ԵՊՀ կենսաբանության ֆակուլտետի բուսաբանության և սնկաբանության ամբիոնի և կենսաբանության գիտահետազոտական ինստիտուտի սնկերի, բույսերի բազմազանության և կենսաակտիվության գնահատման լաբորատորիայի հետազոտողները սեպտեմբերի 14-21-ը վերապատրաստում են անցել Վիեննայի համալսարանում (Ավստրիա)։
Այցն իրականացվել է «APPEAR Project 373»-ի՝ «Biodiversity Assessment and DNA Barcoding of Mycorrhizal and Xylotrophic Fungi in Forested Regions of Armenia» ծրագրի շրջանակում։
Ծրագիրն իրականացվում է Երևանի պետական համալսարանի, Վիեննայի համալսարանի և ՀՀ ԳԱԱ «Հայկենսատեխնոլոգիա» գիտաարտադրական կենտրոնի համագործակցությամբ։
Վերապատրաստման ընթացքում ԵՊՀ հետազոտողները Վիեննայի համալսարանի բուսաբանության և կենսաբազմազանության հետազոտությունների ամբիոնում մասնակցել են լաբորատոր աշխատանքների՝ ծանոթանալով սնկերի մոլեկուլային նույնականացման, ԴՆԹ շտրիխկոդավորման և սեքվենավորման ժամանակակից մեթոդներին։
Ծրագրի մասնակիցները լաբորատոր աշխատանքների ընթացքում կատարել են սնկերի նմուշների նախապատրաստում, գենոմային ԴՆԹ-ի անջատում, ԴՆԹ-ի հատվածների ՊՇՌ ամպլիֆիկացում և նմուշների նախապատրաստում սեքվենավորման համար։
Հատուկ ուշադրություն է դարձվել «Oxford Nanopore» տեխնոլոգիայի կիրառմամբ ԴՆԹ-ի սեքվենավորմանը։ Ուսուցումն ընդգրկել է «Oxford Nanopore» տեխնոլոգիայի հիմնարար սկզբունքներն ու գործնական կիրառությունը։ Տեխնոլոգիան հնարավորություն է տալիս որոշելու նուկլեոտիդային հաջորդականությունները և ստանալու մոլեկուլային տվյալներ։ Մասնակիցները նաև վերապատրաստվել են ստացված նուկլեոտիդային հաջորդականությունների մշակման և վերլուծության մեթոդների կիրառման ուղղությամբ, ինչը կարևոր է սնկերի տեսակների նույնականացման և տաքսոնոմիական ուսումնասիրությունների համար։
ԴՆԹ-ի սեքվենավորման և ստացված մոլեկուլային տվյալների վերլուծության արդյունքում հետազոտողները նույնականացրել են սնկի տեսակ, որը նախկինում գրանցված չի եղել Հայաստանի միկոբիոտայում։ Այս բացահայտումն ընդգծում է ավանդական մորֆոլոգիական և ժամանակակից մոլեկուլային մեթոդների համատեղ կիրառման կարևորությունը՝ Հայաստանի սնկերի կենսաբազմազանության ուսումնասիրության և մինչ այժմ չգրանցված տեսակների հայտնաբերման համար։
Լաբորատոր աշխատանքներից բացի՝ ծրագրի մասնակիցները Վիեննայի համալսարանի գործընկերների հետ մասնակցել են գիտական քննարկումների՝ ներկայացնելով իրենց հետազոտական փորձը և գիտելիքները սնկերի կարգաբանության, մոլեկուլային նույնականացման և կենսաբազմազանության ուսումնասիրության ոլորտներում։ Քննարկվել են ընթացիկ հետազոտությունների արդյունքները, մեթոդաբանական մոտեցումները և «APPEAR Project 373» ծրագրի շրջանակում հետագա գիտական համագործակցության հնարավորությունները։
Այցի ընթացքում ծրագրի գործընկերները քննարկել են նաև Հայաստանում կայանալիք Կենսաբազմազանության մասին կոնվենցիայի կողմերի 17-րդ համաժողովի (COP17) շրջանակում նախատեսվող «Աշնանային դպրոց 2026»-ի օրակարգը և կազմակերպչական հարցերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվել դպրոցի գիտակրթական ծրագրի մշակմանը՝ ներառյալ նախատեսվող դասախոսություններն ու գործնական աշխատանքները, ինչպես նաև միջազգային համագործակցության հնարավորությունները։
«Աշնանային դպրոց 2026»-ը հնարավորություն կընձեռի ուսանողներին, երիտասարդ հետազոտողներին և ոլորտի մասնագետներին փոխանակելու գիտելիքներ ու փորձ սնկերի կենսաբազմազանության, մոլեկուլային նույնականացման և պահպանության ոլորտներում։
Այցը նպաստել է Երևանի պետական համալսարանում մոլեկուլային սնկաբանության և սնկերի կենսաբազմազանության ուսումնասիրության ոլորտում գիտահետազոտական ներուժի ամրապնդմանը։ Ձեռք բերված գիտելիքներն ու փորձը կներդրվեն ընթացիկ գիտահետազոտական և կրթական աշխատանքներում՝ նպաստելով Հայաստանում սնկերի կենսաբազմազանության գնահատման և պահպանության ժամանակակից մոլեկուլային մոտեցումների զարգացմանը։ Վերապատրաստումը նաև ընդլայնել է Երևանի պետական համալսարանի և Վիեննայի համալսարանի միջև գիտական համագործակցության հնարավորությունները՝ խթանելով համատեղ հետազոտություններն ու միջազգային ակադեմիական փոխանակումը։
