Educational level (Bachelor/Master):
Master
Programme title and code of specialty:
055101.11.7 - Ֆիզիկա
Specialization:
055101.11.7 - Պինդմարմնային նանոֆիզիկա և նանոնյութեր
Qualification awarded:
Ֆիզիկայի մագիստրոս
Programme start academic year:
2026/2027
Mode of study (full time/part time):
Full time
Language of study:
Հայերեն
1. Admission requirements (criteria)
Ծրագրի դիմորդը պետք է ունենա բակալավրի կամ դրան համարժեք որակավորում.
· «Պինդմարմնային նանոֆիզիկա եւ նանոնյութեր» մասնագիտությամբ բակալավրի որակավորում ունեցող դիմորդների ընդունելությունը կատարվում է մրցութային հիմունքներով՝ նախորդ ուսումնառության ընթացքում ցուցաբերած առաջադիմության արդյունքների հիման վրա,
· այլ մասնագիտությամբ բակալավրի կամ համարժեք որակավորում ունեցող դիմորդների ընդունելությունը կատարվում է մրցութային հիմունքներով։
Ընդունելությունը կատարվում է Երևանի պետական համալսարանի մագիստրատուրայի ընդունելության կանոնակարգի համաձայն։
· «Պինդմարմնային նանոֆիզիկա եւ նանոնյութեր» մասնագիտությամբ բակալավրի որակավորում ունեցող դիմորդների ընդունելությունը կատարվում է մրցութային հիմունքներով՝ նախորդ ուսումնառության ընթացքում ցուցաբերած առաջադիմության արդյունքների հիման վրա,
· այլ մասնագիտությամբ բակալավրի կամ համարժեք որակավորում ունեցող դիմորդների ընդունելությունը կատարվում է մրցութային հիմունքներով։
Ընդունելությունը կատարվում է Երևանի պետական համալսարանի մագիստրատուրայի ընդունելության կանոնակարգի համաձայն։
2. Programme Objectives
Ծրագրի նպատակն է.
· Ուսանողներին տալ պինդմարմնային նանոֆիզիկայի եւ նանոնյութերի ֆիզիկական հատկությունների վերաբերյալ խոր գիտելիք եւ իմացություն, ձեւավորել այդ բնագավառի զարգացման ուղղությունների եւ հեռանկարների վերաբերյալ հստակ պատկերացումներ՝ ծանոթացնելով նախանշված հատկություններով պինդմարմնային նանոհամակարգերի ստացման, ինչպես նաեւ ուսումնասիրման տեսական եւ փորձարարական հիմնական մեթոդներին:
· Պատրաստել գործնական հմտություններով օժտված գիտատեխնիկական կադրեր՝ պինդմարմնային նանոէլեկտրոնային սարքաշինության,
· նանոնյութերի սպեկտրային եւ կառուցվածքային մանրազննության, ռենտգենագրական եւ էլեկտրոնագրական ախտորոշման (դիագնոստիկա), ռազմական արդյունաբերության, մետալուրգիայի, էներգետիկայի եւ բնապահպանության եւ այլ թիրախային բնագավառներում աշխատելու համար:
· Ուսանողներին օժտել գործնական խնդիրները քննադատաբար դիտարկելու, վերլուծելու, գնահատելու, մեկնաբանելու եւ դրանց արդյունքում լուծումներ, գիտական եւ ճարտարագիտական նախագծեր առաջադրելու, թիմի կազմում աշխատելու եւ ղեկավարելու կարողություններով:
· Ուսանողներին տալ պինդմարմնային նանոֆիզիկայի եւ նանոնյութերի ֆիզիկական հատկությունների վերաբերյալ խոր գիտելիք եւ իմացություն, ձեւավորել այդ բնագավառի զարգացման ուղղությունների եւ հեռանկարների վերաբերյալ հստակ պատկերացումներ՝ ծանոթացնելով նախանշված հատկություններով պինդմարմնային նանոհամակարգերի ստացման, ինչպես նաեւ ուսումնասիրման տեսական եւ փորձարարական հիմնական մեթոդներին:
· Պատրաստել գործնական հմտություններով օժտված գիտատեխնիկական կադրեր՝ պինդմարմնային նանոէլեկտրոնային սարքաշինության,
· նանոնյութերի սպեկտրային եւ կառուցվածքային մանրազննության, ռենտգենագրական եւ էլեկտրոնագրական ախտորոշման (դիագնոստիկա), ռազմական արդյունաբերության, մետալուրգիայի, էներգետիկայի եւ բնապահպանության եւ այլ թիրախային բնագավառներում աշխատելու համար:
· Ուսանողներին օժտել գործնական խնդիրները քննադատաբար դիտարկելու, վերլուծելու, գնահատելու, մեկնաբանելու եւ դրանց արդյունքում լուծումներ, գիտական եւ ճարտարագիտական նախագծեր առաջադրելու, թիմի կազմում աշխատելու եւ ղեկավարելու կարողություններով:
3. Assessment methods
Գնահատումն իրականացվում է ըստ ԵՊՀ-ում գործող 2022 թ.-ի «Ուսումնական գործընթացի կազմակերպման կարգ»-ի։
Ելնելով բանավոր կրթական ուսումնական պլանով նախատեսված դասընթացների աշխատածավալից, պարապմունքի ձևից, դասավանդման մեթոդից և հաշվի առնելով դասընթացի կարևորությունը ուսանողի մասնագիտական գիտելիքների և կարողությունների ձևավորման մեջ՝դասընթացները, ըստ գնահատման ձևի, բաժանվում են չորս խմբի՝
· եզրափակիչ գնահատումով դասընթացներ,
· առանց եզրափակիչ գնահատման դասընթացներ,
· առանց ընթացիկ քննությունների գնահատման դասընթացներ,
ստուգարքային դասընթացներ։
Ելնելով բանավոր կրթական ուսումնական պլանով նախատեսված դասընթացների աշխատածավալից, պարապմունքի ձևից, դասավանդման մեթոդից և հաշվի առնելով դասընթացի կարևորությունը ուսանողի մասնագիտական գիտելիքների և կարողությունների ձևավորման մեջ՝դասընթացները, ըստ գնահատման ձևի, բաժանվում են չորս խմբի՝
· եզրափակիչ գնահատումով դասընթացներ,
· առանց եզրափակիչ գնահատման դասընթացներ,
· առանց ընթացիկ քննությունների գնահատման դասընթացներ,
ստուգարքային դասընթացներ։
4. Graduates career opportunities
Մագիստրոսական ծրագրով ուսանած երիտասարդ մասնագետները կարող են աշխատանքի անցնել Հայաստանի Հանրապետության եւ արտասահմանյան երկրների՝ պինդ մարմնի ֆիզիկային, նանոֆիզիկային եւ նանոնյութերին առնչվող ոլորտների գիտական, գիտակրթական եւ արդյունաբերական ձեռնարկություններում:
ՀՀ-ում հնարավոր աշխատավայրերն են`
· ԵՊՀ ֆիզիկայի ինստիտուտի ամբիոնները
· ԵՊՀ ֆիզիկայի գ/հ ինստիտուտը,
· ԵՊՀ քիմիայի կենսաբանության ֆակուլտետների համապատասխան ամբիոնները եւ գիտահետազոտական լաբորատորիաները,
· ՀՀ ԳԱԱ ֆիզիկական հետազոտությունների ինստիտուտը,
· ՀՀ ԳԱԱ ռադիոֆիզիկայի եւ էլեկտրոնիկայի ինստիտուտը,
· ՀՀ ԳԱԱ ֆիզիկայի կիրառական պրոբլեմների ինստիտուտը,
· Ալիխանյանի անվան ազգային գիտական լաբորատորիան (Երեւանի ֆիզիկայի ինստիտուտ),
· CANDLE սինքրոտրոնային հետազոտությունների ինստիտուտը,
· Հայկական պետական մանկավարժական համալսարանը,
· Հայ-ռուսական (սլավոնական) համալսարանը,
· Հայաստանի ազգային պոլիտեխնիկական համալսարանը,
· Երեւանի պետական բժշկական համալսարանը,
· Ճարտարապետության եւ շինարարության Հայաստանի ազգային համալսարանը,
· Շիրակի պետական համալսարանը,
· Գյումրու պոլիտեխնիկական ինստիտուտը,
· Վանաձորի պետական համալսարանը,
· ԵՊՀ Իջեւանի մասնաճյուղը,
· Հայաստանի ատոմային էլեկտրակայանը,
· ՍԻՆՈՊՍԻՍ Արմենիա ՓԲԸ-ն,
· Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատը,
· Սոտքի ոսկու հարստացուցիչ գործարանը,
· Չարենցավանի հաստոցաշինական գործարանը,
· ՄԻԿՄԵՏԱԼ ՓԲԸ-ն,
· Ոլորտի հնարավոր նորաստեղծ կազմակերպությունները:
Շրջանավարտները կունենան կարիերայի հետեւյալ հնարավորությունները՝
ա) հիմնարար եւ կիրառական հետազոտություններ իրականացնող ինստիտուտներում`
· պինդ մարմնի ֆիզիկայի եւ մասնավորապես նանոֆիզիկայի բնագավառում փորձարարական գիտական հետազոտություններ կատարող գիտաշխատող (կրտսեր, ավագ, առաջատար եւ այլն)
· նանոհամակարգերում ֆիզիկական պրոցեսների մոդելավորմամբ տեսական հետազոտություններ կատարող գիտաշխատող (կրտսեր, ավագ, առաջատար եւ այլն)
· փորձարարական հետազոտությունների արդյունքների մշակմամբ զբաղվող գիտաշխատող, վերլուծաբան
· նանոֆիզիկայի ոլորտում որոշակի ուղղվածությամբ հետազոտական թեմատիկ ծրագրեր իրականացնող ստորաբաժանման կամ խմբի ղեկավար
բ) տնտեսության գիտաարտադրական ձեռնարկություններում`
· նանոնյութերի ֆիզիկական հատկությունների եւ կիրառական հնարավորությունների վերլուծաբան
· նանոմասնիկների օգտագործմամբ մետալուրգիական պրոցեսներում՝ որպես տեխնոլոգ եւ արտադրական պրոցեսի կազմակերպիչ, ղեկավար, ինչպես նաեւ արտադրանքի որակը հսկող մասնագետ
· բնապահպանության ոլորտում նանոնյութերի օգտագործման հարցերում վերլուծաբան
· նանոնյութերի տարբեր կիրառությունների (օպտոէլեկտրոնային սարքաշինություն, էներգետիկա, բժշկություն, մեքենաշինական արդյունաբերություն եւ այլն) վերաբերյալ խորհրդատու մասնագետ
· նանոկառուցվածքների որակը եւ պիտանիությունը գնահատող մասնագետ
գ) մասնագետների պատրաստման բնագավառում՝
· ասիստենտ, դասախոս, ավագ լաբորանտ, լաբորանտ
· ավագ դպրոցներում` մասնագիտական կողմնորոշման խորհրդատու:
ՀՀ-ում հնարավոր աշխատավայրերն են`
· ԵՊՀ ֆիզիկայի ինստիտուտի ամբիոնները
· ԵՊՀ ֆիզիկայի գ/հ ինստիտուտը,
· ԵՊՀ քիմիայի կենսաբանության ֆակուլտետների համապատասխան ամբիոնները եւ գիտահետազոտական լաբորատորիաները,
· ՀՀ ԳԱԱ ֆիզիկական հետազոտությունների ինստիտուտը,
· ՀՀ ԳԱԱ ռադիոֆիզիկայի եւ էլեկտրոնիկայի ինստիտուտը,
· ՀՀ ԳԱԱ ֆիզիկայի կիրառական պրոբլեմների ինստիտուտը,
· Ալիխանյանի անվան ազգային գիտական լաբորատորիան (Երեւանի ֆիզիկայի ինստիտուտ),
· CANDLE սինքրոտրոնային հետազոտությունների ինստիտուտը,
· Հայկական պետական մանկավարժական համալսարանը,
· Հայ-ռուսական (սլավոնական) համալսարանը,
· Հայաստանի ազգային պոլիտեխնիկական համալսարանը,
· Երեւանի պետական բժշկական համալսարանը,
· Ճարտարապետության եւ շինարարության Հայաստանի ազգային համալսարանը,
· Շիրակի պետական համալսարանը,
· Գյումրու պոլիտեխնիկական ինստիտուտը,
· Վանաձորի պետական համալսարանը,
· ԵՊՀ Իջեւանի մասնաճյուղը,
· Հայաստանի ատոմային էլեկտրակայանը,
· ՍԻՆՈՊՍԻՍ Արմենիա ՓԲԸ-ն,
· Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատը,
· Սոտքի ոսկու հարստացուցիչ գործարանը,
· Չարենցավանի հաստոցաշինական գործարանը,
· ՄԻԿՄԵՏԱԼ ՓԲԸ-ն,
· Ոլորտի հնարավոր նորաստեղծ կազմակերպությունները:
Շրջանավարտները կունենան կարիերայի հետեւյալ հնարավորությունները՝
ա) հիմնարար եւ կիրառական հետազոտություններ իրականացնող ինստիտուտներում`
· պինդ մարմնի ֆիզիկայի եւ մասնավորապես նանոֆիզիկայի բնագավառում փորձարարական գիտական հետազոտություններ կատարող գիտաշխատող (կրտսեր, ավագ, առաջատար եւ այլն)
· նանոհամակարգերում ֆիզիկական պրոցեսների մոդելավորմամբ տեսական հետազոտություններ կատարող գիտաշխատող (կրտսեր, ավագ, առաջատար եւ այլն)
· փորձարարական հետազոտությունների արդյունքների մշակմամբ զբաղվող գիտաշխատող, վերլուծաբան
· նանոֆիզիկայի ոլորտում որոշակի ուղղվածությամբ հետազոտական թեմատիկ ծրագրեր իրականացնող ստորաբաժանման կամ խմբի ղեկավար
բ) տնտեսության գիտաարտադրական ձեռնարկություններում`
· նանոնյութերի ֆիզիկական հատկությունների եւ կիրառական հնարավորությունների վերլուծաբան
· նանոմասնիկների օգտագործմամբ մետալուրգիական պրոցեսներում՝ որպես տեխնոլոգ եւ արտադրական պրոցեսի կազմակերպիչ, ղեկավար, ինչպես նաեւ արտադրանքի որակը հսկող մասնագետ
· բնապահպանության ոլորտում նանոնյութերի օգտագործման հարցերում վերլուծաբան
· նանոնյութերի տարբեր կիրառությունների (օպտոէլեկտրոնային սարքաշինություն, էներգետիկա, բժշկություն, մեքենաշինական արդյունաբերություն եւ այլն) վերաբերյալ խորհրդատու մասնագետ
· նանոկառուցվածքների որակը եւ պիտանիությունը գնահատող մասնագետ
գ) մասնագետների պատրաստման բնագավառում՝
· ասիստենտ, դասախոս, ավագ լաբորանտ, լաբորանտ
· ավագ դպրոցներում` մասնագիտական կողմնորոշման խորհրդատու:
5. Resources and forms to support learning
Ուսումնառության օժանդակության ռեսուրսներ կարող են հանդիսանալ ՀՀ եւ ԵՊՀ գրադարանային ֆոնդերի, ֆիզիկայի ֆակուլտետի եւ պինդ մարմնի ֆիզիկայի ամբիոնի տպագիր նյութերը, էլեկտրոնային, համացանցային, տեսաձայնային ուսումնական ռեսուրսները եւ ուսումնական եւ գիտահետազոտական լաբորատորիաները: Դասավանդման եւ ուսումնառության պրոցեսը կիրականացվի ավանդական (դասախոսություն, սեմինար, գործնական պարապմունքներ, լաբորատոր ցուցադրություններ) եւ նորարարական մեթոդների (խմբային աշխատանք, քննարկում, բանավեճ, զեկույցի ներկայացում) համադրությամբ:
6. Educational standards and/or programme benchmarks used for the programme development
Որպես ազգային եւ միջազգային չափորոշիչներ տվյալ մասնագիտության համար օգտագործվել են՝
· «ԵՊՀ կրթական ծրագրերի մշակման մեթոդական ուղենիշներ», Երեւան, 2016.
