Երևանի պետական համալսարանի «Պատմության ազգային և գլոբալ չափումները. հայոց փորձառությունը» հետազոտական խմբի նախաձեռնությամբ կազմակերպվում է «Ինքնության ճգնաժամեր և նորացման ռազմավարություններ. գլոբալ և տեղական փորձառություններ (հելլենիզմից մինչև վաղ արդիականություն)» խորագրով գիտաժողովը, որը տեղի կունենա 2027 թ. փետրվարի 20-ին ԵՊՀ պատմության ֆակուլտետում: 

Գիտաժողովը նվիրված է անցումային հասարակությունների, ինքնության ճգնաժամերի և դրանց հաղթահարման ռազմավարությունների ուսումնասիրությանը՝ պատմության երկար տևողության (longue durée) համատեքստում։ Այն միտված է ձևավորելու միջգիտակարգային հարթակ, որտեղ տեսական մոտեցումների և պատմական փորձառությունների համադրմամբ կքննարկվեն ինքնության ձևավորման, խաթարման և փոխակերպման գործընթացները:  

Քննարկումների առանցքում այն հարցադրումն է, թե ինչպես են հասարակությունները, ազգերը, կայսրություններն ու քաղաքակրթությունները պատմության տարբեր փուլերում դիմագրավել ինքնության խորքային ճգնաժամերին։ Խնդիր է դրվում վեր հանելու դրանց ներքին տեղաշարժերը, հիշողության քաղաքականության դերը, ինչպես նաև անցումային շրջաններին բնորոշ սոցիալ-մշակութային պրակտիկաները։ 

Գիտաժողովի խնդիրը

Նվաճումները, տարածքային կորուստները, մշակութային ճնշումները, կրոնական փոփոխությունները կամ քաղաքական անկումները սպառնալիք են ցանկացած հանրույթի ինքնագիտակցության համար։ Ինչպե՞ս են հասարակություններն արձագանքում այդ մարտահրավերներին, և ինչպիսի՞ն են ինքնության պահպանման ու նորացման ռազմավարությունները։

Գիտաժողովի ուշադրության կենտրոնում կլինեն ինքնության բազմաշերտ չափումները (էթնիկ, ազգային, կայսերական, կրոնական, քաղաքակրթական և լեզվական)՝ դիտարկելով դրանց վերակազմավորման գործընթացները հելլենիզմից մինչև վաղ արդիականություն։ Հայկական և համաշխարհային փորձառությունների զուգահեռ քննությունը հնարավորություն կտա խորապես ըմբռնելու պատմական զարգացումները և նոր լույս սփռելու ինքնության արդի ճգնաժամերի վրա։

Թեմատիկ ուղղությունները

Գիտաժողովը ներառում է հետևյալ ուղղությունները, բայց չի սահմանափակվում դրանցով․

• Ինքնության ճգնաժամը՝ իբրև ազգային կայացման պատմական խթան։

• Անցումային հասարակությունները՝ որպես պատմական հարացույց․ գիտելիք, ըմբռնում, ուսուցանում։

• Գլոբալ և հայոց պատմական հեռանկարների համադրելիություն։

Գիտաժողովի կենտրոնական հարցադրումներից են․

1. Ի՞նչ ներքին և արտաքին գործոններ են պատմականորեն խթանել ինքնության ճգնաժամերը, և ինչպե՞ս են դրանք դրսևորվել տեղական ու գլոբալ հարթություններում։

2. Ի՞նչ դեր են խաղացել պատմական հիշողությունը, կրոնական ավանդույթներն ու ծագման առասպելներն ինքնության վերակառուցման և պահպանման գործընթացներում։

3. Ի՞նչ քաղաքական և իրավական մեխանիզմներ են կիրառվել պետականության պահպանման կամ ինքնության ամրապնդման համար՝ փոփոխվող աշխարհակարգերի պայմաններում։

4. Ինչպիսի՞ն է ինքնության պահպանման փորձառությունը պետականության կորստի կամ բացակայության պայմաններում (հայկական և համաշխարհային զուգահեռներ)։

5. Ինչպե՞ս են քաղաքական ու մտավոր վերնախավերը ձևակերպել ճգնաժամից դուրս գալու ուղիները և նպաստել ինքնության օրինավորմանը (լեգիտիմացմանը)։

6. Ի՞նչ ռազմավարություններով է հնարավոր եղել համադրել ազգային ինքնության անխաթարությունն ու արդիականացման (նորացման) պահանջները։

Կոնկտակտներ

Հարցերի դեպքում դիմել գիտաժողովի կազմակերպիչներին։

Էլհասցե՝ worldhistoryconf@ysu.am

Հասցե՝ Երևանի պետական համալսարան, Պատմության ֆակուլտետ, Աբովյան 52