Դարավոր ավանդույթ և թվային ապագա. նոյեմբերի 8-ը ԵՊՀ գրադարանի բացման օրն է

Պատմական ակունքները. հիմնադրումից մինչև հանդիսավոր բացում

ԵՊՀ գրադարանի հիմքերը դրվել են 1920 թվականի փետրվարի 28-ին, երբ այն ձևավորվեց Երևանի ուսուցչական սեմինարիայի գրքային ֆոնդի հիման վրա։ Գրադարանի առաջին կազմակերպչական ու համալրման աշխատանքները նախաձեռնեց և ղեկավարեց ժամանակավոր կառավարիչ, անվանի գիտնական Հակոբ Մանանդյանը։ Նրա ջանքերով նորաստեղծ գրադարանին փոխանցվեցին Երևանի թեմական դպրոցի, Էջմիածնի Գևորգյան հոգևոր ճեմարանի, Մոսկվայի Լազարյան ճեմարանի, Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցի արժեքավոր հավաքածուները, ինչպես նաև անհատների նվիրատվությունները։ 

Արդեն 1921 թվականի վերջին գրադարանի գրքային ունեցվածքը կազմում էր շուրջ 25 հազար միավոր, իսկ 1922 թ. նոյեմբերի 8-ի հանդիսավոր բացումից ընդամենը հինգ տարի անց գրքային ֆոնդը կրկնապատկվեց։ Հետագա տասնամյակներում գրադարանի գիտական կարգավիճակը պարբերաբար բարձրացվել է՝ 1944-ին ստանալով գիտական 3-րդ, 1966-ին՝ 2-րդ, իսկ 1991-ին՝ 1-ին կարգ։ Այսօր ԵՊՀ գիտական գրադարանն ունի շուրջ 1.5 միլիոն միավորի հասնող հարուստ գրքային ֆոնդ։

Ավանդույթների պահպանումը և գրքի անփոխարինելի դերը

Գիրքը համալսարանական կրթության ու գիտական հետազոտությունների առանցքն է։ Իր հիմնադրման առաջին իսկ օրվանից ԵՊՀ գրադարանը ստանձնել է ոչ միայն ուսումնական գրականության ապահովման, այլև ազգային ու համաշխարհային մշակութային ժառանգության պահպանման առաքելությունը։ Գրադարանի հավաքածուները մշտապես համալրվում են պետական հատկացումների, միջազգային գրքափոխանակության, դրամաշնորհների և տարբեր նվիրատվությունների միջոցով։

Այստեղ միահյուսվում են հայ դասական մտքի ավանդույթներն ու արդի ակադեմիական պահանջները՝ ուսանողներին, ասպիրանտներին ու պրոֆեսորադասախոսական կազմին ընձեռելով հետազոտական լայն հնարավորություններ։

Արդիականացում, թվայնացում և նորարարական միջավայր

Համալսարանականների բազմամյա երազանքն իրականություն դարձավ 1994 թվականի հոկտեմբերի 12-ին, երբ ԵՊՀ հիմնադրման 75-ամյակի շրջանակում պաշտոնապես բացվեց գրադարանի նորակառույց, հարմարավետ շենքը՝ ընդարձակ ընթերցասրահներով, աշխատասենյակներով և տարողունակ գրապահոցներով։

Գրադարանի զարգացման պատմության մեջ նորարարական վերափոխումների կարևոր փուլ սկսվեց 1995 թվականին, երբ շվեյցարահայ բարերար Տիգրան Իզմիրլյանը նվիրաբերեց 1 միլիոն ԱՄՆ դոլար։ Այս աջակցության շնորհիվ ձեռք բերվեցին համակարգիչներ, հիմնվեց գրադարանի ավտոմատացման և տեղեկատվության բաժինը, որը սկիզբ դրեց էլեկտրոնային քարտարանների ստեղծմանն ու թվային գրադարանի կայացմանը։ Այդպիսով դրվեցին գրադարանային գործընթացների տեխնիկական վերազինման ու ժամանակակից մեթոդների ներդրման ամուր հիմքերը։

Ի նշան երախտագիտության՝ 1997 թվականի հոկտեմբերի 7-ին գրադարանը մեծ հանդիսավորությամբ անվանակոչվեց բարերարի ծնողների՝ Սարգիս և Մարի Իզմիրլյանների անվամբ։

Գրադարանի այսօրվա պայմանները․ հարմարավետություն և հասանելիություն

Այսօր ԵՊՀ գիտական գրադարանը գործում է ժամանակակից չափանիշներին համապատասխանող, տեխնիկապես լիովին վերազինված և կահավորված շենքում։ Ժամանակակից ընթերցողի ու հետազոտողի համար ստեղծված են բոլոր անհրաժեշտ պայմանները. օրինակ՝ 501 և 503 ընթերցասրահներում առկա են հատուկ առանձնացված սենյակներ՝ նախատեսված խմբային քննարկումների ու ինտերակտիվ աշխատանքների համար։ Այս սենյակները կարելի է ամրագրել ինչպես տեղում, այնպես էլ առցանց՝ ԵՊՀ «Registrar» համակարգի միջոցով։

Գրադարանն ունի հստակ ձևավորված կառուցվածք՝ արդյունավետորեն սպասարկելու գրադարանի այցելուներին: 

Էլեկտրոնային ռեսուրսների հզոր հնարավորությունները

Ավանդական գրքային ֆոնդի պահպանմանը զուգահեռ՝ ԵՊՀ գրադարանն իր ընթերցողներին բացառիկ հասանելիություն է ընձեռում համաշխարհային ակադեմիական ու գիտական հեղինակավոր շտեմարաններին։ Միջազգային բաժանորդագրությունների շնորհիվ համալսարանականներին անվճար հասանելի են.

• Միջազգային հեղինակավոր ակադեմիական հարթակներ՝ բարձր վարկանիշ ունեցող հարյուրավոր գիտական պարբերականներով:

• Մասնագիտական թվային շտեմարաններ՝ ֆիզիկայի և հարակից ճշգրիտ գիտությունների արխիվային ամբողջական բովանդակությամբ:

• Համաշխարհային առաջատար գիտական շտեմարաններ, որոնց հարուստ պաշարները ԵՊՀ համայնքին հասանելի են երկարաժամկետ կտրվածքով:

• Աշխարհի առաջատար համալսարանական հրատարակչությունների ակադեմիական հարթակներ։ Այս պահին ԵՊՀ հանրությանն անվճար հասանելի են գրախոսվող հազարավոր գիտական ամսագրեր, որոնք ներառում են գիտության տարբեր ճյուղեր (աստղագիտություն, տնտեսագիտություն, մաթեմատիկա, քաղաքագիտություն և այլն), ինչպես նաև բազմաթիվ մասնագիտական գրքեր։

Ապագային ընդառաջ. ավանդույթի և նորարարության սինթեզ

ԵՊՀ Սարգիս և Մարի Իզմիրլյանների անվան գրադարանը ոչ միայն գրքի ու պատմական ժառանգության պահպանման կենտրոն է, այլև ակտիվ, նորարարական ակադեմիական միջավայր, որտեղ թվային տեխնոլոգիաները համադրվում են դարավոր ավանդույթների հետ։

Ավելի քան մեկդարյա պատմություն ունեցող ԵՊՀ գրադարանը շարունակում է զարգանալ՝ համադրելով ակադեմիական հարուստ ավանդույթներն ու ժամանակակից կրթական միջավայրի պահանջները։ Այսօր համալսարանականներն ու ընթերցողները հնարավորություն ունեն օգտվելու հիմնովին վերափոխված, արդիականացված և հարմարավետ տարածքից, որի ստեղծմանն աջակցել է «Իզմիրլյան» բարեգործական հիմնադրամը։ Գրադարանի առաջին հարկում բարելավվել են ենթակառուցվածքները, վերակառուցվել նախասրահը, արդիականացվել լուսավորության համակարգը և տեղադրվել ժամանակակից ապակեպատ տանիք։ 

Համալսարանի զարգացման, կրթական միջավայրի արդիականացման և նոր հնարավորությունների ստեղծման գործում կարևոր դեր ունեն նվիրատուներն ու բարերարները, որոնց աջակցությունը նպաստում է ԵՊՀ արժեքների պահպանմանն ու նոր նախաձեռնությունների իրականացմանը։

Այս ամենի շնորհիվ գրադարանը դարձել է ոչ միայն գիտելիքի պահպանման ու տարածման կենտրոն, այլև ուսման, հետազոտության և մտավոր աշխատանքի համար ժամանակակից ու գրավիչ միջավայր։ 

Շնորհավորելով համալսարանականներին գրադարանի բացման պատմական օրվա առթիվ՝ վստահ ենք, որ այն շարունակելու է մնալ կրթության, գիտական հետազոտությունների և ակադեմիական առաջընթացի անսպառ աղբյուր։