· Մոսկվայի Մ. Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանի համապատասխան ուսումնական ծրագիրը (ՌԴ)
· Մոսկվայի Ֆիզիկատեխնիկական ինստիտուտի «Քվանտային նանոկառուցվածքներ, նյութեր եւ սարքեր» ուսումնական ծրագիրը (ՌԴ)
· Աալբորգի համալսարանի համապատասխան ուսումնական ծրագիրը (Դանիա)
· Erasmus Mundus Master Nanoscience and Nanotechnology-ի ուսումնական ծրագիրը (Լյովենի համալսարան, Բելգիա)
· Անտվերպենի համալսարանի համապատասխան ուսումնական ծրագիրը (Բելգիա)
· Գրոնինգենի համալսարանի համապատասխան ուսումնական ծրագիրը (Նիդերլանդների թագավորություն)
Կալիֆոռնիայի համալսարանի համապատասխան ուսումնական ծրագիրը (ԱՄՆ)
· «ԵՊՀ կրթական ծրագրերի մշակման մեթոդական ուղենիշներ», Երեւան, 2016.
· Մոսկվայի Մ. Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանի համապատասխան ուսումնական ծրագիրը (ՌԴ)
· Մոսկվայի Ֆիզիկատեխնիկական ինստիտուտի «Քվանտային նանոկառուցվածքներ, նյութեր եւ սարքեր» ուսումնական ծրագիրը (ՌԴ)
· Աալբորգի համալսարանի համապատասխան ուսումնական ծրագիրը (Դանիա)
· Erasmus Mundus Master Nanoscience and Nanotechnology-ի ուսումնական ծրագիրը (Լյովենի համալսարան, Բելգիա)
· Անտվերպենի համալսարանի համապատասխան ուսումնական ծրագիրը (Բելգիա)
· Գրոնինգենի համալսարանի համապատասխան ուսումնական ծրագիրը (Նիդերլանդների թագավորություն)
Կալիֆոռնիայի համալսարանի համապատասխան ուսումնական ծրագիրը (ԱՄՆ)
7. Additional information on the programme
«Պինդմարմնային նանոֆիզիկա եւ նանոնյութեր» կրթական ծրագիրը կոչված է ներկայացնել ժամանակակից պինդ մարմնի ֆիզիկայի հարաճուն արագությամբ զարգացող եւ ընդգրկման ծավալները շեշտակիորեն ընդլայնող բնագավառներից մեկը, որն անպայմանորեն դառնալու է ժամանակակից տեխնոլոգիական հասարակության ձեռքբերումների կարեւորագույն հենասյունը: Գիտելիքների այն ամբողջությունը, որն ստեղծվել է այս բնագավառում, հաջողությամբ ծառայեցվում է ինչպես նոր հիմնարար գիտելիքի ստեղծման, այնպես էլ մարդկային հասարակության օրեցօր աճող պահանջների բավարարման համար: Պինդմարմնային նանոֆիզիկան ոչ միայն ձեւավորում է ժամանակակից նյութագիտության զարգացման հեռանկարները՝ մշակելով պահանջված հատկություններով նանոհամակարգերի ստացման նոր տեխնոլոգիաներ, այլ նաեւ բացահայտում է ժամանակակից օպտոէլեկտրոնային սարքաշինության, էներգետիկայի, մետալուրգիայի, բնապահպանության զարգացման լավագույն ուղիները: Պինդմարմնային նանոհամակարգերի կառավարելիության բարձր աստիճանը, էներգախնայողական, հուսալի եւ հեշտ հարմարվողական գործարկումը ապահովում են այս համակարգերի բազմազան կիրառություններ ժողովրդական տնտեսության, ռազմական արդյունաբերության եւ շրջակա միջավայրի պահպանության ոլորտներում: Բնականաբար, այս գիտելիքը կրողները առաջիկայում դառնալու են ամենատարբեր ոլորտների բարձր պահանջվածության մասնագետներ:
