Skip to main content
Home
envelope
ՀայերենРусскийEnglish

Main Navigation (Eng)

  • Admission
    • Undergraduate admission
    • Master’s degree admission
    • Postgraduate admission
    • Foreign Students
    • Preparatory courses
    • Work Carried out with Applicants
    • YSU STEM High School
  • Education
    • Guide Book for First Year Students
    • Educational programs
    • Granting qualification of a pedagogue
    • Center for Academic Writing
    • Continuing education
    • Academic Calendar
    • Olympiad
  • Science
    • Open science
    • Conferences
    • Library
    • Grants
    • Publishing House
    • Doctoral Thesis Defence Councils
    • HRS4R
  • News and events
    • Events
    • Activities
    • News
    • Newsletter
    • Announcement
    • Photo gallery
    • Video gallery

Secondary Navigation (Eng)

  • About YSU
    • YSU Management
    • YSU Symbols
    • YSU International Cooperation
    • Quality assurance
    • YSU History Museum
    • Vacancies
    • FAQ
  • Structure
    • YSU Faculties and Educational Centers
      • Faculty of Geography and Geology
      • Faculty of Theology
      • Faculty of Oriental Studies
      • Faculty of European Languages and Communication
      • Faculty of Journalism
      • Faculty of Informatics and Applied Mathematics
      • Faculty of Law
      • Faculty of Biology
      • Faculty of Armenian Philology
      • Faculty of International Relations
      • Faculty of History
      • Institute of Physics
      • Faculty of Russian Philology
      • Faculty of Sociology
      • Faculty of Economics and Management
      • Faculty of Philosophy and Psychology
      • Faculty of Chemistry
      • Faculty of Mathematics and Mechanics
      • Pedagogy and Education Development Center
      • Center for European Studies
      • Institute of Pharmacy
      • Chair of Civil Defense
      • Chair of Physical Education and Sports
      • Information Technologies Educational and Research Center
    • Column Wrapper
      • YSU STEM High School
      • YSU Ijevan Branch
    • Scientific Centers and Laboratories
      • Institute for Humanities Research
      • Research Institute of Biology
      • Institute for Armenian Studies
      • Center for Mathematical and Applied Research
      • Research Center for Chemistry
      • Research Center for the Institute of Pharmacy
      • Research Laboratory of Applied Sociology
      • Research Institute of Physics
    • Scientific and Educational Centers
      • Scientific and Educational Center for Control and Monitoring of the Quality of Medicines
      • American Studies Center
      • Legal Clinic
      • Research Center-Library of Greek Studies
      • Russian Center
      • Center for Russian Studies
      • Distance Learning Laboratory of Sociology
    • Column Wrapper
      • Banner
    • Administrative Divisions of YSU
      • Academic Secretary
      • Center for Doctoral Education
      • General Division
      • YSU History Museum
      • Department of Energy System Operation
      • Financial Analysis Department
      • Human Resources Department
      • Center for Admissions and Affairs with Applicants
      • Vehicle Fleet
      • Business Incubator
      • Byurakan Industrial Practice Base
      • Medical Center
      • Science Policy Department
      • Procurement Planning Department
      • Dilijan Sports and Health Center
      • YSU Archive
      • Publishing House
      • Legal Service
      • Marketing Department
      • International Cooperation Office
      • Tsaghkadzor training and production base
      • Cultural Center
      • Fire Safety Service
      • Alumni and Career Center
      • Hankavan Industrial Practice Base
      • Accounting Department
      • Center for Quality Assurance
      • Department for Special Affairs
      • Guest House
      • Student Dormitory
      • Educational-Methodological Department
      • Marie and Sarkis Izmirlian Library
      • Center for Strategic Planning
      • Rectorate
      • Rector's Office
      • Department of Territory Improvement and Landscape Design
      • Information Technology Department
      • Department of Organization and Control of Economic Activities
  • Structure
  • Alumni and Career
    • Alumni Community
    • Career Center
    • Friends of YSU
  • Student life
    • YSU Student Scientific Society
    • YSU Student Council
    • Art and Culture
ՀայերենРусскийEnglish
envelope

Main Navigation (Eng)

