Երևանի պետական համալսարանի ֆարմացիայի ինստիտուտում սույն թվականի օգոստոսի 31-ին տեղի ունեցավ գիտական դասախոսություն՝ «Բակտերիալ շապերոններից մինչև քաղցկեղի թիրախներ. մոլեկուլային փոխազդեցությունների հետքերով» («From Bacterial Chaperones to Cancer Targets: Chasing Molecular Interactions») խորագրով:
Դասախոսությամբ հանդես եկավ Լեհաստանի Օպոլեի համալսարանի առողջապահական գիտությունների ինստիտուտի պրոֆեսոր, դոկտոր Դանուտա Վիտկովսկան, որը ավելի քան 40 գիտական հրապարակումների հեղինակ է (H-index: 19, Scopus):
Այցն ու դասախոսությունը տեղի են ունեցել Եվրոպական հանձնաժողովի կողմից ֆինանսավորվող «Հորիզոն Եվրոպա» Մարի Սկլոդովսկա-Կյուրի անձնակազմի փոխանակումներ (MSCA Staff Exchanges) ծրագրի շրջանակում: ԵՊՀ ֆարմացիայի ինստիտուտը՝ որպես շահառու անդամ, ընդգրկված է «Պուրինի de novo բիոսինթեզի խախտում քաղցկեղի դեմ պայքարելու համար՝ մոլեկուլներից դեպի բջիջներ և in vivo ուսումնասիրություններ (PurHumanDrome)» քառամյա դրամաշնորհային հետազոտական աշխատանքներում:
Ծրագրում ներգրավված են երեք մայրցամաքների հինգ երկրների (Հայաստան, Լեհաստան, Իտալիա, ԱՄՆ, Ավստրալիա) առաջատար կենտրոնները. շահառու անդամներն են՝ Երևանի պետական համալսարան (Հայաստան), Օպոլեի համալսարան (Լեհաստան), Նեապոլի ազգային հետազոտությունների խորհրդի կենսակառուցվածքների և կենսապատկերների ինստիտուտ (Իտալիա), իսկ ասոցիացված գործընկերները՝ Ափամերձ Կարոլինայի համալսարան (ԱՄՆ) և Մելբուրնի թագավորական տեխնոլոգիական համալսարան / RMIT (Ավստրալիա):
Պրոֆեսոր Դանուտա Վիտկովսկան իր ելույթում ներկայացրեց կենսաանօրգանական քիմիայի, կենսաֆիզիկայի և կենսաբժշկության սահմանագծում գտնվող իրենց հետազոտությունները, ինչպես նաև ծրագրի մասնակից խմբերի միջգիտակարգային փոխլրացնող դերաբաշխումը (Workflow).
- RMIT (Ավստրալիա) – Համակարգչային մոդելավորում, մեքենայական ուսուցման մեթոդներ (վիրտուալ սկրինինգ)՝ ATIC ֆերմենտի նոր արգելակիչներ և սպիտակուց-սպիտակուց փոխազդեցությունների մոդուլյատորներ նախագծելու համար:
- ԵՊՀ (Հայաստան) – ATIC ֆերմենտի պոտենցիալ արգելակիչ հանդիսացող պեպտիդների նմանակների (ոչ բնական պեպտիդների) սինթեզ, անհամաչափ սինթեզ և կենսաանօրգանական քիմիայի փորձագիտական աջակցություն:
- CNR (Իտալիա) – Սպեկտրոսկոպիական ուսումնասիրություններ (ITC, UV-Vis)՝ նոր սինթեզված միացությունների՝ կենսաբժշկական թիրախների, սպիտակուցների և նուկլեինաթթուների հետ կապման հնարավորությունները գնահատելու համար:
- Օպոլեի համալսարան (Լեհաստան) – Նախագծի համակարգում, սինթեզված միացությունների ցիտոտոքսիկության որոշում մոդելային նորմալ և քաղցկեղային բջջային գծերի վրա, ինչպես նաև ATIC դիմերի հետ փոխազդեցության ուսումնասիրություն:
- CCU (ԱՄՆ) – In vivo հետազոտություններ Drosophila melanogaster (պտղաճանճ) մոդելի վրա՝ քաղցկեղային ուղիների ուսումնասիրման և դեղերի արդյունավետության գնահատման համար:
Պրոֆեսոր Դանուտա Վիտկովսկան անդրադարձավ նաև Ni(II), Cu(II) և Zn(II) իոնների կոորդինացիոն փոխազդեցություններին, ինչպես նաև SARS-CoV-2 բետակորոնավիրուսների ու մարդու բջջային ընկալիչների թերմոդինամիկական օրինաչափություններին: «PurHumanDrome» ծրագիրը ներառում է 48 ամիսների ընթացքում ակտիվ փոխադարձ գործուղումներ և համատեղ հետազոտություններ, որոնք հնարավորություն կտան երիտասարդ և փորձառու գիտնականներին ձեռք բերելու նոր մասնագիտական գիտելիքներ ու հմտություններ:
ԵՊՀ ֆարմացիայի ինստիտուտում կայացած հանդիպման ակտիվ քննարկումները հիմք են հետագա լայնամասշտաբ գիտական համագործակցության համար:
