ԵՊՀ երիտասարդ հետազոտողը ուսումնասիրում է հողային մանրէների դիմադրողականությունը կլիմայական սթրեսների պայմաններում

ԵՊՀ կենսաբանության ֆակուլտետի օրգանական թափոնների կենսաքիմիական փոխակերպման և մանրէաբանական արտադրության խմբի կրտսեր գիտաշխատող Ռիմա Ավետիսյանի «Cupriavidus ցեղի մանրէների հակազդման մեխանիզմները միջավայրի աբիոտիկ սթրեսների պայմաններում. հիդրոգենազների և կենսաէներգետիկ հիմնական ֆերմենտների դերակատարումը» հետազոտական թեման արժանացել է ֆինանսավորման ՀՀ ԿԳՄՍՆ բարձրագույն կրթության և գիտության կոմիտեի «Ասպիրանտների և երիտասարդ հայցորդների հետազոտությունների աջակցության ծրագիր-2025» մրցույթի շրջանակում։

Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են թթվածնի սահմանափակումը, օսմոսային սթրեսը, թթվային և հիմնային pH-ը, ինչպես նաև միլիմետրային և ռենտգենյան ճառագայթահարումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտելու մանրէների հակազդման կենսաքիմիական և կենսաէներգետիկ մեխանիզմները։

ԵՊՀ ասպիրանտը նշում է, որ թեման ընտրել է՝ հետաքրքրված լինելով, թե հողային մանրէները սթրեսային պայմաններում ինչպես են արձագանքում օսմոսային և աբիոտիկ այլ սթրեսների։

«Իմ աշխատանքի նպատակն է մանրէների համար ստեղծել սթրեսային տարբեր պայմաններ և ուսումնասիրել, թե հակազդման ինչ մեխանիզմներ են նրանք ակտիվացնում այդ իրավիճակներում: Մանրէների հետ աշխատելը ինձ համար նորություն չէ, և դա ինձ վստահություն է տալիս նոր թեմաներ ուսումնասիրելիս»,- ընդգծում է ԵՊՀ հետազոտողը։

Հետազոտության օբյեկտ են ընտրվել Cupriavidus necator H16 և Cupriavidus metallidurans CH34 մանրէները, որոնք ֆակուլտատիվ քեմոլիթոավտոտրոֆ հողային մանրէներ են և համարվում են խորապես ուսումնասիրված մոդելային օրգանիզմներ։

«Այս մանրէներն անվնաս են, բազմիցս ուսումնասիրված և ունեն թթվածնակայուն հիդրոգենազ ֆերմենտներ, ինչը դրանք դարձնում է մոդելային հարմար օբյեկտներ»,- հավելում է Ռիմա Ավետիսյանը։

Ստացած արդյունքները հնարավորություն կտան բացահայտելու սթրեսի հակազդման նոր մեխանիզմներ, ինչպես նաև հասկանալու C. necator H16 և C. metallidurans CH34 մանրէների շնչառական շղթայի աշխատանքի առանձնահատկությունները տարբեր սթրեսների պայմաններում։

«Այս թեման լրիվ նոր է թե՛ աշխարհում, թե՛ Հայաստանում։ Այն ունի ինչպես հիմնարար, այնպես էլ կիրառական նշանակություն: Հետազոտությունը նոր է սկսվել, արդյունքների մասին խոսելը դեռ վաղ է, սակայն գիտափորձերն արդեն ընթացքի մեջ են»,- մատնանշում է նա։

Թեման ընտրվել է հետազոտողի և գիտական ղեկավարի համատեղ որոշմամբ։ Գիտական աշխատանքի ղեկավարն է ԵՊՀ կենսաքիմիայի և մանրէաբանության ամբիոնի վարիչ Աննա Փոլադյանը։

«Բակալավրիատում ուսանելու տարիներից աշխատում եմ գիտական ղեկավարիս՝ Աննա Փոլադյանի հետ, և կարելի է ասել, որ արդեն մեծ փորձ ունեմ մանրէների հետ աշխատանքի ոլորտում»,- ասում է Ռիմա Ավետիսյանը։