«Литературное наследие Ирана и Фирдоуси». Международная конференция в ЕГУ

ԵՊՀ արևելագիտության ֆակուլտետի Ֆիրդուսիի անվան դահլիճում կայացած միջազգային աշխատաժողովին մասնակցում էին հայ և իրանցի մասնագետներ, դիվանագետներ և ուսանողներ: Քննարկման առանցքում էին իրանական գեղարվեստական հարուստ ժառանգությունը, համաշխարհային գրական-գեղարվեստական գլուխգործոց «Շահնամե» դյուցազնավեպը:

Զեկուցողներն անդրադարձան էպոսին առնչվող մի շարք հիմնարար, բազմաբովանդակ թեմաների՝ պատմամշակութային նշանակություն, ազգային ինքնություն, հերոսական իդեալների և բարոյական արժեքների արտացոլում, ինչպես նաև «Շահնամե»-ի ազդեցությունը արևելյան ստեղծագործության և գրական մտածողության ձևավորման վրա։ Քննարկվեցին նաև պարսկական դյուցազներգության ավանդույթները, կերպարների սիմվոլիկ նշանակությունը, լեզվաոճական առանձնահատկություններն ու «Շահնամե»-ի դերակատարումը տարածաշրջանային մշակութային փոխազդեցություններում։

Հիմնական շեշտադրումներ

ԵՊՀ արևելագիտության ֆակուլտետի դեկան, պրոֆեսոր Ռուբեն Մելքոնյանը, իրանագիտության ամբիոնի պրոֆեսոր Գուրգեն Մելիքյանը, անդրադառնալով դյուցազնավեպին, կարևորեցին նմանատիպ գիտական հարթակների դերը հայ-իրանական մշակութային և կրթական կապերի ամրապնդման գործում։

ՀՀ-ում ԻԻՀ արտակարգ և լիազոր դեսպան Խալիլ Շիրղոլամին ներկայացրեց սոցիալական համատեքստում իրանական դյուցազնավեպի վրա Ֆիրդուսիի թողած ազդեցությունը։

ՀՀ-ում ԻԻՀ դեսպանության մշակույթի կենտրոնի ղեկավար Մոհամմադ Ասադի Մովահեդը Ֆիրդուսիին բնութագրեց ոչ միայն որպես մեծ բանաստեղծի, այլև որպես պարսից լեզվի հավատարիմ պահապանի, ազգային ինքնության խորհրդանիշի և իմաստության պատգամաբերի։ Նա ընդգծեց, որ Ֆիրդուսին իր ստեղծագործությամբ ավանդել է ժողովրդի պատմական հիշողությունը՝ սերունդներին փոխանցելով իմաստություն ու բարոյական մնայուն արժեքներ: Նրա խոսքով՝ Ֆիրդուսիի «Շահնամե»-ն դարերի ընթացքում ծառայել է որպես հայրենասիրության, արդարության և մարդկային արժանապատվության յուրօրինակ դասագիրք։

ԵՊՀ իրանագիտության ամբիոնի վարիչ, պրոֆեսոր Վարդան Ոսկանյանն իր հերթին ներկայացրեց գիտական նոր դիտարկումներ «Շահնամե»-ի բառապաշարային առանձնահատկությունների շուրջ՝ կատարելով լեզվաոճական բազմաշերտ վերլուծություն:

Գիտական քննարկումների աշխարհագրություն

Տարածաշրջանային ժողովուրդների մշակութային փոխազդեցությունների համատեքստում զեկուցողներն անդրադարձան նաև «Շահնամե»-ի դերին: Իրանագիտության ամբիոնի դոցենտ Արտյոմ Տոնոյանը, ընդգծելով օրվա խորհուրդը, անդրադարձ կատարեց Ադրբեջանում անձնանունների «շահնամեական» ավանդույթին և Արևելյան Այսրկովկասի բնակչության ինքնության իրանական ենթաշերտերին, իսկ դոցենտ Թերեզա Ամրյանը՝ Ռոստամ Զալի, քրդական պատումներում իրանական շահերի ու հերոսների կերպարներին:

Երկլեզու (հայերեն և պարսկերեն) գիտաժողովն ամփոփվեց ասմունքով, երաժշտական կատարումներով։