«Անձի հոգեբանություն և հոգեբանական խորհրդատվություն» մագիստրոսական ծրագրի 2-րդ կուրսում դասավանդվող «Հոգեսոցիալական վերականգնման հիմունքներ հոգեկան առողջության ոլորտում» դասընթացը ամփոփվեց երկու փորձագիտական հանդիպումներով, որոնց առցանց մասնակցեցին Պրահայի Հոգեկան առողջության խնամքի զարգացման կենտրոնի (Centre for Mental Health Care Development) միջազգային փորձագետները։
Կենտրոնի տնօրեն Պավել Ռժիչանը և ավագ մասնագետ Յանա Պլուհարժիկովա Պոմայզլովան ուսանողներին ներկայացրին CARe մոդելի կիրառման իրենց փորձը։
CARe մոդելը սոցիալ-հոգեբանական վերականգնման, հոգեկան առողջության խնամքի ժամանակակից հիմնական ուղղություն է, որտեղ համատեղվում են մարդու նպատակները, ուժեղ կողմերը և համայնքում լիարժեք կյանքի հնարավորությունը։
Առաջին հանդիպման ընթացքում Պավել Ռժիչանը ներկայացրեց ապակենտրոնացման (ապաինստիտուցիոնալացում)՝ Չեխիայի հաջողված փորձը՝ ցույց տալով՝ ինչպես է հնարավոր երկարաժամկետ համակենտրոնացված խնամքից անցնել դեպի համայնքային կյանք՝ համապատասխան աջակցության համակարգերի, համակարգման, փուլային պլանավորման պայմաններում։ Ըստ օրինակի՝ մատնանշվեցին ինտեգրման քայլ առ քայլ ընթացքը, հանդիպող մարտահրավերները, քաղված դասերը, այդ թվում՝ ապագա տեսլականը, որն անհրաժեշտ է՝ համայնքում կայուն և արժանապատիվ կյանք ապահովելու համար։ Բացի դրանից՝ Պավել Ռժիչանը արծարծեց նաև սոցիալ-հոգեբանական վերականգնման մասնագիտական զարգացման հնարավորությունների թեման՝ անդրադառնալով շարունակական ուսուցման, հմտությունների խորացման և CARe մոտեցման շրջանակում զարգացման ուղիներին։
Երկրորդ հանդիպման ընթացքում Յանա Պլուհարժիկովա Պոմայզլովան անդրադարձավ մասնավորապես վերականգնողական աշխատանքի շրջանում համակարգային մոտեցման անհրաժեշտությանը՝ ներկայացնելով peer family worker (ընտանիքի համահավասար աջակից) մեթոդը, երբ հարազատի մոտ հոգեկան առողջության խնդրի բախված ընտանիքի անդամները վերապատրաստվում և աջակցում են այլ ընտանիքների՝ ուղղորդելով ու տրամադրելով հուզական աջակցություն, ծառայությունների մեջ կողմնորոշման հմտություններ՝ այդպիսով ուժեղացնելով ծառայությունների ու համայնքների միջև գործընկերային կապը, բարելավելով ընտանիքի ներսում ճգնաժամի հաղթահարման և հաղորդակցության հմտությունները։ Յ. Պ. Պոմայզլովան ներկայացրեց նաև Recovery College մոդելը՝ կրթական մոտեցում, որով դասընթացները համաստեղծում և հաճախ համավարում են կյանքի համապատասխան փորձ ունեցող անձինք և մասնագետները՝ հոգեսոցիալական մարտահրավեր ունեցող մասնակիցներին դիտարկելով որպես «ուսանողներ» և զարգացնելով վերականգնման, ինչպես նաև բարեկեցության համար անհրաժեշտ գործնական հմտություններ։
Այսօրինակ հանդիպումները ուսումնական գործընթացում միջազգային փորձի (նոր տեսանկյուններ, փորձարկված մոդելներ) կիրառման կարևոր բաղադրիչ են, ինչպես նաև մասնագիտական երկխոսության հնարավորություն:
Հավելենք, որ «The CARe Network for Recovery & Inclusion» ցանցում Հայաստանի ներկայացուցիչներ են Փիլիսոփայության և հոգեբանության ֆակուլտետի անձի հոգեբանության ամբիոնի վարիչ, դոցենտ Նարինե Խաչատրյանը և նույն ամբիոնի դոցենտ Լիլիթ Բաղդասարյանը:
