January 19, 2026 | 12:00
Science
Research
Competitions
YSU PhD student studies how acetic acid affects yeast, opening new research direction
Gohar Azbekyan, a PhD student at the YSU Faculty of Biology, is focusing her research on yeast. She notes that the effects of acetic acid on yeast metabolism are not yet fully understood, and her research could reveal new opportunities for producing valuable substances.
Կենսաքիմիայի, մանրէաբանության և կենսատեխնոլոգիայի ամբիոնի ասպիրանտ Գոհար Ազբեկյանի «Քացախաթթվի ազդեցությունը S. cerevisiae խմորասնկի տարբեր շտամների կենսաքիմիական և կենսաէներգետիկական ցուցանիշների վրա՝ կախված միջավայրի pH-ից» վերտառությամբ գիտական նախագիծը «Ասպիրանտների և երիտասարդ հայցորդների հետազոտությունների աջակցության ծրագիր-2025» մրցույթի արդյունքում ֆինանսավորման է երաշխավորել ՀՀ ԿԳՄՍՆ բարձրագույն կրթության և գիտության կոմիտեն:
ԵՊՀ ասպիրանտը, ներկայացնելով նախագիծը, նշեց, որ խմորասնկերը հայտնի են հնագույն ժամանակներից և լայնորեն օգտագործվում են տարբեր արդյունաբերություններում, իսկ S. cerevisiae խմորասունկը լաբորատոր հետազոտությունների ամենատարածված օբյեկտն է:
Գոհար Ազբեկյանի խոսքով՝ քացախաթթուն (ՔԹ) երկար տարիներ մեծ հետաքրքրություն է ներկայացրել խմորասնկերի հետազոտության բնագավառում: Այն առաջանում է խմորասնկերում սպիրտային խմորման, ինչպես նաև լիգնոցելյուլոզային կենսազանգվածի մշակման արդյունքում:
Ասպիրանտը թեման ընտրել է՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ քացախաթթվի ազդեցությամբ խմորասնկերի նյութափոխանակության գործընթացներում առաջացող փոփոխությունները դեռևս ամբողջապես ուսումնասիրված չեն և շարունակում են մնալ գիտական հետազոտությունների կարևոր ուղղություն։
«Թեմայի արդիականությունը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ խմորասնկերի նյութափոխանակության գործընթացների վերահսկումն ու կարգավորումը ժամանակակից գիտության կարևոր խնդիրներից են։ Հետևաբար քացախաթթվի ազդեցության ուսումնասիրությունը միտված է նպաստելու ոչ միայն նյութափոխանակության գործընթացների օպտիմալացմանը, այլև արժեքավոր այնպիսի նյութերի արտադրության հնարավորությունների բացահայտմանը, ինչպիսիք են էթանոլը, գլիցերոլը»,- նշեց ԵՊՀ ասպիրանտը և հավելեց, որ այդ նյութերը կիրառվում են մի շարք ոլորտներում, այդ թվում՝ սննդարդյունաբերությունում, կենսավառելիքի արտադրությունում, կենսաքիմիական արդյունաբերությունում:
Գոհար Ազբեկյանն ակնկալում է, որ հետազոտության ընթացքում ստացված արդյունքները հնարավորություն կընձեռեն առավել մանրամասն ուսումնասիրելու և բացահայտելու քացախաթթվի ազդեցության պայմաններում խմորասնկերում ընթացող կենսաէներգետիկական և կենսաքիմիական գործընթացների կարգավորման հիմնական մեխանիզմները։
«Հնարավոր կլինի հատկապես պարզել, թե ինչպես է քացախաթթուն ազդում բջջային նյութափոխանակության, էներգիայի արտադրության և կենսաքիմիական հավասարակշռության վրա։ Ստացված տվյալները հիմք կդառնան խմորասնկերում նյութափոխանակության գործընթացների նպատակային կարգավորման նոր մոտեցումների մշակման համար»,- մատնանշեց նա:
Թեմայի շրջանակում նախատեսվում է նաև համագործակցություն Բարիի Ալդո Մորո համալսարանի (Իտալիա) գործընկերների հետ:
«Մասնավորապես աշխատելու եմ դոցենտ Նիկոլետտա Գուարագնելլայի հետ: Համագործակցության շրջանակում ես և իմ գիտական ղեկավարը՝ Կենսաբանության գիտահետազոտական ինստիտուտի տնօրեն, պրոֆեսոր Կարեն Թռչունյանը, արտերկրի գործընկերների հետ կկատարենք համատեղ գիտական հետազոտություն՝ ներառյալ փորձարարական աշխատանքներ, տվյալների հավաքագրում, ստացած արդյունքների համատեղ վերլուծություն և գիտական հոդվածների պատրաստում, ինչը կնպաստի միջազգային համագործակցության ամրապնդմանն ու հետագա զարգացմանը»,- ասաց ասպիրանտն ու ընդգծեց, որ համագործակցությունը, միտված լինելով միջազգային գիտական կապերի ամրապնդմանը, հնարավորություն կընձեռի նաև հիմք ստեղծելու հետագա նախագծերի, դրամաշնորհների և միջազգային գիտական ծրագրերում հաջողությամբ ներգրավվելու համար։
Կենսաբանության ֆակուլտետի ասպիրանտը խմորասնկերի հետազոտության ուղղությամբ աշխատել է դեռևս բակալավրիատում ուսումնառելու տարիներից:
«Մագիստրատուրայում ուսումնասիրել եմ քացախաթթվային սթրեսի ազդեցությունը S. cerevisiae ATCC 9804 և ATCC 13007 շտամների աճի և ֆիզիկաքիմիական ցուցանիշների վրա՝ կախված միջավայրի pH-ից։ Արդյունքները ցույց են տվել, որ քացախաթթվի կոնցենտրացիայից և թթվածնի հասանելիությունից կախված՝ խմորասնկերը արձագանքել են սթրեսային գործոնին տարբեր ձևերով»,- ընդգծեց Գոհար Ազբեկյանը:
Նշենք, որ հետազոտության արդյունքները թեզիսներով տպագրվել են գիտական տարբեր ամսագրերում, պաստառային և այլ ձևաչափերով ներկայացվել մի շարք գիտաժողովներում, այդ թվում՝ «Եվրոպական կենսաէներգետիկայի համաժողով-2024», «FEMS MICRO-2025», «Կենսաբանական գիտություններ և բնապահպանական լուծումներ՝ հանուն կայուն զարգացման նպատակների-2025» գիտական միջոցառումներում:
