Медицинская микология и прикладная ботаника

Բժշկական սնկաբանություն և կիրառական բուսաբանություն

Կրթական ծրագրի ուսուցման ձևը առկա է, ուսումնառության տևողությունը՝ 2 տարի, ուսման վարձի չափը՝ 550.000 ՀՀ դրամ, շնորհվող որակավորումը՝ կենսաբան։

Ընդունելության պահանջները

«Կենսաբանություն» կրթական ծրագրի վերջին երեք տարվա շրջանավարտները, որոնք ունեն 13-ից բարձր միջին որակական գնահատական (ՄՈԳ), հնարավորություն ունեն ընդունվելու առանց քննության, իսկ 13-ից ցածր ՄՈԳ ունեցող կամ կրթական այլ ծրագրերի շրջանավարտները պետք է հանձնեն բանավոր քննություն: 

Հարցաշարը՝ «Ընդունելություն» բաժնում։

Ծրագրի նպատակը 

Ծրագրի նպատակն է պատրաստել սնկաբանության և բուսաբանության ոլորտներում բարձրորակ, գիտության մեջ հիմնարար գիտելիքներ ունեցող մասնագետներ, որոնք կկարողանան վերլուծել և համակարգել տվյալ բնագավառներում կուտակված փորձը՝ կիրառելով ժամանակակից տեղեկատվական տեխնոլոգիաները, ձեռք բերել մասնագիտական և գործնական գիտելիքներ, ինչը կհամապատասխանի աշխատաշուկայի ժամանակակից պահանջներին, կիրառել սնկաբանության և բուսաբանության ժամանակակից մեթոդները, իրականացնել դպրոցներում և բարձրագույն մասնագիտական հաստատություններում շրջանավարտների պատշաճ մանկավարժական գործունեություն:

Առավելությունները

Կրթական ծրագրի ավարտին ուսանողն ունակ կլինի հասկանալու սնկերի և բույսերի կարգաբանության, ձևա­բա­նու­թյան, անատոմիայի առանձնահատկությունները, բազմացման մեխանիզմ­ները, աշխարհա­գրա­­կան տա­րած­վածու­թյանը և էկոլո­գիական հարմարվո­ղականությանը վերաբերող հարցերը, տարբերակելու ֆիտոպաթոգեն, օպորտունիստական սնկերը, դեղասնկերը, դեղաբույսերը և օգտակար բույսերը, ծանոթանալու դրանց ծագ­ման, կառուցվածքի, ինչպես նաև սնկերի և բույսերի տեր-մակաբույծ փոխհարա­բերու­թյուն­­­ներին վերաբերող հարցերին, ներկայացնելու Հայաստանի ֆլորայի և բուսականության, միկոբիոտայի, բուսական աշխարհի պատմական զարգացումը, ձևավոր­ումը, սնկերի, բույսերի և շրջակա մի­ջա­վայրի ժամանակակից փոխազդեցությունների մասին եղած պատկերացումները, բացահայտելու սնկերի և բույսերի տարբեր կար­գա­­բա­­նական և էկոլոգիական խմբերի կառուցվածքների հա­մե­մա­տական և զարգացման առանձնա­հատ­­կու­թյուն­ները՝ նշելով կենսաբազմազանության պահպանման գործում բույսերի և սնկերի կենսատեխնոլոգիայի նշանակությունը  և հեռանկարները։ 

Շրջանավարտներն ունակ կլինեն նաև կիրառելու բուսական և կենդանական ծագում ունեցող սննդամթերքների էկոլոգիական ռիսկերի գնահատման էքսպրես մեթոդները, նախագծելու և իրականացնելու սնկանման օրգանիզմների, սնկերի, բարձրակարգ բույսերի բազմազանությունը պահպանող միջոցառումների համալիր ծրագրեր, գնահատելու միկոբիոտայի և ֆլորայի վրա անթրոպոգեն ազդեցության հետևանքները, մշակելու ծրագրեր սնկերը և բույսերը կիրառելու բժշկության, դեղագործության և կանաչապատման բնագավառներում և կենսատեխնոլոգիական արդյունաբերության մեջ, վերլուծելու և համակարգելու սնկերի և բույսերի կարգաբանությունը, էկոլոգիական ուսումնասիրություններին առնչվող տվյալները, բազմազանության պահպանության և վերարտադրության հետ կապված առանձնահատ­կու­թյունները՝ օգտվելով տեղեկատվական տարատեսակ աղբյուրներից (էլեկտրոնային ռեսուրսներ, էլեկտրոնային գրադարաններ, գիտական հոդվածներ և հաշվետվություններ), մշակելու և իրականացնելու հետազոտական աշխատանքների ծրագրեր` բժշկական սնկաբանության և կիրառական բուսաբանության ոլորտներում իրականացնելու բազմազանության պահպանմանն ուղղված միջոցառումներ, ձևակերպելու և լուծելու գիտահետազոտական և գիտամանկավարժական գործունեության ընթացքում ծագած մասնագիտական խոր գիտելիքներ պահանջող հիմնախնդիրներ:

Ծրագրի ավարտին ուսանողը կկարողանա պատրաստել զեկուցումներ, գիտահետազոտական հրապարակումներ, ներկայացնել հետազոտությունների արդյունքները, վարել գիտական բանավեճեր, մշակել և իրականացնել հետազոտական ծրագրեր բուսաբանական, սնկաբանական և բնապահպանական ոլորտներում:

Կարիերայի հնարավորությունները

Կրթական ծրագրի շրջանավարտները կարող են աշխատանքի անցնել գիտահետազոտական ինստիտուտներում (գիտական անձնակազմի աշխատակից), ուսումնական հաստատություններում (դասախոս նախնական/արհեստագործական/միջին և բարձրագույն մասնագիտական ուսումնական հաստատություններում), ՀՀ չափագիտության ազգային ինստիտուտի ուսումնական կենտրոնում (բուսաբան-սնկաբան մասնագետ), բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում (լաբորանտ), բնապահպանական կազմակերպություններում՝ ազգային պարկերի, արգելոցների, բուսաբանական այգիների, բնության թանգարանների, ինչպես նաև էկոտուրիզմի, քաղաքների  և այլ  բնակավայրերի կանաչապատման բնագավառում (բուսաբան-սնկաբան մասնագետներ, էկոլոգիական ծառայությունների և կազմակերպությունների բուսաբան-սնկաբան մասնագետներ, մաքսային վերահսկման մարմիններում բուսաբան-սնկաբան մասնագետներ), «ՍՏԱՆԴԱՐՏ ԴԻԱԼՈԳ»-ում (բուսաբան-սնկաբան մասնագետներ), բժշկագիտական կազմակերպություններում՝ բջջաբանական, հյուսվածաբանական, կլինիկական լաբորատորիաներում, գենետիկական ախտորոշիչ կենտրոններում (մասնագետների օգնականներ), իսկ համապատասխան որակավորում անցնելուց հետո` բուժանձնակազմում, կարանտինային հսկողության ծառայություններում:

ԸՆԴՈՒՆԵԼՈՒԹՅԱՆ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ՀԱՐՑԱՇԱՐ

Բլոկային հարցեր

1. Ստորակարգ սնկերի առանձնահատկությունները և դրանց դասակարգման սկզբունքները
2. Սնկաբանության զարգացումը աշխարհում: Սնկերի արհեստական աճեցում
3. Բույսերի հիվանդությունների ախտանիշները
4. Սնկային վարակի տարածման պրոցեսը
5. Մշակովի բույսերի հիմնական սնկային հիվանդությունները
6. Բույսերի հիվանդությունների ախտորոշում
7. Օգտակար բույսերի դասակարգումն ըստ նշանակության
8. Դեղաբույսերի դասակարգումը և օգտագործումը
9. Ուտելի բույսերի դասակարգումը և օգտագործումը
10. Տեխնիկական բույսեր
11. Ֆիտոցենոզի կազմը
12. Ֆիտոցենոզի կառուցվածքը
13. Բուսական թագավորությունները (ըստ Թախտաջյանի), դրանց համառոտ բնութագիրը
14. ՀՀ բուսականության դասակարգումն ըստ գոտիների
15. ՀՀ ազոնալ բուսականությունը
16. Պաթոգեն սնկերը՝ որպես մարդու միկոզների հարուցիչներ
17. Միկոզներ՝ ասպերգիլյոզներ, կանդիդոզներ
18. Միկոտոքսիկոզներ
19. Բարձրակարգ սնկերի առանձնահատկությունները և դրանց դասակարգման սկզբունքները
20. ՀՀ Կարմիր գիրք: Բույսեր և սնկեր
21. Ջրիմուռների բաժինները (գորշ, դեղին, կարմիր, դիատոմային) և դրանց համառոտ բնութագիրը
22. Կապտականաչ ջրիմուռների բաժինը և դրա համառոտ բնութագիրը
23. Կանաչ ջրիմուռների բաժինը և դրա համառոտ բնութագիրը
24. Բարձրակարգ սպորավոր և սերմնավոր բույսերի համեմատական բնութագիրը
25. Սերունդների հաջորդականությունը բարձրակարգ սպորավոր և սերմնավոր բույսերի մոտ

Գրականության ցանկ

1. IUCN 3.1: Կարմիր գրքի դասակարգերի և չափորոշիչների օգտագործման ուղեցույց: Երևան, 2005:

2. Աբրահամյան Ջ.Հ., Նանագյուլյան Ս.Գ., Ամիրյան Ա.Ս., Ֆիտոպաթոլոգիա // Երևան, 2004, 58 էջ:

3. Ավագյան Գ.Վ., Ֆիտոպաթոլոգիա // Երևան, ՀՊԱՀ հրատարակչություն, 2007:

4. Բատիկյան Հ.Գ., Կարապետյան Ա.Ա., Աղաբաբյան Ա.Ա., Սննդարտադրող ձեռնարկություններում պատշաճ հիգիենայի պրակտիկայի (ՊՀՊ, GHP) պահանջների ներդրման և գնահատման մեթոդական ձեռնարկ, ՀՀ ԿԳՆ, ՀԱԱՀ–Եր.-2016 թ., 26 էջ:

5. Էլոյան Ի.Մ., Պողոսյան Ա.Վ., Հովհաննիսյան Ե.Խ., Ռոկարիումների ձևավորման հիմունքները:

6. Խանջյան Ն., Հայաստանի բնության հատուկ պահպանվող տարածքները, Երևան, 2004, 64 էջ:

7. Կենսաբազմազանության մասին կոնվենցիա: Հինգերորդ ազգային զեկույց: Երևան, 2014, 126 էջ:

8. ՀՀ բույսերի Կարմիր գիրք (բարձրակարգ բույսեր և սնկեր): 2-րդ հրատ. (Թամանյան Կ., Արևշատյան Ի., Գաբրիելյան Է. և ուրիշներ: Խմբ.՝ Թամանյան Կ. և ուրիշներ), Երևան, 2010, 592 էջ:

9. ՀՀ կենսաբազմազանության ռազմավարության և գործողությունների ծրագիր: Երևան, 1999:

10. Նանագյուլյան Ս.Գ., Մարգարյան Գ.Գ. Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության ժանգասնկերը, Ստեփանակերտ.-2015.- 138 էջ:

11. Гарибова Л.В., Лекомцева С.Н., Основы микологии. Морфология и систематика грибов и грибоподобных организмов. Москва, 2005.- 220 с.

12. Дьяков Ю.Т. (ред.). Ботаника: Курс альгологии и микологии. М. Изд-во МГУ. 2007. 557 c.

13. Попкова К.В. Общая фитопатология. - М.: Дрофа, 2005.- 445 с.

14. Тимонин А.К. Ботаника: в 4 т. - Москва: Академия. - (Высшее профессиональное образование). - 2007. - 352 с. 

15. Cooke B. M. The epidemiology of plant diseases 2nd ed. / B.M. Cooke, D. Gareth Jones, B. Kaye. Dordrecht: Springer, 2006. – 576с. 

16. Gots R. E., Layton N. J., Pirages S.W. Indoor health: Background levels of fungi // AIHA Journal. 2003. V.64. P.427-438. (цитата по Tovey, Green, 2005).

17. Hawksworth DL. Global species number of fungi: are tropical studies and molecular approaches contributing to a more robust estimate? Biodivers Conserv 2012; 21:2425-33.

18. Lee T., Grinshpun S. A., Martuzevicius D., Adhikari A., Crowford C. M., Reponen T. Culturability and concentracion of indoor and outdoor airborne fungi in six single-family homes // Atmospheric Environ. 2006. Vol. 40. P. 2902-2910.

19. Mahy B. W J Desk Encyclopedia of plant and fungal virology / B. W J Mahy, M. H. V. van Regenmortel. Oxford: Elsevier Academic Press, 2010. – 613с. 

20. Warris A., Verweij P.E. Clinical implications of environmental sources for Aspergillus // Medical Mycology. Supplement 1. 2005. V.43.P.59-65.

21. Wasser S.P., Nevo E. Biodiversity of Cyanoprocaryotes, Algae and Fungi of Israel. Lichen-Forming, Lichenicolous, and Allied Fungi of Israel. International Center for Cryptogamic Plants and Fungi, Institute of Evolution, University of Haifa, Israel, 2005

Կրթական ծրագրի ղեկավար՝ Սիրանուշ Գերասիմի Նանագյուլյան

Հեռ.՝ (+374 77) 522 538

Էլհասցե՝ biology@ysu.am, botmyc@ysu.am, snanagulyan@ysu.am