆակուլտետների ուսանողների և ասպիրանտների, ինչպես նաև փորձարարական և տեսական նանոֆիզիկայի բնագավառում աշխատող գիտաշխատողների համար։

 

Նադեժդա Տեր-Աբրահամյան