  • Admission
    • Undergraduate admission
    • Master’s degree admission
    • Postgraduate admission
    • Foreign Students
    • Preparatory courses
    • Work Carried out with Applicants
    • YSU STEM High School
  • Education
    • Guide Book for First Year Students
    • Educational programs
    • Granting qualification of a pedagogue
    • Center for Academic Writing
    • Continuing education
    • Academic Calendar
    • Olympiad
  • Science
    • Open science
    • Conferences
    • Library
    • Grants
    • Publishing House
    • Doctoral Thesis Defence Councils
    • HRS4R
  • News and events
    • Events
    • Activities
    • News
    • Newsletter
    • Announcement
    • Photo gallery
    • Video gallery

Secondary Navigation (Eng)

  • About YSU
    • YSU Management
    • YSU Symbols
    • YSU International Cooperation
    • Quality assurance
    • YSU History Museum
    • Vacancies
    • FAQ
  • Structure
    • YSU Faculties and Educational Centers
      • Faculty of Geography and Geology
      • Faculty of Theology
      • Faculty of Oriental Studies
      • Faculty of European Languages and Communication
      • Faculty of Journalism
      • Faculty of Informatics and Applied Mathematics
      • Faculty of Law
      • Faculty of Biology
      • Faculty of Armenian Philology
      • Faculty of International Relations
      • Faculty of History
      • Institute of Physics
      • Faculty of Russian Philology
      • Faculty of Sociology
      • Faculty of Economics and Management
      • Faculty of Philosophy and Psychology
      • Faculty of Chemistry
      • Faculty of Mathematics and Mechanics
      • Pedagogy and Education Development Center
      • Center for European Studies
      • Institute of Pharmacy
      • Chair of Civil Defense
      • Chair of Physical Education and Sports
      • Information Technologies Educational and Research Center
    • Column Wrapper
      • YSU STEM High School
      • YSU Ijevan Branch
    • Scientific Centers and Laboratories
      • Institute for Humanities Research
      • Research Institute of Biology
      • Institute for Armenian Studies
      • Center for Mathematical and Applied Research
      • Research Center for Chemistry
      • Research Center for the Institute of Pharmacy
      • Research Laboratory of Applied Sociology
      • Research Institute of Physics
    • Scientific and Educational Centers
      • Scientific and Educational Center for Control and Monitoring of the Quality of Medicines
      • American Studies Center
      • Legal Clinic
      • Research Center-Library of Greek Studies
      • Russian Center
      • Center for Russian Studies
      • Distance Learning Laboratory of Sociology
    • Column Wrapper
      • Banner
    • Administrative Divisions of YSU
      • Academic Secretary
      • Center for Doctoral Education
      • General Division
      • YSU History Museum
      • Department of Energy System Operation
      • Financial Analysis Department
      • Human Resources Department
      • Center for Admissions and Affairs with Applicants
      • Vehicle Fleet
      • Business Incubator
      • Byurakan Industrial Practice Base
      • Medical Center
      • Science Policy Department
      • Procurement Planning Department
      • Dilijan Sports and Health Center
      • YSU Archive
      • Publishing House
      • Legal Service
      • Marketing Department
      • International Cooperation Office
      • Tsaghkadzor training and production base
      • Cultural Center
      • Fire Safety Service
      • Alumni and Career Center
      • Hankavan Industrial Practice Base
      • Accounting Department
      • Center for Quality Assurance
      • Department for Special Affairs
      • Guest House
      • Student Dormitory
      • Educational-Methodological Department
      • Marie and Sarkis Izmirlian Library
      • Center for Strategic Planning
      • Rectorate
      • Rector's Office
      • Department of Territory Improvement and Landscape Design
      • Information Technology Department
      • Department of Organization and Control of Economic Activities
  • Structure
  • Alumni and Career
    • Alumni Community
    • Career Center
    • Friends of YSU
  • Student life
    • YSU Student Scientific Society
    • YSU Student Council
    • Art and Culture
  1. Main
  2. Main page
  3. Նոյեմբերի 17. ինչպե՞ս ուսանողների պայքարը դարձավ ազատության և կրթության իրավունքի խորհրդանիշ
November 17, 2026 | 13:04

Նոյեմբերի 17. ինչպե՞ս ուսանողների պայքարը դարձավ ազատության և կրթության իրավունքի խորհրդանիշ

Ամեն տարի նոյեմբերի 17-ին աշխարհում նշվում է Ուսանողների միջազգային օրը։ Թեև այսօր այն հաճախ կապվում է երիտասարդության, ուսանողական կյանքի և ձեռքբերումների հետ, օրվա պատմական ակունքները տանում են դեպի 1939 թվականի Պրահա, որտեղ ազատության համար պայքարող ուսանողները ենթարկվեցին նացիստական բռնաճնշումների։ Ուսանողների միջազգային օրը ծնվել է ողբերգական իրադարձությունների հիշողությունից՝ ժամանակի ընթացքում վերածվելով կրթության իրավունքի, ակադեմիական ազատության, երիտասարդների համերաշխության և հասարակական կյանքում նրանց դերակատարության խորհրդանիշի։

1939 թվական. ուսանողական պայքարն ընդդեմ նացիստական օկուպացիայի

1939 թվականի մարտին նացիստական Գերմանիան օկուպացրեց Չեխիայի տարածքները։ Երկրում հաստատված նոր վարչակարգը սահմանափակում էր քաղաքացիական ազատությունները, վերահսկողություն սահմանում հասարակական կյանքի նկատմամբ և ճնշում ցանկացած ընդվզում։

Այս պայմաններում համալսարանական երիտասարդությունը դարձավ դիմադրության կարևոր ուժերից մեկը։ Ուսանողների համար պայքարը միայն երկրի անկախության վերականգնման հարց չէր. վտանգված էին նաև ազատ մտածելու, սովորելու և սեփական համոզմունքներն արտահայտելու իրավունքները։

1939 թվականի հոկտեմբերի 28-ին՝ Չեխոսլովակիայի անկախության հռչակման տարեդարձին, Պրահայի փողոցներում տեղի ունեցան նացիստական օկուպացիայի դեմ զանգվածային ցույցեր, որոնց ակտիվորեն մասնակցում էին նաև համալսարանականները։

Ցույցերի ընթացքում ծանր վիրավորվեց Կարլի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետի ուսանող Յան Օպլետալը (Jan Opletal)։ Նա մահացավ նոյեմբերի 11-ին՝ դառնալով ուսանողական դիմադրության խորհրդանիշներից մեկը։

Նոյեմբերի 15-ին տեղի ունեցած նրա հուղարկավորությունը վերածվեց բողոքի հզոր ցույցի։ Հազարավոր մարդիկ դուրս եկան փողոց՝ հարգանքի տուրք մատուցելու երիտասարդ ուսանողի հիշատակին և արտահայտելու իրենց անհամաձայնությունը նացիստական օկուպացիայի նկատմամբ։

Յան Օպլետալի դիմանկարը

Յան Օպլետալը, մոտ 1934 թ.։ Աղբյուր՝ Wikimedia Commons

Նոյեմբերի 17. օր, որը փոխեց չեխական համալսարանների ճակատագիրը

Ուսանողական ընդվզմանը նացիստական իշխանությունները պատասխանեցին դաժան բռնաճնշումներով։ 1939 թվականի նոյեմբերի 17-ի վաղ առավոտյան սկսվեցին զանգվածային ձերբակալություններ։ Նացիստական իշխանությունները փակեցին չեխական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունները, իսկ ուսանողական շարժման հետ առնչվող ինը ներկայացուցիչների (ութ ուսանող և մեկ դասախոս) մահապատժի ենթարկեցին առանց դատավարության։

Շուրջ 1200 ուսանող տեղափոխվեց Գերմանիայի Սաքսենհաուզեն համակենտրոնացման ճամբար։ Նրանցից շատերը հետագայում ազատ արձակվեցին, սակայն մի մասը զոհվեց բանտարկության ընթացքում։ Չեխական համալսարանները փակ մնացին մինչև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտը։ Մի ամբողջ սերունդ զրկվեց բնականոն կրթություն ստանալու հնարավորությունից, իսկ համալսարանական կյանքը տարիներով ընդհատվեց։

Այդ իրադարձությունները պատմության մեջ մնացին որպես հիշեցում, թե ինչ ծանր հետևանքներ կարող է ունենալ ազատ մտքի և կրթության նկատմամբ քաղաքական բռնությունը։

Նոյեմբերի 17-ը դարձավ ոչ միայն զոհված ուսանողների հիշատակի, այլև գիտելիքի, կրթության և մարդկային արժանապատվության պաշտպանության խորհրդանիշ։

Ինչպե՞ս նոյեմբերի 17-ը դարձավ Ուսանողների միջազգային օր

Պրահայում տեղի ունեցած իրադարձությունները լայն արձագանք գտան նաև Չեխոսլովակիայի սահմաններից դուրս։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին արտերկրում գործող չեխոսլովակ ուսանողական կազմակերպությունները ջանք էին գործադրում միջազգային հանրության ուշադրությունը հրավիրելու իրենց հայրենիքում տեղի ունեցած բռնաճնշումների վրա, ինչպես նաև պահպանելու զոհված ընկերների հիշատակը։ Նրանց նախաձեռնություններին միացան տարբեր երկրների ուսանողական միավորումներ։

1941 թվականին Լոնդոնում կայացած միջազգային ուսանողական հավաքի ընթացքում նոյեմբերի 17-ը հռչակվեց Ուսանողների միջազգային օր (International Students' Day)՝ ի հիշատակ 1939 թվականի Պրահայի իրադարձությունների։

Այսպիսով՝ մի օր, որն սկզբնապես կապված էր ողբերգության և կորստի հետ, ձեռք բերեց համաշխարհային նշանակություն։

Այն դարձավ ուսանողների միասնականության, կրթության իրավունքի և ազատության պաշտպանության կարևորության արտահայտությունը՝ անկախ ազգային պատկանելությունից, աշխարհագրական սահմաններից ու քաղաքական պայմաններից։

Հետագա տասնամյակներում օրվա խորհուրդն աստիճանաբար ընդլայնվեց։ Պատմական հիշողությանը զուգահեռ՝ այն սկսեց ընդգծել նաև ուսանողների իրավունքների պաշտպանության, կրթության հասանելիության, երիտասարդների նախաձեռնողականության և հասարակական կյանքին մասնակցության նշանակությունը։

1989 թվական. երբ պատմությունը կրկնվեց՝ նոր հանգուցալուծմամբ

Նոյեմբերի 17-ը Չեխոսլովակիայի պատմության մեջ առանձնահատուկ նշանակություն ստացավ նաև կես դար անց։ 1989 թվականի նոյեմբերի 17-ին՝ 1939 թվականի ողբերգական իրադարձություններից ուղիղ 50 տարի անց, Պրահայում կազմակերպվեց ուսանողական խաղաղ երթ՝ նվիրված նացիստական բռնաճնշումների զոհերի հիշատակին։

Սակայն հիշատակի միջոցառումը շուտով վերածվեց գործող կոմունիստական վարչակարգի դեմ բողոքի ցույցի։ Անվտանգության ուժերը բռնությամբ ցրեցին ցուցարարներին, ինչն առաջացրեց հասարակական դժգոհության նոր ալիք։

Հաջորդ օրերին բողոքի շարժումը մեծ թափ ստացավ։ Ուսանողներին միացան դասախոսներ, մտավորականներ, արվեստագետներ և հասարակության տարբեր խմբեր։ Սկսված զանգվածային շարժումը պատմության մեջ մտավ Թավշյա հեղափոխություն (Velvet Revolution) անվամբ և հանգեցրեց Չեխոսլովակիայում կոմունիստական իշխանության խաղաղ տապալմանը։

Մարդիկ Պրահայի Վացլավյան հրապարակում Թավշյա հեղափոխության օրերին

Պրահայի Վացլավյան հրապարակը Թավշյա հեղափոխության օրերին, 1989 թ. նոյեմբերի 20–24։ Լուսանկարը՝ ŠJů / Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0)

Խորհրդանշական է, որ երկու տարբեր սերունդների ուսանողներ, պատմական բոլորովին տարբեր պայմաններում, նոյեմբերի 17-ը դարձրին ազատության և հասարակական փոփոխությունների համար պայքարի հիշարժան օր։ Այսօր Չեխիայում նոյեմբերի 17-ը պետական տոն է՝ նշվելով որպես Ազատության և ժողովրդավարության համար պայքարի օր։

Ուսանողների միջազգային օրը ժամանակակից աշխարհում

Անցած տասնամյակների ընթացքում փոխվել են համալսարանները, կրթական համակարգերն ու երիտասարդների առջև ծառացած մարտահրավերները, սակայն նոյեմբերի 17-ի հիմնական խորհուրդը պահպանվել է։ Այսօր Ուսանողների միջազգային օրը հնարավորություն է անդրադառնալու ոչ միայն անցյալի իրադարձություններին, այլև այն հարցերին, որոնք որոշում են բարձրագույն կրթության ներկան ու ապագան։

Կրթության հավասար հնարավորությունները, ակադեմիական ազատությունը, ուսանողների իրավունքների պաշտպանությունը և համալսարանական կառավարման գործընթացներում նրանց մասնակցությունը շարունակում են մնալ արդիական։ Միևնույն ժամանակ, արագ փոփոխվող աշխարհում փոխվում է նաև ուսանողի դերը։

Արհեստական բանականության, թվային տեխնոլոգիաների և գիտության արագ զարգացման պայմաններում առավել մեծ արժեք են ստանում ինքնուրույն մտածելու, տեղեկությունը քննադատաբար գնահատելու, նոր գիտելիք ստեղծելու և փոփոխություններին պատասխանատու կերպով արձագանքելու կարողությունները։

Ուսանողների միջազգային օրվա պատմությունն առանձնահատուկ իմաստ է ստանում նաև այս տեսանկյունից։ Այն հիշեցնում է, որ համալսարանի ուժը միայն իր գիտական նվաճումները, ավանդույթներն ու ենթակառուցվածքները չեն, այլև այն երիտասարդները, որոնք իրենց գաղափարներով, հարցադրումներով և նախաձեռնություններով նպաստում են նրա շարունակական զարգացմանը։

1939 թվականի Պրահայի ուսանողական դիմադրությունից մինչև ժամանակակից համալսարանների գիտական ու կրթական նախաձեռնություններ նոյեմբերի 17-ը միավորում է մեկ կարևոր գաղափար՝ կրթությունը միայն գիտելիք ձեռք բերելու հնարավորություն չէ, այլև ազատ մտածելու, սեփական ձայնն ունենալու և հասարակության ապագայի կերտմանը մասնակցելու իրավունք։

Եվ հենց այդ գաղափարն է Ուսանողների միջազգային օրվան հաղորդում իր մնայուն նշանակությունը՝ հիշեցնելով, որ համալսարանի ապագան անբաժանելի է այն կերտող ուսանողներից։

Latest News

Նոյեմբերի 17. ինչպե՞ս ուսանողների պայքարը դարձավ ազատության և կրթության իրավունքի խորհրդանիշ

17.11.2026

We must not only educate students but also unlock their potential and trust them – Hovhannes Hovhannisyan

17.11.2026

YSU awards Gold and Silver Medals in recognition of achievement and dedication

16.11.2026
Show All

Announcement

Միջազգային մագիստրոսական ծրագիր՝ հանրային կառավարման ոլորտում (MPA)

11.13.2026 - 12.31.2026

Հայտարարվում է «Էրազմուս Մունդուս»-ի «RESCO» մագիստրոսական ծրագրի ընդունելությունը

11.13.2026 - 11.16.2026

Միջազգային գիտաժողովի մասնակցելու հնարավորություն

11.13.2026 - 01.31.2027
Show All

Արագ հասանելիություն

  • Intranet
  • E-learning
  • Mulberry
  • Online applications
  • Phone book
  • Registrar
  • Documentation

Footer(ENG)

  • Main pages
    • Admission
    • Education
    • Science
    • News
  • Information
    • Frequently asked Questions
    • Vacancies
    • Search for educational programs
    • For the applicants
    • For the students
  • About YSU
    • YSU management
    • YSU symbols
© Yerevan state university 2026
Address: Republic of Armenia, Yerevan, 0025, 1 Alex Manoogian (+37460) 710000 info@ysu.am